Mô hình phát triển sinh kế tiêu biểu thông qua cây trồng cho giá trị kinh tế cao tại xã Hồ Thầu, tỉnh Tuyên Quang (Ảnh: Vũ Mừng)Phấn đấu tăng thu nhập bình quân của người DTTS
Theo Quyết định số 417, mục tiêu tổng quát của Chương trình MTQG là:
Xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội; Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư, nhất là vùng đồng bào DTTS và miền núi so với các vùng khác.
Giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các DTTS; nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội, nhất là các vùng chiến lược, biên giới và hải đảo.
Chương trình đặt mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030: Phấn đấu tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020, tăng thu nhập bình quân của người DTTS bằng 1/2 bình quân chung của cả nước; phấn đấu tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1% - 1,5%/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào DTTS và miền núi xuống dưới 10%; Phấn đấu vùng đồng bào DTTS và miền núi cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; phấn đấu cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có khoảng 10% số xã được công nhận đạt nông thôn mới hiện đại; phấn đấu có 5 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Tổng ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 423.000 tỷ đồng (Ảnh minh họa)2 hợp phần của Chương trình MTQG:
Hợp phần thứ nhất: Các nội dung chung thực hiện trên địa bàn cả nước (Gồm 10 nội dung thành phần và 52 nội dung cụ thể, thực hiện trên phạm vi toàn quốc; chỉ thực hiện tại vùng đồng bào DTTS và miền núi đối với những nội dung Hợp phần thứ hai không quy định, nhằm đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình).
Hợp phần thứ hai: Các nội dung đặc thù phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Gồm 5 nội dung thành phần và 23 nội dung cụ thể, thực hiện trên phạm vi vùng đồng bào DTTS và miền núi; chỉ thực hiện ngoài vùng đồng bào DTTS và miền núi đối với những nội dung mang tính đặc thù của ngành công tác dân tộc và không quy định trong Hợp phần thứ nhất).
Theo Quyết định số 417, Bộ Dân tộc và Tôn giáo (chủ trì Hợp phần thứ hai) phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, cơ quan Trung ương có liên quan hướng dẫn, tổ chức thực hiện các nội dung liên quan đến vùng đồng bào DTTS và miền núi theo phân công; tổng hợp, đề xuất kế hoạch và dự kiến phương án phân bổ vốn ngân sách Trung ương thực hiện Hợp phần thứ hai của Chương trình giai đoạn 2026 - 2030; tổng hợp, ban hành quyết định phê duyệt danh sách các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026-2030 trên phạm vi toàn quốc; tổng hợp, ban hành quyết định công bố danh sách thôn vùng đồng bào DTTS và miền núi, thôn đặc biệt khó khăn; xã vùng đồng bào DTTS và miền núi, xã khu vực I, II, III trên phạm vi cả nước; phê duyệt và công bố danh sách tỉnh vùng đồng bào DTTS miền núi theo quy định; phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, đề xuất các giải pháp huy động hợp lý các nguồn vốn bổ sung cho Chương trình để tập trung, ưu tiên đầu tư, hỗ trợ vùng đồng bào DTTS và miền núi, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định;
Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan Trung ương thực hiện các giải pháp để tăng cường công tác phối hợp và phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS miền núi; phối hợp với các bộ, cơ quan Trung ương, định kỳ, đột xuất tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nội dung của Chương trình có liên quan đến vùng đồng bào DTTS và miền núi và thực hiện các nhiệm vụ khác theo sự phân công của Ban Chỉ đạo Trung ương, Thủ tướng Chính phủ và Chính phủ theo quy định.
Tổng ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 423.000 tỷ đồng, trong đó: ngân sách Trung ương là 100.000 tỷ đồng, ngân sách địa phương vào khoảng 300.000 tỷ đồng; Vốn tín dụng chính sách (ngân sách nhà nước cấp) khoảng 23.000 tỷ đồng.
Tổng mức vốn huy động thực hiện Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 1,044 triệu tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương hỗ trợ trực tiếp là 100.000 tỷ đồng, chiếm 9,6%; vốn ngân sách địa phương khoảng 300.000 tỷ đồng, chiếm 28,7%; vốn lồng ghép từ các chương trình MTQG, chương trình, dự án khác khoảng 360.000 tỷ đồng, chiếm 34,5%; vốn tín dụng chính sách (ngân sách nhà nước khoảng 23.000 tỷ đồng, chiếm 2,2%; vốn doanh nghiệp và huy động đóng góp tự nguyện của cộng đồng và người dân khoảng 261.000 tỷ đồng, chiếm 25%).
