Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Người “giữ lửa” nghệ thuật bài Chòi

Sơn Gia Phúc - 17:04, 21/07/2020

Năm nay, Nghệ nhân Ưu tú Đặng Đức Lai ở thôn Kỳ Phú, xã Tam Phước, huyện Phú Ninh (Quảng Nam) đã bước sang tuổi 74. Dù hoàn cảnh khó khăn, nhưng với niềm đam mê cháy bỏng, hết mình với loại hình nghệ thuật hô bài chòi, nghệ nhân đã dày công “truyền lửa”, đào tạo thế hệ trẻ phát triển bài Chòi, đem lại món ăn tinh thần ở vùng quê nông thôn mới Kỳ Phú.

Bài Chòi được tổ chức ở vùng quê xã Tam Phước, huyện Phú Ninh (Quảng Nam)
Bài Chòi được tổ chức ở vùng quê xã Tam Phước, huyện Phú Ninh (Quảng Nam)

Theo lời Nghệ nhân Đặng Đức Lai, bài Chòi là loại hình văn hóa độc đáo, là niềm đam mê cháy bỏng, là tiếng lòng của quê hương. Bài Chòi, tạo nên đời sống tinh thần phong phú hơn. Xưa, các loại nhạc cụ dùng trong bài chòi đơn giản, giờ đây có đầy đủ trống, kèn và đàn nữa. 

Để chơi, diễn bài Chòi, thường có 9 - 11 chòi làm bằng tre lợp tranh hay rạ… Xưa, bài Chòi thường được tổ chức những ngày đầu Xuân, dịp tết Nguyên đán. Nay, được chính quyền địa phương tạo điều kiện nên bài Chòi được tổ chức vào dịp Kỷ niệm ngày Quốc khánh (2/9), Ngày miền Nam giải phóng, đất nước thống nhất (30/4), Ngày hội Đại đoàn kết, hay trong các dịp lễ hội truyền thống khác. 

Trò chơi bài Chòi được mở màn bằng câu hát mở đầu của người hô chính (Hiệu) đứng hô bài chòi, nơi có đặt ống đựng bài, trong ống thường có 32 tấm thẻ bài. Mỗi thẻ bài đều ghi tên một con bài, chia đều cho 10 người, mỗi người 3 quân, 2 quân để lại. Người cầm chịch cuộc chơi cũng có một bộ thẻ bài như vậy đựng trong một chiếc ống cao vừa đủ để anh, chị Hiệu rút được nó. Khi anh hay chị Hiệu rút con bài nào thì không đọc tên mà hát các câu ca dao, điển tích liên quan đến tên con bài đó. Người chơi nào thuộc nhiều ca dao, điển tích gắn với tên các con bài và nhanh trí đoán ra trước thì người đó thắng cuộc. 

Khoảng 5 năm trở lại đây, người dân các thôn: Cẩm Khê, Kỳ Phú, Phú Mỹ, Thành Mỹ xã Tam Phước, huyện Phú Ninh và một số xã vùng phụ cận, đã quen với hình ảnh ông Đặng Đức Lai - thành viên Câu lạc bộ (CLB) hô hát bài Chòi thôn Kỳ Phú với chiếc loa sắt trên xe máy và tiếng rao vang vọng xóm làng vào mỗi chiều, để thông báo chương trình phục vụ bài Chòi tại sân Nhà Văn hóa thôn. Hàng trăm buổi hô hát bài Chòi trong và ngoài xã đã diễn ra và cùng với đó là những niềm vui đọng lại nơi các thành viên trong CLB, cũng như khán giả quê nhà… Chính ông Lai cùng lực lượng nòng cốt trong CLB tham gia biểu diễn ở nhiều nơi, góp phần giữ gìn và truyền ngọn lửa đam mê nghệ thuật bài Chòi đến với công chúng, nhất là giới trẻ. 

Ông Phạm Hồng Phước, Chủ nhiệm CLB bài Chòi thôn Kỳ Phú cho biết: Ông Lai thường dạy miễn phí cho những ai say mê các làn điệu bài Chòi cổ. CLB đã phối hợp với Trung tâm học tập cộng đồng xã Tam Phước mở lớp hát dân ca nhằm giúp lớp trẻ biết thêm những làn điệu dân ca, trong đó đặc biệt là dân ca bài Chòi xứ Quảng, góp phần khôi phục và lưu giữ lại các làn điệu dân ca cho các thế hệ mai sau. Ông Lai được tín nhiệm giao nhiệm vụ đến với lớp học cộng đồng xã Tam Phước, để truyền cho lớp con cháu âm nhạc truyền thống. Lớp học không chỉ dạy lý thuyết đơn thuần, vào những đêm 16 âm lịch hằng tháng, các em còn được CLB cho hô hát bài Chòi, giúp các em yêu quý hơn những giá trị nghệ thuật dân tộc để phục vụ tích cực đời sống tinh thần của bà con sau này.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật

"Âm nhạc vì trái tim" nối bờ vui ở xã nghèo Huy Giáp

Xã hội - Vàng Ni - 7 phút trước
Sau hơn 2 tháng thi công khẩn trương, cầu dân sinh tại xóm Phiêng Chầu 1 (xã Huy Giáp, tỉnh Cao Bằng) đã chính thức khánh thành. Công trình do nhóm "6 Nốt Nhạc" tài trợ với thông điệp "Âm nhạc vì trái tim", không chỉ chấm dứt cảnh chia cắt mỗi mùa mưa lũ mà còn thắp lên hy vọng đổi thay cho vùng đất còn nhiều gian khó, nơi tỷ lệ hộ nghèo vẫn chiếm đa số.
“Thần tốc” đưa điện lưới về với đồng bào vùng thiên tai

“Thần tốc” đưa điện lưới về với đồng bào vùng thiên tai

Xã hội - Trọng Bảo - 2 giờ trước
Với phương châm “Khôi phục nhà đến đâu, điện có tới đó” trong triển khai “Chiến dịch Quang Trung”, Đội Quản lý Điện lực khu vực Trấn Yên vừa hoàn thành việc cấp điện cho 24 hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi thiên tai tại xã Lương Thịnh, tỉnh Lào Cai.
Đảng viên xã Ngọk Réo lan tỏa khát vọng vươn lên phát triển kinh tế

Đảng viên xã Ngọk Réo lan tỏa khát vọng vươn lên phát triển kinh tế

Dân tộc - Tôn giáo - Ngọc Chí - 2 giờ trước
Ở vùng đồng bào DTTS xã Ngọk Réo, tỉnh Quảng Ngãi, những đảng viên không chỉ là người kết nối, đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, mà còn là những “đầu tàu” trong phát triển kinh tế, từ đó, lan tỏa khát vọng vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng trong cộng đồng.
Nghĩa tình đất liền nơi đảo Nam Du

Nghĩa tình đất liền nơi đảo Nam Du

Phóng sự - Như Tâm - 2 giờ trước
Trong hải trình thăm, chúc Tết các tuyến biển đảo Tây Nam những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Đoàn Công tác Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân cùng lãnh đạo các tỉnh, thành, doanh nghiệp và cơ quan thông tấn báo chí đã đến với quần đảo Nam Du (Đặc khu Kiên Hải, tỉnh An Giang). Chuyến thăm không chỉ mang theo quà Tết, mà còn gửi gắm trọn vẹn tình cảm, niềm tin và sự quan tâm sâu sắc của đất liền dành cho cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân nơi đảo tiền tiêu.
Nông dân Hiệp Thạnh khôi phục

Nông dân Hiệp Thạnh khôi phục "thủ phủ" trồng hoa lay ơn đón Tết

Kinh tế - Thế Hạnh - 3 giờ trước
Trong tiết trời se lạnh, nắng nhẹ rải vàng trên những cánh đồng dưới chân núi Voi, bà con nông dân các buôn làng K’Long, K’Long C, K’Rèn…, xã Hiệp Thạnh, tỉnh Lâm Đồng đang tất bật gieo trồng, chăm sóc những vườn hoa lay ơn, mong kịp vụ Tết Nguyên đán.
Thanh niên DTTS Gia Lai nhập ngũ để cống hiến

Thanh niên DTTS Gia Lai nhập ngũ để cống hiến

“Tuổi trẻ chỉ có một lần trong đời - sống và cống hiến như thế nào cho xứng đáng, không phí hoài tuổi trẻ”. Đây là vấn đề mà các bạn trẻ DTTS tại miền núi phía Tây tỉnh Gia Lai đang trăn trở, lựa chọn và quyết định.
Mùa hoa mận “thương hiệu du lịch” hấp dẫn của Mộc Châu

Mùa hoa mận “thương hiệu du lịch” hấp dẫn của Mộc Châu

Du lịch - Minh Nhật - 3 giờ trước
Năm nay thời tiết thuận lợi nên mùa hoa mận trên cao nguyên Mộc Châu (Sơn La) đến sớm hơn. Đây là thời điểm vàng để địa phương thu hút khách du lịch.
“Bùng nổ” chợ hoa Tết Online

“Bùng nổ” chợ hoa Tết Online

Kinh tế - Minh Thu - 3 giờ trước
Còn hơn 1 tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ, nhưng gần 1 tuần nay, không khí mua bán hoa Tết đã bắt đầu sôi động trên "chợ mạng".
Vòng chung kết U23 châu Á 2026: 7 cầu thủ U23 Việt Nam đối mặt nguy cơ bị treo giò nếu vào bán kết

Vòng chung kết U23 châu Á 2026: 7 cầu thủ U23 Việt Nam đối mặt nguy cơ bị treo giò nếu vào bán kết

Thể thao - Hoàng Minh - 4 giờ trước
Sau hành trình vòng bảng đầy ấn tượng tại Vòng chung kết U23 châu Á 2026, U23 Việt Nam đang đứng trước cơ hội tiến sâu và tạo thêm cột mốc lịch sử cho bóng đá trẻ nước nhà. Tuy nhiên, bên cạnh sự hưng phấn, thầy trò HLV Kim Sang-sik cũng phải đối mặt với một thách thức không nhỏ, khi 7 cầu thủ đã nhận thẻ vàng và có nguy cơ bị treo giò nếu tiếp tục phạm lỗi ở vòng tứ kết.
Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về phát triển văn hóa Việt Nam

Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về phát triển văn hóa Việt Nam

Văn bản chính sách mới - Minh Thu - 4 giờ trước
Ngày 7/1, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Sẵn sàng cho ngày hội lớn của đất nước

Sẵn sàng cho ngày hội lớn của đất nước

Tin tức - Minh Nhật - 5 giờ trước
Cả nước đang hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam - sự kiện chính trị trọng đại của Đảng ta, đồng thời là ngày hội lớn của toàn dân tộc.