Di tích quốc gia đặc biệt Gành đá đĩa, huyện Tuy An (Phú Yên).Theo đánh giá của các nhà khoa học, Phú Yên có di sản địa chất, địa mạo độc đáo, phản ánh các đặc trưng của đá biến chất cổ từ khoảng 2,5 tỉ đến 542 triệu năm trước. Phú Yên còn có bề dày lịch sử và chiều sâu văn hóa đặc sắc với những công trình kiến trúc, các phong tục tập quán, các làng nghề truyền thống và ẩm thực phong phú.
Nhiều báo cáo khoa học còn ghi nhận được sự đa dạng về giống loài động vật, thực vật tại khu bảo tồn thiên nhiên Krông Trai, các hệ sinh thái cát ven biển, rạn san hô và giống loài hải sinh khác. Các địa danh nổi bật về di sản địa chất, văn hóa và đa dạng sinh học của Phú Yên đã được biết đến như: gành Đá Đĩa, núi Đá Bia, mũi Đại Lãnh, gành Ông, gành Bà, Bãi Xép, Hòn Yến,…
Như vậy, Phú Yên hội tụ 3 giá trị di sản chính để tạo thành công viên địa chấttiềm năng là di sản địa chất, di sản văn hóa và đa dạng sinh học.
Song song với kế hoạch phát triển kinh tế, tỉnh cũng đã quan tâm phát huy giá trị di sản công viên địa chất, hướng đến danh hiệu của UNESSCO.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Yên Đào Mỹ cho biết, tỉnh xác định mục tiêu xây dựng Công viên địa chất Phú Yên hướng tới danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản; phát triển kinh tế-xã hội bền vững dựa trên danh hiệu Công viên địa chất quốc gia và toàn cầu; góp phần tạo bước đột phá cho công cuộc hội nhập kinh tế quốc tế, kết nối Phú Yên với các đối tác trong Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO.
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Trần Hữu Thế phát biểu tại Hội nghị hợp tác quốc tế phát huy giá trị di sản Công viên địa chất toàn cầu và du lịch bền vững tỉnh Phú YênTại Hội thảo,các chuyên gia, nhà nghiên cứu đã chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm địa phương, quốc tế để Phú Yên sớm xây dựng Đề án công viên địa chất Phú Yên; đánh giá về triển vọng xây dựng Đề án Công viên địa chất tỉnh Phú Yên trong thời gian tới.
Về giải pháp phát triển bền vững phát huy giá trị di sản địa chất ở khu vực dự kiến thành lập Công viên địa chất Phú Yên, Tiến sỹ Nguyễn Văn Toàn, Viện Trưởng Viện Nghiên cứu Quy hoạch nông nghiệp nông thôn cho rằng xây dựng Công viên địa chất toàn cầu sẽ đáp ứng được hai mục tiêu lớn là bảo tồn và phát huy giá trị của của di sản địa chất.
Tỉnh Phú Yên phải xem phát triển du lịch có vai trò quan trọng trong việc phát huy di sản, phát triển Công viên địa chất. Tỉnh cần tận dụng lợi thế đẩy mạnh phát triển các loại hình du lịch biển, sinh thái ở cao nguyên, đồng bằng, ven biển, đảo, phát triển rừng, cây trồng lương thực phù hợp, đảm bảo môi trường, phát triển bền vững khu vực dự kiến thành lập Công viên địa chất.
Bên cạnh đó, cần tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, đội ngũ quản lý về giá trị của Công viên địa chất.
Các ý kiến hỏi đáp tại Hội nghị cũng đã cung cấp thêm nhiều thông tin giá trị về phát triển du lịch bền vững dựa trên giá trị di sản địa chất và các quy định mà tỉnh Phú Yên cần tuân thủ theo pháp luật Việt Nam và quốc tế.
Đánh giá tác động của Công viên địa chất toàn cầu đối với phát triển du lịch bền vững tại Phú Yên, Tiến sỹ Bùi Việt Hưng, Viện Nghiên cứu châu Âu khẳng định, Công viên địa chất toàn cầu là chất xúc tác để phát triển du lịch bền vững. Đóng góp của du lịch hiện rất quan trọng, tác động lớn đến phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam nói chung, Phú Yên nói riêng. Khi được công nhận là Công viên địa chất toàn cầu, Phú Yên sẽ định vị được thương hiệu uy tín tầm cỡ quốc tế để bảo tồn di sản, thu hút khách du lịch, giúp cộng đồng dân cư gắn kết hơn, tạo được công ăn việc làm cho người dân.
Trước mắt, tỉnh cần cần làm tốt công tác lập quy hoạch chi tiết, đầu tư hạ tầng thiết yếu để hình thành các khu du lịch ẩm thực mang thương hiệu, đặc trưng Phú Yên trên địa bàn thành phố Tuy Hòa, Đầm Ô Loan, Vịnh Xuân Đài, Đầm Cù Mông, Vũng Rô.
Bên cạnh đó, tỉnh phải đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch; hoàn thiện cơ sở hạ tầng, áp dụng chuyển đổi số đáp ứng lượng khách gia tăng khi Phú Yên được phê duyệt là Công viên địa chất toàn cầu.
Kết luận Hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Trần Hữu Thế cho biết thiên nhiên và lịch sử hình thành đã ban tặng cho tỉnh Phú Yên những tài nguyên địa chất độc đáo, những di sản văn hóa lịch sử đậm đà bản sắc và hệ sinh thái có ý nghĩa nhân loại.
Những việc tỉnh Phú Yên cần làm là phát huy đúng hướng các giá trị này một cách toàn diện, có hiệu quả kinh tế cao với tầm nhìn dài hạn và bền vững, thông qua việc lựa chọn các mô hình và chiến lược phát triển phù hợp.
Hiện nay, Phú Yên đang thực hiện quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 tầm nhìn đến 2050. Đây là điều kiện thuận lợi để Phú Yên quy hoạch chi tiết, xây dựng Đề án Công viên địa chất Phú Yên.
