Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Nơi lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc Lự

PV - 11:27, 27/08/2020

Với 561 hộ, 2.747 nhân khẩu, xã Bản Hon (huyện Tam Đường, Lai Châu) có 2 dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc Lự chiếm 89,83%. Trải qua nhiều năm tháng, đồng bào dân tộc Lự nơi đây vẫn lưu giữ được bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc mình.

Đội văn nghệ bản Thẳm, xã Bản Hon (huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu) luyện tập điệu múa giỏ của dân tộc Lự.
Đội văn nghệ bản Thẳm, xã Bản Hon (huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu) luyện tập điệu múa giỏ của dân tộc Lự.

Khi biết chúng tôi muốn tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc Lự, anh Lò Văn Lả - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Hon cho biết: “Từ bao đời nay, người Lự xã Bản Hon gắn liền với sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Những lúc nông nhàn, phụ nữ Lự thường quây quần thêu thùa, may áo, váy. Thiếu nữ Lự trước khi lấy chồng phải thành thạo việc dệt vải, thêu khăn, gối cho từng thành viên trong gia đình. Sản phẩm dệt của người Lự khá phong phú như: khăn đội đầu, váy, áo, thắt lưng, túi…”.

Đúng như lời anh Lả nói, hầu hết gia đình người dân tộc Lự xã Bản Hon đều có dụng cụ se sợi, quay sợi và khung cửi dệt vải. Đây là một trong những nét đặc sắc văn hoá truyền thống dân tộc Lự. Từ đôi bàn tay khéo léo, phụ nữ dân tộc Lự thêu, dệt thủ công những họa tiết hoa văn độc đáo. Đối với trang phục áo của người phụ nữ Lự được thiết kế khá tỷ mỷ, công phu như: nhuộm chàm, xẻ ngực, vạt trái đè lên vạt phải và được buộc thắt bởi những dây tua sặc sỡ. Ngày thường, phụ nữ Lự mặc váy chàm với họa tiết thêu đơn giản để thuận lợi trong công việc đồng áng, bếp núc. Dịp lễ, tết hoặc gia đình có khách quý, phụ nữ Lự mặc váy 2 lớp với hoa văn 3 tầng trang trí đẹp mắt, phần trên được dệt với những họa tiết hình quả trám, phần dưới vải chàm đen, phần gấu váy có điểm thêm màu vàng, đỏ, đẹp mắt.

Song song với trang phục, phụ nữ Lự xã Bản Hon đeo vòng cổ, vòng tay bằng bạc, nhôm hoặc đồng. Vòng vía được làm bằng sợi chỉ chàm đeo tay người Lự có ý nghĩa tránh gió, tránh những điều không may. Phụ nữ Lự đeo hoa tai dạng ống, có sợi chỉ xiên qua để treo các chùm hoa sặc sỡ. Trang phục của phụ nữ dân tộc Lự được kết hợp cùng trang sức, khăn đầu làm tăng thêm vẻ đẹp mặn mà, đằm thắm. Chị Lò Thị Đăm, dân tộc Lự ở bản Thẳm (xã Bản Hon) tâm sự: “Tôi được mẹ dạy cho cách cuốn khăn nghiêng về phía trái, để lộ gương mặt trước những đường viền khăn thêu hoa văn màu trắng, kẻ sọc. Tôi tự tay thêu, dệt cho mình vài chiếc túi thổ cẩm với đủ màu sắc rực rỡ đeo ngang sườn mỗi khi xuống chợ. Đây là sản phẩm có giá trị cả về thẩm mỹ và giá trị truyền thống dân tộc Lự mà tôi rất yêu thích”.

Thực tế, trang phục nam dân tộc Lự xã Bản Hon đơn giản với quần, áo được nhuộm chàm đen. Áo cánh nam dân tộc Lự xẻ ngực, cài cúc tết dây vải, có hai túi ở hai vạt. Trước đây, nam dân tộc Lự đội khăn đen gấp nếp cuốn nhiều vòng nhưng giờ đây họ ít khi đội khăn. Người Lự trước đây chủ yếu sản xuất theo hình thức tự cung, tự cấp. Đàn ông dân tộc Lự phải thực hiện từ dựng nhà, đến làm trang thiết bị, vật dụng thiết yếu phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt của gia đình. Giờ đây, nam giới dân tộc Lự lưu giữ nghề thủ công như: mộc, đan lát và thợ rèn. Theo một số phụ nữ dân tộc Lự ở bản Hon (xã Bản Hon) thì trước đây, trẻ em gái từ 13 - 14 tuổi trở lên đều phải nhuộm răng đen từ loại cây gỗ được gọi là “mạy chum cài” hay “mạy tỉu” cho răng chắc và thể hiện nét đẹp của người con gái Lự. Người con gái Lự nào không nhuộm răng đen sẽ kém duyên, chàng trai Lự không lấy làm vợ. Hiện nay, con gái Lự không còn nhuộm răng đen, chỉ còn ít phụ nữ lớn tuổi vẫn còn giữ thói quen này.

Thêm một nét độc đáo nữa của dân tộc Lự xã Bản Hon phải kể đến là 7 đội văn nghệ thường xuyên luyện tập những làn điệu dân ca phong phú gắn liền với đời sống, lao động sản xuất. Dân ca dân tộc Lự được chia thành nhiều thể loại, phù hợp với đời sống thường nhật của bà con như: hát trong đám cưới, hát mừng nhà mới, hát ru con và hát đối đáp. Làn điệu dân ca dân tộc Lự là động lực, sức mạnh, thúc đẩy sự phấn khởi, thi đua lao động sản xuất và vui chơi, giải trí. Nhạc cụ truyền thống dân tộc Lự gồm: trống, chiêng, sáo. Hiện nay, nhạc cụ dân tộc Lự đang dần bị mai một, cả nghệ nhân chế tác đến người sử dụng cũng ít đi. Vừa qua, Vụ Văn hóa dân tộc, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) phối hợp với Sở VHTT&DL, UBND huyện Tam Đường tổ chức Hội nghị tập huấn; xây dựng Câu lạc bộ Văn hóa, văn nghệ dân gian nhằm bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa, nghệ thuật dân gian truyền thống tốt đẹp của dân tộc Lự trước nguy cơ dần bị mai một. Tại Hội nghị, nghệ nhân Lò Thị Sọn truyền dạy các làn điệu dân ca dân tộc Lự; nghệ nhân Tao Văn Ngân truyền dạy cách thổi sáo và chế tác sáo; nghệ nhân Lò Thị Khằm truyền dạy một số điệu múa dân tộc Lự. Từ đó, các nghệ nhân giao lưu, học hỏi lẫn nhau trong việc bảo tồn, giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống thông qua lớp tập huấn, truyền dạy.

Ngoài ra, dân tộc Lự xã Bản Hon còn lưu giữ tín ngưỡng lễ cúng rừng (còn gọi là Căm Lung) được tổ chức vào ngày mồng 3 tháng 3 và ngày mồng 6 tháng 6 âm lịch hàng năm để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, muôn dân khỏe mạnh. Với nhiều bản sắc văn hoá truyền thống đặc sắc, dân tộc Lự xã Bản Hon bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa độc đáo, góp phần xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Về thung lũng Lâm Thượng xem người Tày làm du lịch xanh

Về thung lũng Lâm Thượng xem người Tày làm du lịch xanh

Lâm Thượng không chỉ đẹp bởi cảnh sắc thiên nhiên mà còn đẹp bởi khát vọng tự cường của con người. Lâm Thượng hôm nay đang dệt nên bài ca về một vùng quê đáng sống, nơi sinh kế bền vững nảy mầm từ chính sự trân trọng văn hóa và môi trường.
Tin nổi bật trang chủ
Nghệ nhân Ưu tú Dương Lai: Giữ được văn hóa là giữ được gốc rễ của dân tộc mình

Nghệ nhân Ưu tú Dương Lai: Giữ được văn hóa là giữ được gốc rễ của dân tộc mình

Dân tộc - Tôn giáo - Huy Trường - Thành Nhân - 2 giờ trước
Giữa nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, ở làng Tak Kót, xã Trà Liên, TP. Đà Nẵng vẫn có người nghệ nhân lặng lẽ gìn giữ những thanh âm cồng chiêng, những sản phẩm đan lát truyền thống của đồng bào Co. Đó là Nghệ nhân Ưu tú Dương Lai. Không chỉ là “kho tàng sống” về văn hóa, ông còn là Người có uy tín, có nhiều đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của xã vùng cao Trà Liên.
Công tác dân tộc, tôn giáo là vấn đề chiến lược, lâu dài

Công tác dân tộc, tôn giáo là vấn đề chiến lược, lâu dài

Dân tộc - Tôn giáo - Trần Nghị - 2 giờ trước
Công tác dân tộc, tôn giáo là vấn đề chiến lược, lâu dài, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và phát triển đất nước.
Về thung lũng Lâm Thượng xem người Tày làm du lịch xanh

Về thung lũng Lâm Thượng xem người Tày làm du lịch xanh

Sắc màu 54 - PV - 2 giờ trước
Lâm Thượng không chỉ đẹp bởi cảnh sắc thiên nhiên mà còn đẹp bởi khát vọng tự cường của con người. Lâm Thượng hôm nay đang dệt nên bài ca về một vùng quê đáng sống, nơi sinh kế bền vững nảy mầm từ chính sự trân trọng văn hóa và môi trường.
Nông dân xã miền núi nuôi chồn hương kiếm hằng trăm triệu

Nông dân xã miền núi nuôi chồn hương kiếm hằng trăm triệu

Kinh tế - Phạm Tiến - 2 giờ trước
Những năm gần đây, tại xã miền núi Kim Điền, tỉnh Quảng Trị, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đưa chồn hương vào chăn nuôi. Từ mô hình nhỏ lẻ ban đầu, đến nay chồn hương đã trở thành vật nuôi chủ lực, mở ra hướng làm giàu của 13 hộ gia đình với thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Những hạt nhân đoàn kết trong vùng đồng bào Khmer

Những hạt nhân đoàn kết trong vùng đồng bào Khmer

Dân tộc - Tôn giáo - Minh Thu - 2 giờ trước
Những năm qua, bức tranh về đời sống kinh tế - xã hội vùng đồng bào Khmer đang tiếp tục có nhiều khởi sắc. Kết quả này, ngoài sự quan tâm của Đảng, nhà nước bằng những chủ trương, chính sách dân sinh phù hợp với thực tiễn; từ sự chung tay của các tổ chức chính trị, thì còn có vai trò đóng góp quan trọng của đội ngũ những Người có uy tín trong cộng đồng.
Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Tiền công đức - nguồn lực hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm tại các cơ sở tín ngưỡng lâu nay vẫn là “vùng nhạy cảm” trong quản lý. Từ cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông (Quảng Ninh), câu hỏi đặt ra không còn là có cần kiểm soát hay không, mà là kiểm soát bằng cơ chế nào để giữ được niềm tin.
Đến năm 2030, 60% người dân sinh sống ở vùng đồng bào DTTS tỉnh Lào Cai được phổ biến, giáo dục pháp luật

Đến năm 2030, 60% người dân sinh sống ở vùng đồng bào DTTS tỉnh Lào Cai được phổ biến, giáo dục pháp luật

Chính sách Dân tộc - Trọng Bảo - 3 giờ trước
Đây là mục tiêu đặt ra trong kế hoạch triển khai thực hiện Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào DTTS và miền núi, giai đoạn 2026 - 2035” trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Sôi nổi Hội thi Tiếng dân tộc Tày trong Bộ đội Biên phòng năm 2026

Sôi nổi Hội thi Tiếng dân tộc Tày trong Bộ đội Biên phòng năm 2026

Tin tức - Minh Anh - 3 giờ trước
Sau 2 ngày tranh tài sôi nổi (13 - 14/4) tại tỉnh Lạng Sơn, Hội thi Tiếng dân tộc Tày trong Bộ đội Biên phòng năm 2026 đã khép lại với phần thi giành giải Nhất thuộc về Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Lạng Sơn.
Bên hồ Lắk người Mnông đưa sản phẩm nghề truyền thống thành sản phẩm du lịch đặc trưng

Bên hồ Lắk người Mnông đưa sản phẩm nghề truyền thống thành sản phẩm du lịch đặc trưng

Sắc màu 54 - Lê Hường - 4 giờ trước
Giữa nhịp sống hiện đại, người Mnông R’lăm (một nhánh của dân tộc Mnông) bên hồ Lắk, tỉnh Đắk Lắk vẫn lặng lẽ giữ nghề truyền thống của cha ông. Điều đáng mừng là các sản phẩm của nghề truyền thống như: Rượu cần, sản phẩm thổ cẩm, gốm... ngày càng phát huy giá trị khi gắn với các Tour du lịch cộng đồng và trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, giúp đồng bào có thêm nguồn thu nhập.
Kỳ vọng ở dự án mới xóa bỏ con đường “ghìm chân” ở Lượng Minh

Kỳ vọng ở dự án mới xóa bỏ con đường “ghìm chân” ở Lượng Minh

Kinh tế - Thanh Hải - 4 giờ trước
Tỉnh lộ 543B - trục đường chính kết nối xã Lượng Minh, tỉnh Nghệ An với các xã lân cận ra Quốc lộ 7 và Quốc lộ 48C - sau nhiều năm khai thác đã xuống cấp nghiêm trọng, trở thành “điểm nghẽn” nhiều năm khiến địa phương giậm chân tại chỗ . Nhưng kể từ khi dự án nâng cấp tuyến đường này được triển khai, người dân Lượng Minh đang kỳ vọng một sự đổi thay để phát triển.
Theo dấu chân người Cơ Lao đỏ trên dải Tây Côn Lĩnh: Khát vọng vươn lên giữa gió núi và mây ngàn (Kỳ cuối)

Theo dấu chân người Cơ Lao đỏ trên dải Tây Côn Lĩnh: Khát vọng vươn lên giữa gió núi và mây ngàn (Kỳ cuối)

Phóng sự - Vũ Mừng - Anh Huy - 4 giờ trước
Giữa điều kiện còn nhiều khó khăn ở vùng cao Tây Côn Lĩnh, người Cơ Lao đỏ hôm nay đang từng bước thay đổi cuộc sống bằng con đường học tập và những lựa chọn mới của thế hệ trẻ. Tuy vậy, phía sau những tín hiệu chuyển mình ấy vẫn là bài toán dài hạn về sinh kế và chính sách, đặt ra yêu cầu cần những giải pháp phù hợp hơn để hỗ trợ cộng đồng phát triển bền vững.