Cán bộ xã Phong Dụ Thượng cùng cấy lúa với đồng bào Mông.Mô hình được ra mắt với sự tham gia của toàn bộ đồng bào Mông trong xã. Sau khi thỏa thuận, các hộ gia đình đồng bào Mông cam kết thực hiện theo đúng nội quy mà mô hình đã đề ra với 8 nội dung: Một là không nghe thông tin tuyên truyền của các phần tử xấu, lợi dụng dân tộc, tôn giáo để lôi kéo đồng bào Mông theo đạo, từ bỏ truyền thống thờ cúng tổ tiên. Hai là không di cư tự phát, lôi kéo người khác di cư đến hoặc đi khỏi địa phương. Ba là không trồng cây thuốc phiện, mua bán sử dụng trái phép chất ma túy.
Bốn là không tham gia các tệ nạn xã hội như cờ bạc, rượu chè gây mất trật tự. Năm là không tàng trữ, sử dụng chất cháy nổ. Sáu là không tổ chức cưới tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, thực hành tiết kiệm trong việc cưới, tang và lễ hội, bỏ các thủ tục lạc hậu như đám ma, cưới nhiều ngày gây ảnh hưởng đến kinh tế, văn hóa. Bảy là đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, chủ động giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp. Tám là chấp hành tốt mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, quy định của xã, thôn. Từ những nội quy đã đặt ra, nếu gia đình nào không thực hiện đúng sẽ bị phê bình trước bà con Nhân dân.
Sau 2 năm triển khai, ông Lù A Dờ, Bí thư Chi bộ thôn Khe Táu, xã Phong Dụ Thượng cho biết: Trước khi xây dựng mô hình này, trong thôn thường xuyên xảy ra tình trạng như: thách cưới cao với số tiền 30-40 triệu đồng; các thủ tục ma chay lạc hậu kéo dài ngày. Cùng với đó, mỗi năm có khoảng 10 trường hợp tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và sinh con thứ 3. Tình trạng phá rừng làm nương rẫy, tranh chấp đất đai giữa các hộ gia đình và trộm cắp tài sản còn phổ biến.
Sau khi thực hiện mô hình, số tiền thách cưới đã giảm xuống chỉ còn dưới 10 triệu đồng; trong gần 2 năm chỉ còn 3-4 trường hợp tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và sinh con thứ 3. Người dân trong thôn biết đoàn kết, không còn xảy ra tình trạng tranh chấp đất đai và trộm cắp tài sản. Các hủ tục lạc hậu trong đám cưới, đám tang được xóa bỏ, bản sắc văn hóa dân tộc được phát huy. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 68 hộ xuống còn hơn 20 hộ nghèo. Học sinh đều được đến lớp theo đúng độ tuổi…
Đặc biệt, năm 2018, địa bàn xã đã xảy ra trận lũ quét gây thiệt hại về nhà cửa, tài sản của người dân; trong đó có 15 hộ gia đình người Mông bị thiệt hại. Ban tự quản mô hình đã vận động các hộ gia đình không bị thiệt hại cùng nhau xây dựng lại nhà cửa, quyên góp thóc gạo, san sẻ khó khăn cho các hộ bị thiệt hại. Đồng thời, các hộ cùng nhau cải tạo diện tích đất sản xuất bị vùi lấp. Đối với diện tích không cải tạo được, các hộ chuyển đổi sang chăn nuôi, buôn bán. Đến nay, cuộc sống của đồng bào dân tộc Mông nơi đây được cải thiện từng ngày.
Anh Tráng Sái Dua, bản Lùng, xã Phong Dụ Thượng chia sẻ: Mô hình “bản người Mông tự quản” đã giúp người dân trong bản gắn kết với nhau hơn. Nhiều hộ gia đình chuyển đổi phương thức phát triển kinh tế mang lại hiệu quả. Cùng với đó, học sinh được đi học đầy đủ.
Mô hình “bản người Mông tự quản” xã Phong Dụ Thượng là một trong những mô hình dân vận khéo mang lại hiệu quả cao. Hiện toàn tỉnh Yên Bái có hơn 3.000 mô hình dân vận khéo (912 mô hình điển hình tiêu biểu); trong đó, 979 mô hình kinh tế, 1.389 mô hình văn hóa xã hội, quốc phòng an ninh có 436 mô hình, chính trị 246 mô hình…
ĐINH THÙY
