Người Mapuche - dân tộc thiểu số bản địa lớn nhất ở Chile

Trong ngôn ngữ bản địa, “Mapuche” có nghĩa là “người của trái đất”. Đúng như tên gọi của bộ tộc, nhiều nghi lễ thực hành tôn giáo và tín ngưỡng của người Mapuche có mối liên hệ sâu sắc với thế giới tự nhiên và vùng đất tổ tiên của họ. Ví dụ, các nghi lễ chữa bệnh và sử dụng thuốc thảo dược là hai tập tục văn hóa phổ biến của người Mapuche. Pháp sư (hay còn có tên gọi là Machi) chiếm một vai trò quan trọng trong xã hội người Mapuche. Các Machi, thường là nữ, hay thực hiện các nghi lễ để xua đuổi bệnh tật hoặc ma quỷ và bảo vệ cộng đồng, mùa màng của bộ tộc. Machi am hiểu về y học tự nhiên và các phương pháp chữa bệnh khác nhau.

Y học cổ truyền của người Mapuche là một trong những khía cạnh dễ thấy nhất của nền văn hóa bộ tộc Mapuche hiện diện tại Chile ngày nay. Các phương pháp y học cổ truyền của người Mapuche cũng thường được sử dụng như một phương pháp điều trị chính và thay thế cho y học phương Tây tại Chile.

Người Mapuche cũng có truyền thống dệt may với các sản phẩm phong phú. Ngành dệt may đã là một tập quán tồn tại từ rất lâu đời. Những người phụ nữ lớn tuổi trong các cộng đồng người Mapuche thường truyền lại các kỹ thuật và mẫu dệt cho các thế hệ trẻ. Những mặt hàng dệt thường là khăn piêu và chăn, được coi là các mặt hàng kinh doanh quan trọng.

Ngoài sản xuất hàng dệt may, người Mapuche còn được biết đến với các đồ mỹ nghệ kim loại. Vào giữa thế kỷ 18, nhiều người Mapuche bắt đầu sản xuất đồ mỹ nghệ bằng bạc với những sản phẩm thiết kế cầu kỳ như băng đô và vòng cổ. Nghề chạm khắc gỗ cũng rất phát triển trong cộng đồng bộ tộc Mapuche. Khi một người Mapuche qua đời, một bức tượng khắc gỗ hình người sẽ được dựng lên để đánh dấu ngôi mộ. Mỗi bức chạm khắc được tạc giống người đã khuất và thường cao hơn 2 mét.

Người Mapuche nói ngôn ngữ bản địa Mapundungu. Vào thời điểm người Tây Ban Nha đến xâm chiếm, ngôn ngữ Mapundungu là ngôn ngữ truyền miệng vì vậy bảng chữ cái Latinh đã được áp dụng cho ngôn ngữ Mapundungu. Hiện nay, chỉ có 20.000 người Mapuche vẫn thường xuyên nói ngôn ngữ Mapundungu, tập trung chủ yếu ở miền Nam Chile.

Người Mapuche rất quan tâm bảo tồn, lưu giữ văn hóa bản địa. Những hoạt động như giảng dạy ngôn ngữ Mapudungun trong trường học, xuất bản sách ngôn ngữ Mapudungun và đầu tư phát triểncho các nghệ nhân người Mapuche đang có ý nghĩa thúc đẩy văn hóa Mapuche hòa nhập trong xã hội Chile.

Những năm gần đây, dịch vụ du lịch thăm quan vùng Araucania ngày càng phát triển. Khách du lịch có cơ hội thăm quan nơi người Mapuche sinh sống, tìm hiểu ngôn ngữ Mapudungun và hiểu rõ hơn về một số tín ngưỡng chính của người Mapuche thông qua các buổi sinh hoạt nghi lễ.

Người tổ chức nghi lễ đón mừng năm mới bắt đầu vào tối ngày 23/6 để thể hiện lòng biết ơn, thành tâm cầu nguyện và lòng tôn kính đối với mặt trời: Nguồn gốc của trí tuệ và sự đổi mới. Các gia đình quây quần bên bếp lửa và ăn một số món ăn đặc trưng. Người già kể cho con cháu những giai thoại và câu chuyện của họ từ thuở xa xưa. Vào những giờ đầu của ngày 24/6, tất cả các thành viên trong nhóm bắt đầu rời xa hơi ấm của ngọn lửa để tiếp xúc với làn nước lạnh giá của những con sông, kênh rạch và suối gần đó. Đây là cách họ trút bỏ mọi điều xui xẻo trước khi mặt trời của năm mới xuất hiện và năm mới bắt đầu từ đó.

Buổi lễ đi kèm với những lời cầu nguyện và tiếp đó, mỗi gia đình trở về nhà chơi các nhạc cụ truyền thống và hát các làn điệu dân ca. Ở một số nơi, còn tổ chức các trò chơi, lễ rửa tội và nghi thức thể hiện niềm tin tín ngưỡng cũng như bày tỏ tinh thần đoàn kết của anh em trong một nhà.