Phóng sự

Nhìn những nét chữ lấp lánh ấy, không ai nghĩ là của học sinh tiểu học, lại là học sinh người Mông. Thế mà là chữ các cháu đấy - học sinh điểm Buộc Mú, Trường Tiểu học Na Ngoi I (Kỳ Sơn – Nghệ An).

“Cái tình, cái nghĩa của bà con; tiếng cối giã gạo bằng sức nước, tiếng cồng chiêng và điệu múa của em gái Thái mà tôi chỉ dám liếc nhìn… cứ theo mãi suốt cả cuộc đời. Tôi phải làm gì đó, phải viết gì đó để trả cái nợ ân tình với bà con”, đó là tâm sự của nhạc sỹ Dương Hồng Từ - người vừa cho ra mắt ba cuốn sách về văn hoá cổ truyền, âm nhạc dân gian của một số dân tộc thiểu số ở Nghệ An.

Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II năm 2020, tại Thủ đô Hà Nội đã khép lại trong tình đoàn kết các dân tộc anh em. Để rồi, đến giờ phút chia tay lưu luyến, những khuôn mặt, ánh mắt, những vòng tay vừa mới kịp quen, nay lại hối hả trở về với nhịp sống của bản làng, phum sóc… mang theo quyết tâm lan tỏa xây dựng cuộc sống mới ấm no, giàu đẹp.

Đồng bào Ê đê đặt cho buôn căn cứ cách mạng Ea M’droh, xã Ea M’droh, huyện Cư M’Gar (Đăk Lăk) là buôn Cháy. Bởi trong kháng chiến, buôn Ea M’droh từng bị phóng hỏa thiêu rụi. Đất nước thống nhất, xây dựng lại từ đống tro tàn, “buôn Cháy” từng ngày khởi sắc, căng tràn sức sống.

Châu Khê, Con Cuông (Nghệ An)- “miền Trà Lân trúc chẻ tro bay” ấy vẫn ngút ngàn tre xanh. Tre trên rừng, tre trong vườn… đâu đâu cũng một màu xanh của tre. Tre với người quanh năm vất vả. Tre từng cùng ta đánh giặc, tre cùng ta ruộng đồng – “cối xay tre, nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc”. Nay, tre lại cùng ta xoá nghèo, tre cùng ta làm giàu, và tre cùng ta sống xanh…

6h sáng 3/12, trong cái lạnh của tiết trời mùa đông, tại Thủ đô Hà Nội, Đoàn 100 đại biểu đại diện cho 54 dân tộc bắt đầu chuyến hành trình về nguồn thiêng liêng và đầy tự hào: Tham dự Lễ dâng hương tại đền thờ các Vua Hùng tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ). Buổi lễ nằm trong khuôn khổ các hoạt động của Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II năm 2020 do Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình, Trưởng Ban Chỉ đạo Đại hội làm Trưởng đoàn.

Có những nỗi đau không gì bù đắp, có những thiếu thốn chẳng thể lấp đầy, có những nỗi buồn khó để nguôi ngoai… Và tôi chẳng thể mường tượng hết những xúc cảm, khát khao trong trái tim non nớt của những đứa trẻ ấy – những đứa trẻ mồ côi ở các bản làng vùng cao xứ Nghệ.

Tiếng còi xe ồn ã của đoàn người về từ đồi Chim. Vui một chốc, dù bùn lầy bám lên lưng, lên mặt, ám cả cái cười của những người dân Phước Thành (huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam). Cũng dễ hiểu, vì sau 21 ngày đằng đẵng, họ đã trút được những bao tải gạo, dầu mắm từ lưng mình xuống yên xe máy, trở ngược về làng. Niềm vui bé mọn bắt đầu cho một hành trình, dùng chữ cho sang gọi là “tái thiết”…

Cơn bão số 8 và 9 năm 2018 đã làm hư hỏng, sập nhà hàng trăm hộ dân ở thôn Thành Đạt, Thành Phát, xã Phước Đồng, TP. Nha Trang (Khánh Hòa). Từ đó đến nay, cuộc sống của người dân hết sức khó khăn, họ phải sống tạm bợ, cheo leo bên sườn núi, với nỗi lo lũ quét, sạt lở đất luôn chực chờ. Mặc dù tỉnh, thành phố đã lên phương án, nhưng chưa biết khi nào người dân mới được di dời đến nơi ở mới để ổn định cuộc sống.

Người ta vẫn biết đến Đà Lạt với khí hậu mát mẻ, với rừng thông và sương phủ, với những vị khách say mê Đà Lạt trong từng điều tưởng chừng bình dị, chẳng mấy ai màng tới như tường rào, hẻm nhỏ. Trong Đà Lạt có ký ức, trong ký ức là linh hồn của vùng đất! Nhưng…

Tôi đã bỏ lỡ cơ hội đến Bắc Sơn (Lạng Sơn) vào dịp “mùa vàng” (độ tháng 7 - 9 dương lịch), thời điểm những cánh đồng lúa vàng rực, óng ả, lọt thỏm giữa một thung lũng lộng lẫy. Đó cũng chính là đặc sản mà nhiều dân săn ảnh mong muốn được trải nghiệm. Tháng 11, dù đã qua mùa lúa chín nhưng Bắc Sơn vẫn không hề khiến du khách phải thất vọng.

Họ là những con người tứ xứ, từ những nẻo đường khác nhau, thế nhưng số phận đã đưa họ phiêu dạt đến lòng hồ thủy điện Trung Sơn (Thanh Hóa), gắn đời mình với mênh mông sóng nước để mưu sinh.

Nước mắt chan đầy nước mưa, bà con các tỉnh miền Trung đang cùng với chính quyền gồng mình chống lũ và khắc phục hậu quả sau lũ. Chính trong cơn nguy biến do thiên tai, tình đồng chí, nghĩa đồng bào đã trở thành sức mạnh để người dân vùng lũ vượt qua cơn hoạn nạn.

Công tác tìm kiếm nạn nhân mất tích, hỗ trợ người dân vùng lũ bị cô lập tại Nam Trà My và Phước Sơn (Quảng Nam) đã được đẩy lên cao hơn. Các lực lượng tại các hiện trường sạt lở gần như đang căng mình chạy đua với mưa bão để tìm kiếm cứu nạn. Ngoài việc cắt cử hàng trăm cán bộ, chiến sĩ lội bộ băng rừng tiếp cận hiện trường xã Phước Lộc, nhiều lực lượng cũng đã huy động thêm để mở rộng khu vực tìm kiếm tại hiện trường Trà Leng.

18 năm sau ngày xuất bản số báo đầu tiên (27/10/2002) đến nay Báo Dân tộc và Phát triển đã từng bước khẳng định vai trò của mình trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Có một đêm lửa rừng dưới chân núi mẹ Lang Bian (Lâm Đồng), tôi đã được nghe nhạc sĩ Krajan Plin hát, bài hát do chính anh sáng tác với tên gọi “Giữ ấm bếp hồng”. Người đàn ông Cơ Ho ấy đã “rút ruột rút gan” thành những giai điệu lan tỏa tình yêu cao nguyên: “Kìa trông vầng trăng trên cao. Kìa trông ngàn sao lung linh. Dẫu có bão giông, thác lũ thét gào. Ta hãy cùng nhau giữ ấm bếp hồng…”.