Quy trình ghép và chăm sóc cây điều

Thời vụ ghép

Nên ghép từ tháng 6 đến hết tháng 8 hàng năm. Cần tránh thời điểm có mưa lớn, tháng 9-tháng 10, tuy nhiên cũng có thể ghép vào mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau nếu chủ động được nước tưới. Thời gian tiến hành ghép tốt nhất vào sáng sớm, trời mát, tốt nhất từ 6 giờ -10 giờ sáng, chú ý chuẩn bị chồi ghép từ chiều hôm trước. Không ghép lúc nắng to hay sau khi dứt cơn mưa và lá còn ướt.

Chọn giống và tiêu chuẩn giống điều

Giống điều phải đạt các tiêu chuẩn: Năng suất cao và ổn định (1,5-2 tấn/ha); Tỷ lệ nhân lớn hơn 28%; Kích cỡ hạt ít hơn 170 hạt/kg; Số trái/chùm từ 5-10 trái. Tỷ lệ chồi ra hoa lớn hơn 75%, cây sinh trưởng khỏe, phát tán đều và ít sâu bệnh. Các giống điều ghép được trồng phổ biến là BO1, PN1, MH4/5, MH 5/4,…

Tiêu chuẩn cây giống điều ghép: Tuổi cây làm gốc ghép từ 3-4 tháng tuổi; tuổi cây xuất vườn kể từ khi ghép > 45 ngày tuổi; Chiều cao cây tính từ mặt bầu 20-25cm; Số tầng lá đã phát triển hoàn chỉnh đạt 1-2 tầng; đường kính gốc > 8mm; chiều cao chồi ghép > 10cm; thân mọc thẳng, vết ghép tiếp hợp tốt; cây giống không bị nhiễm sâu bệnh, dị hình; kích thước bầu đất 15 x 33cm hoặc 15 x 25cm; được huấn luyện ngoài ánh sáng hoàn toàn từ 10-15 ngày.

Chuẩn bị đất trồng

Sau khi kiểm tra thổ nhưỡng loại trừ những chỗ có lớp đất mặt quá mỏng hoặc có quá nhiều đá, đất thoát nước kém hoặc đất có những yếu tố bất lợi khác và tiến hành dọn sạch thực bì hoang dại trên toàn bộ lô đất của vườn điều.

Đối với đất đồi núi không cày bừa được phải chặt cây đánh gốc rồi mới cuốc hố trồng theo bậc thang tại chỗ để hạn chế tình trạng xói mòn rửa trôi đất trong mùa mưa. Việc làm đất kỹ lưỡng và kịp thời vụ chi phí có thể hơi cao, song tính toán lâu dài thực ra lại có hiệu quả cao vì giảm được công chăm sóc sau này đồng thời tạo điều kiện cho vườn điều sinh trưởng thuận lợi và sớm được thu hoạch.

Để bảo đảm việc chăm sóc và bảo vệ đất, vườn cây cần được thiết kế, xây dựng trước khi trồng. Trong quá trình phân chia lô trên vườn điều phải chú ý đến đường vận chuyển. Việc chuẩn bị hố trồng phải được đánh dấu trước để bảo đảm khoảng cách trồng đúng như dự kiến.

Trên những vùng đồi, có độ dốc lớn cần tiến hành làm bậc thang cho từng gốc điều. Tốt nhất là tiến hành làm bậc thang tại chỗ bằng cách lấy phần đất ở phần dốc phía trên gốc cây đem đắp vào gốc cây phía dốc bên dưới bán kính vòng bậc thang rộng khoảng 1,5 m.

Kỹ thuật ghép điều

Bà con cần tiến hành làm giàn che cho cây ghép (lưới che sáng từ 50 – 70%). Sau khi cây con đạt từ 60 – 90 ngày tuổi, tiến hành ghép cây.

Trước khi ghép cây từ 15 – 20 ngày, nên tiến hành đảo bầu để loại bỏ những cây dị dạng hay bị còi cọc, đồng thời phân loại theo tình trạng phát triển của cây và xếp lại. Hòa 1 ít phân Urê với nước để tưới cho cây.

Có nhiều kiểu ghép khác nhau, thông thường ghép Điều thường sử dụng phương pháp ghép chồi vạt ngọt (ghép áp) hoặc ghép nêm vì 2 kiểu ghép này cho tỷ lệ sống cao nhất.

Kỹ thuật ghép áp: Dùng dao ghép cắt vát cành gốc ghép tạo bề mặt phẳng dài 3cm đến 4cm, chồi ghép được cắt vát tương tự để khít lên nhau. Dùng dây ni lông mỏng, dẻo, dài buộc vết ghép, quấn từ dưới lên trên đỉnh cành ghép.

Kỹ thuật ghép nêm: Tiến hành cắt và chẻ đôi cành ghép, sâu khoảng 3cm-4cm, cành ghép cắt vát 2 phía đối diện tạo hình nêm dài khoảng 3cm-4cm. Đặt khít vào vết chẻ của gốc ghép. Dùng dây ni lông mỏng, dẻo, dài buộc vết ghép, quấn từ dưới lên trên đỉnh cành ghép.

Trước khi trồng nên đào hố theo hình hộp có kích thước 50x50x50cm hoặc 60x60x60cm. Khi đào hố cần chú ý để lớp đất mặt tơi xốp, nhiều mùn sang một bên miệng hố, phần đất dưới sâu để riêng ở miệng hố bên kia. Nếu trồng theo hàng, cần thiết kế các hàng theo hướng Bắc - Nam để cây tận dụng tối đa điều kiện ánh sáng cho sự phát triển bộ tán lá và sự ra hoa kết quả sau này.

Đào hố xong, trộn lớp đất mặt đã để riêng với 10-20kg phân chuồng hoai + 0,5kg phân lân để bón lót. Sau khi đã trộn đều, kéo xuống lòng hố. Việc trộn phân lấp hố phải hoàn tất trước khi trồng ít nhất từ 20 -25 ngày.

Khi mưa ổn định, đem cây con đã đủ tiêu chuẩn xuất vườn ra trồng. Khi trồng, rải 10-20g Furadan/hố (để hạn chế kiến mối phá hoại cây con), tiến hành móc trộn lại hố, đặt bầu cây xuống cạnh hố dùng dao sắc cắt bỏ đi khoảng 2-3cm dưới đáy bầu, đặt bầu cây xuống chính giữa hố, rạch 1 đường theo chiều dọc của bầu và kéo bầu nilon ra, nén chặt đất quanh gốc cây.

Trồng xong nếu không gặp mưa, cần tiến hành tưới nước cho điều với lượng tưới ít khoảng 20 - 30 lít/hố để rễ và đất trong bầu liên kết với đất trong hố và cung cấp đủ nước cho cây con phòng khi gặp hạn trong những ngày đầu.

Trồng dặm ngay khi thấy cây con chết để đảm bảo mật độ trồng và sinh trưởng đồng đều của vườn cây. Trong 2 năm đầu, cây còn nhỏ dễ bị gió mạnh làm long gốc, nghiêng cây và gãy cành, nên trồng các loại cây chắn gió tạm thời như cây muồng hoa vàng vào giữa 2 hàng điều.

Chăm sóc cây ghép

Sau khi ghép 10 – 15 ngày, ta tiến hành kiểm tra mắt ghép. Nếu thấy chỗ tiếp giáp giữa mắt ghép và gốc ghép đã hình thành mô sẹo (mối liên kết) và mắt ghép còn xanh thì mắt ghép đã sống. Sau khi thấy vết ghép phình to và chồi ghép phát triển lá non, ta tiến hành mở dây ghép (nếu sử dụng dây nilon thường) bằng cách dùng dao lam rạch nhẹ trên đỉnh chồi và loại bỏ các tược, chồi mọc từ thân gốc ghép. Nếu dùng dây nilon tự hoại thì chồi ghép tự xé dây ghép nảy chồi ra ngoài.

Chăm sóc cây sau khi ghép cho đến khi cây xuất vườn: tưới ẩm đều, hòa loảng phân NPK tưới vào gốc ghép, tránh tưới lên lá vì phân NPK nóng dễ làm cháy lá hoặc bỏ phân trực tiếp vào gốc cây (mỗi cây từ 10 – 15 viên).

Bà con lưu ý việc trừ cỏ ở những vườn điều mới trồng trong những năm đầu tiên là rất quan trọng vì cỏ dại sẽ cạnh tranh chất dinh dưỡng, ánh sáng và nước với điều. Trong thời gian cây còn nhỏ cần làm sạch cỏ ngay trong gốc và cách mép tán từ 30-50 cm, thường làm sạch cỏ 3 đến 4 đợt/năm.

Vào cuối mùa mưa nên phát dọn sạch cỏ và đốt hoặc cày chống cháy ngay để hạn chế cháy vườn vào mùa khô. Trong vườn điều kinh doanh đã khép tán, làm cỏ 1 năm 2-3 lần vào đầu, giữa và cuối mùa mưa. Việc làm cỏ và dọn sạch vườn vào cuối mùa mưa có tác dụng giúp cho việc thu hoạch sản phẩm được thuận lợi.

Đồng thời bà con nên thường xuyên tỉa chồi nách mọc ra từ lá của gốc ghép. Nếu dùng dây băng tự hoại thì chồi ghép sẽ tự xé dây ghép nảy chồi ra ngoài. Nếu dây băng dai thì dùng dao lam rạch nhẹ ở đỉnh chồi ghép để mở phần ngọn, khi thấy chồi ghép phình to và phát triển lá non.

Thời điểm cây ghép có tầng lá đầu tiên phát triển hoàn chỉnh (thường từ 4-6 tuần kể từ lúc ghép) thì tiến hành đảo bầu (nhấc rễ) để chọn những cây phát triển kích cỡ như nhau xếp thành luống 4-6 hàng và che mát trong vài ngày đầu. Cây ghép có thể được tháo băng hoàn toàn sau 2-3 tháng kể từ khi ghép.

Bên cạnh đó, cần tiến hành tỉa cành không phải là cành ghép, cành vượt, cành bị sâu bệnh hại, cành vô hiệu: 2 lần/năm, lần 1 sau khi kết thúc vụ thu hoạch, lần 2 khi vườn điều chuẩn bị ra lộc non vào tháng 10 - 11 hàng năm.

Sau ghép cải tạo, tiến hành phòng trừ sâu bệnh hại theo quy trình trồng chăm sóc, thu hoạch điều thời kỳ kiến thiết cơ bản và kinh doanh.