Ninh Thuận: Chăm lo dạy học tiếng Raglay trong các trường phổ thông

Với sự đồng thuận và kỳ vọng của đồng bào dân tộc Raglay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với tỉnh Ninh Thuận xây dựng kế hoạch triển khai các nhiệm vụ theo Quyết định số 142/QĐ-TTg ngày 27/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình nâng cao chất lượng dạy và học các môn tiếng dân tộc thiểu số trong Chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn 2021 - 2030. Trong đó, mục tiêu trọng tâm là xây dựng, biên soạn và thẩm định chương trình tiếng Raglay (Sanaut Radlai) cấp quốc gia theo Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.

Ông Nguyễn Thế Quang, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Nghiệp vụ dạy học 2 (Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Thuận), cho biết, toàn tỉnh hiện có khoảng 79.255 người dân tộc Raglay sinh sống, tập trung tại các huyện Bác Ái, Thuận Bắc, Thuận Nam và Ninh Sơn. Đồng bào Raglay sở hữu kho tàng di sản văn hóa phong phú nhưng chủ yếu tồn tại dưới hình thức truyền miệng, do chữ viết chưa phổ biến, dẫn đến nhiều khó khăn trong việc lưu giữ, bảo tồn giá trị văn hóa tộc người.

Bộ chữ viết tiếng Raglay do các nhà khoa học biên soạn, phiên âm theo mẫu tự La-tinh, gồm 26 chữ cái, trong đó có 20 phụ âm và 6 nguyên âm. Trong đó, 20 chữ cái được đọc tương tự tiếng Việt, còn 6 chữ cái gồm C, D, J, W, Y, Z có quy ước đọc riêng để phù hợp với đặc trưng âm vị học của tiếng Raglay. Bộ chữ cũng quy định các chữ cái và dấu thanh không sử dụng, nhằm phân biệt rõ âm điệu, tạo thuận lợi cho việc dạy và học.

Ngày 21/02/2021, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận ban hành Quyết định số 1839/QĐ-UBND phê duyệt sách giáo khoa tiếng Raglay lớp 1 (SANAUT RADLAI 1) dành cho học sinh và sách hướng dẫn giảng dạy dành cho giáo viên, triển khai dạy thực nghiệm trên địa bàn tỉnh.

Sách giáo khoa tiếng Raglay 1 được biên soạn theo 6 chủ điểm: Trường em; Mỗi ngày của em; Gia đình em; Em tham gia giao thông; Người bản làng em; Thế giới xung quanh em. Tương ứng với các chủ điểm là 70 bài học được cấu trúc phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông môn tiếng dân tộc thiểu số. Tác giả chủ biên sách giáo khoa và sách hướng dẫn giảng dạy là ông Nguyễn Huệ Khải, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Thuận. Ông Nguyễn Thế Quang cùng nhóm giáo viên chuyển ngữ tiếng Raglay tham gia biên soạn.

Năm học 2021- 2022, tỉnh Ninh Thuận triển khai dạy thực nghiệm tiếng Raglay tại 16 trường tiểu học ở huyện Bác Ái với 950 học sinh lớp 1, và 3 trường tại huyện Thuận Bắc với 550 học sinh lớp 1. Đến năm học 2024 - 2025, toàn tỉnh có 21 trường tham gia dạy thí điểm tiếng Raglay với 93 lớp, tổng số 2.093 học sinh từ lớp 1 đến lớp 2. Trong đó, khối lớp 1 có 51 lớp với 1.123 học sinh; khối lớp 2 có 42 lớp với 970 học sinh.

Huyện Bác Ái là địa phương triển khai dạy tiếng Raglay toàn diện, với 100% trường tiểu học tham gia, gồm 70 lớp và 1.454 học sinh. Huyện Thuận Nam có 10 lớp với 222 học sinh; huyện Ninh Sơn có 9 lớp với 225 học sinh. Các em học sinh người Raglay hào hứng học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Chất lượng giảng dạy được đánh giá theo Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, đạt tỷ lệ 100%.

Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh đã biên soạn và xuất bản sách giáo khoa tiếng Raglay lớp 1, in 6.050 bản khổ 19x26,5cm, nộp lưu chiểu tháng 12/2021. Sách giáo khoa tiếng Raglay lớp 2 đã được biên soạn và thẩm định hoàn chỉnh, hiện đang được sử dụng dưới dạng bản mềm trong giảng dạy thực nghiệm từ năm học 2022- 2023. Chính sách dạy thí điểm tiếng Raglay được đảm bảo: giáo viên dạy tiếng Raglay được hỗ trợ 0,3 mức lương cơ sở; học sinh được cung cấp sách học miễn phí từ tủ sách dùng chung.

Cô giáo Chamaléa Thị Khuyên, Trường Tiểu học Phước Thành A (huyện Bác Ái), chia sẻ: “Là một trong những thành viên tham gia biên soạn sách giáo khoa tiếng Raglay, tôi rất tự hào và phấn khởi khi cùng đồng nghiệp đóng góp vào việc xây dựng tài liệu phục vụ giảng dạy. Việc đưa chữ viết Raglay vào trường học góp phần quan trọng trong công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc”.

Ngày 30/5 vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với UBND tỉnh Ninh Thuận tổ chức Hội thảo định hướng biên soạn chương trình tiếng Raglay. Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung thiết thực nhằm thúc đẩy hiệu quả việc giảng dạy tiếng Raglay theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện và ban hành chương trình, sách giáo khoa tiếng Raglay theo quy định của Luật Giáo dục. Đồng thời, chú trọng đầu tư nguồn lực cho việc biên soạn sách giáo khoa, tài liệu tham khảo có chất lượng, phù hợp với từng cấp học.

Hội thảo cũng đề xuất xây dựng bộ font chữ tiếng Raglay chuẩn, tương thích với âm vị ngôn ngữ và các phần mềm soạn thảo phổ biến; phát triển hoặc tích hợp bộ gõ tiếng Raglay vào các công cụ gõ tiếng Việt hiện nay.

Bên cạnh đó, cần tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, phương pháp giảng dạy hiện đại và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ giáo viên dạy tiếng Raglay. Các cơ sở giáo dục được khuyến khích xây dựng môi trường sử dụng tiếng Raglay, lồng ghép giảng dạy ngôn ngữ với các hoạt động văn hóa và trải nghiệm. Việc nghiên cứu khoa học về ngôn ngữ, văn hóa Raglay cũng được thúc đẩy nhằm bổ sung cơ sở lý luận cho việc hoàn thiện bộ chữ và phương pháp giảng dạy phù hợp.