Già làng, Người có uy tín Kròng (bên trái) trò truyện, trao đổi kinh nghiệm với người dân trong thôn về giống cà phê tái canh mới cho năng suất caoMang tư duy mới về với Đam Rông 2
Tại thôn Liêng Hung, xã Đam Rông 2, già làng Kròng từ lâu đã trở thành điểm tựa đáng tin cậy cho người dân - một “cột trụ” tinh thần, không chỉ kết nối buôn làng mà còn mở ra những hướng phát triển kinh tế mới cho bà con. Nhờ tư duy táo bạo và sự nhiệt huyết, ông đã góp phần làm thay đổi cả một vùng đất vốn quen với hình thức nông nghiệp truyền thống.
Không chỉ nói suông, già Kròng đã quyết định thuyết phục bà con bằng chính mô hình kinh tế của gia đình mình. Trên diện tích đất nông nghiệp rộng lớn, ông dũng cảm thay đổi giống cây, đầu tư kỹ thuật và áp dụng công nghệ mới, nhờ đó trở thành một trong những hộ sản xuất có năng suất cao nhất trong thôn.
Trên 8 ha trồng cà phê thuần canh, năm 2024 ông thu hoạch được trên 23 tấn nhân, tương đương gần 3 tấn/ha. Ngoài ra, 1 ha sầu riêng mới vào năm thứ hai cũng cho sản lượng khoảng 12 tấn, mở ra cơ hội lớn cho cả buôn làng trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
Bằng sự thành công của bản thân, già Kròng đã hiểu rằng để thoát nghèo cần thay đổi cách nghĩ trong sản xuất. Do đó, những gia đình nghèo, thiếu vốn hoặc chưa biết cách làm ăn đều được ông tận tình hướng dẫn từ khâu chọn giống, kỹ thuật chăm sóc đến cách sử dụng phân bón và phòng trừ sâu bệnh.
Với những hộ quá khó khăn, ông sẵn lòng cho vay phân bón hoặc một ít vốn để họ làm ăn, không tính lãi. Bà con trong thôn thường bảo nhau: “Nếu làm theo chỉ dẫn của già Kròng thì chắc chắn sẽ có cái ăn cái mặc”.
Nhờ vào sự dẫn dắt kiên trì ấy, Đam Rông 2 từng bước thay đổi diện mạo mới: Nhiều hộ đã xây dựng nhà kiên cố, thanh niên biết làm nông theo phương pháp bài bản hơn, trẻ em đến trường đầy đủ hơn. Người dân không chỉ dựa vào nương rẫy truyền thống mà còn mạnh dạn mở rộng mô hình cây công nghiệp, cây ăn trái, hướng đến sản xuất hàng hóa. Không khí hăng hái làm ăn và giúp đỡ lẫn nhau đang lan tỏa trong từng gia đình, từng vườn cà phê.
Đối với già làng Kròng, điều khiến ông hạnh phúc nhất không phải là vụ thu hoạch cà phê bội thu hay những vụ mùa trái cây ngọt lành, mà là thấy người dân thay đổi suy nghĩ, biết làm giàu từ mảnh đất quê hương của mình, có lòng tin tưởng lẫn nhau và cùng nhau kiến tạo một cuộc sống mới. Điều này cũng là động lực để ông tiếp tục gắn bó và cống hiến cho cộng đồng, như cách ông luôn tin tưởng: “Khi bà con khá hơn, thì buôn làng mới phát triển; buôn làng phát triển thì mình mới an tâm sống”.
Ở nhiều buôn làng vùng sâu Lâm Đồng, sự chuyển mình mạnh mẽ trong phát triển kinh tế có phần đóng góp tích cực của những Người có uy tín. Trong ảnh: Đảng ủy, UBND xã Đam Rông 3 tặng quà động viên các chức sắc tôn giáo và người có uy tín tại địa phươngCâu chuyện của già làng Ha Dre
Già Ha Dre, Người có uy tín của thôn Hamanhai 1, xã Quảng Lập, vẫn thường nói rằng, muốn bà con no đủ thì trước hết phải làm cho ruộng nương no trước. Với già, phát triển kinh tế không phải chuyện của riêng từng hộ, mà là chuyện sống còn của cả cộng đồng người Cil nơi đại ngàn. Bởi vậy, trong tất cả những đổi thay của Hamanhai 1 hôm nay, dấu ấn rõ nhất mà bà con nhắc đến, chính là tinh thần dám nghĩ, dám làm và dám đi đầu của già Ha Dre.
Ngày trước, Hamanhai 1 vốn quanh quẩn trong nghèo khó. Đất sản xuất ít, bà con người Cil chủ yếu sống du canh du cư, cái đói, cái thiếu cứ nối tiếp nhau. Già Dre nhìn thấy tận gốc nguyên nhân của mọi khó khăn: Nếu không ổn định sinh kế, không có mô hình sản xuất hiệu quả thì bà con chẳng thể bám đất mà sống. Từ suy nghĩ ấy, già bắt đầu hành trình vận động thay đổi tư duy làm kinh tế cho cả thôn.
Già không chỉ nói, mà làm trước. Già tiên phong chuyển đổi phương thức canh tác, từ làm nương rẫy bấp bênh sang trồng lúa nước hai vụ, rồi mạnh dạn nhận khoán chăm sóc và bảo vệ rừng để có thêm thu nhập ổn định. Khi thấy ruộng của già xanh tốt, mùa nào cũng cho lúa đầy thóc, bà con dần tin, rồi làm theo.
Sản xuất ổn định, già lại tuyên truyền bà con chuyển đổi sang những mô hình đem lại giá trị cao hơn: Trồng cây ăn trái, nuôi gia súc, rồi học cách canh tác bền vững. Nhờ vậy, nhiều hộ từ nghèo vươn lên khá giả, trẻ con được đến trường đầy đủ, cuộc sống dần tốt hơn lên theo từng mùa vụ.
Hamanhai 1 hôm nay đã khác xưa rất nhiều: Đường sạch, nhà đẹp, rừng được bảo vệ, bà con có thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp. Đó chính là thành quả của một quá trình bền bỉ, nơi già Ha Dre vừa là người gieo niềm tin, vừa là người “bật lửa” cho khát vọng thoát nghèo ngay trong cộng đồng mình.
Theo số liệu của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng, tỉnh hiện có 883 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Những năm qua, tại Lâm Đồng, trong phong trào phát triển kinh tế vùng đồng bào DTTS, Người có uy tín chính là những hạt nhân tích cực. Họ nói tiếng nói của cộng đồng, hiểu khó khăn của từng hộ, nắm rõ đặc tính của từng vùng đất, nên mọi sự dẫn dắt đều thuyết phục và đi thẳng vào thực tế.
Khi Người có uy tín gương mẫu làm giàu, bà con tin và làm theo; khi họ chủ động tiếp cận kỹ thuật mới, cả buôn làng cùng thay đổi tư duy sản xuất. Phát huy vai trò của những “đầu tàu kinh tế” này chính là cách bền vững nhất để nâng cao đời sống người dân, tạo sức bật cho nông thôn, xây dựng những buôn làng tại Lâm Đồng ngày càng phát triển, vươn lên.
