Quy trình kỹ thuật trồng đậu tương hiệu quả

Thời vụ trồng

Thời điểm gieo trồng phụ thuộc vào vùng miền và vụ sản xuất.

Miền Bắc:

Vụ Xuân: Gieo vào cuối tháng 2 đến đầu tháng 3. Vụ Hè Thu: Gieo vào tháng 6 đến đầu tháng 7. Vụ Đông: Gieo vào cuối tháng 9 đến đầu tháng 10. (Vụ Đông thường gặp thời tiết lạnh và ngày ngắn nên cần gieo dày hơn).

Miền Nam và Tây Nguyên: Thời tiết ít biến động hơn, có thể gieo quanh năm nhưng cần tránh các tháng mưa lớn kéo dài gây úng. Thường gieo vào đầu mùa mưa hoặc cuối mùa khô.

Cần tránh gieo hạt vào những ngày mưa to liên tục, hạt dễ bị trương nước làm giảm sức nảy mầm. Đất cần đủ ẩm nhưng không quá ướt.

Chọn giống

Việc lựa chọn giống đậu tương phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai là bước đầu tiên quan trọng trong việc trồng trọt. Có nhiều giống đậu tương với các đặc điểm khác nhau như thời gian sinh trưởng, khả năng kháng bệnh và yêu cầu về đất đai. Bà con nên chọn giống có khả năng chống chịu bệnh, sâu hại và phù hợp với mùa vụ tại khu vực của bạn. Các giống đậu tương phổ biến bao gồm giống đậu tương kháng bệnh đen, giống đậu tương chịu hạn và giống đậu tương năng suất cao.

Chuẩn bị đất trồng

Đậu tương phát triển tốt nhất trên đất tơi xốp, giàu mùn, có khả năng thoát nước tốt và độ pH từ 6.0 đến 7.0 (hơi axit đến trung tính). Đất cát pha, thịt nhẹ hoặc phù sa đều phù hợp.

Tránh đất quá nặng, bí chặt hoặc đất có độ pH quá thấp (quá chua) hoặc quá cao (quá kiềm) vì sẽ ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng và hoạt động của vi khuẩn cố định đạm.

Trước khi trồng, cần phân tích đất để điều chỉnh độ pH và bổ sung dinh dưỡng cần thiết. Đất cần được cày bừa kỹ, làm nhỏ đất và lên luống hoặc làm bằng phẳng tùy theo phương pháp gieo trồng. Đồng thời chuẩn bị rãnh thoát nước.

Quy trình gieo trồng và chăm sóc cây đậu tương

Để trồng cây đậu tương mang lại hiệu quả cao bà con trồng cây đậu tương cần tiến hành gieo với mật độ khoảng 25 – 50 cây/m2 là mật độ phù hợp nhất. Trong điều kiện vụ Đông ở các tỉnh phía Bắc khi thời tiết lạnh, ngày ngắn hơn thì việc gieo trồng nên cân nhắc có mật độ dày hơn đôi chút.

Tùy thuộc vào từng loại đất để trồng đậu tương chúng ta có kỹ thuật trồng đậu nành khác nhau. Trong đó các kỹ thuật gieo cơ bản thường được áp dụng là:

Gieo vãi: Áp dụng với ruộng cao, đất chỉ cần cày lên là có thể gieo vãi. Lượng giống 80 - 90 kg/ha, khi gieo đất phải đủ ẩm (ướt như đất chuẩn bị gieo mạ). Chia hạt cho từng luống hoặc băng để rắc cho đều, sau khi gieo tiến hành phủ hạt và chuẩn bị lối thoát nước cho ruộng. Chọn khoảng ruộng an toàn, gieo dày thêm cho mỗi héc ta khoảng 150 - 200 m2 để dặm. Thời điểm tỉa dặm sau gieo từ 5 - 7 ngày.

Gieo theo hàng (tra rạch): Gặt sát gốc rạ, sau đó tạo rãnh thoát nước bằng cày, cuốc, các rãnh cách nhau 1,5 m (bằng bề ngang luống). Tạo rạch ngang luống, sâu 2-3 cm, các rạch cách nhau 30 - 35 cm và tra hạt vào rạch, hạt cách hạt 3 - 5 cm.

Gieo theo hàng và luống: Lên luống rộng 1,2 m, rãnh rộng 30 - 40 cm, sâu 20 - 25 cm. Dùng đòn gánh hoặc thanh gỗ nặng hình tam giác chém ngang luống hoặc dùng cuốc tạo thành rạch ngang sâu 2 - 3 cm, rạch cách nhau 30 cm. Tra hạt theo hốc 2 - 3 hạt với hốc cách hốc 7 - 12 cm.

Gieo theo gốc rạ: Thu hoạch lúa xong, tạo rãnh thoát nước như trường hợp gieo vãi. Dùng tay gạt nghiêng gốc rạ, tra mỗi gốc rạ 1 - 2 hạt vào kẽ tiếp xúc giữa đất và gốc rạ, tuyệt đối không tra vào giữa gốc rạ, hạt đậu sẽ không hút được ẩm để nảy mầm. Bỏ cách một hàng rạ không gieo. Lượng giống 60 kg/ha.

Cần lưu ý, không gieo hạt vào những ngày mưa to, hạt bị trương nước làm giảm sức nảy mầm; Phơi lại hạt giống trước khi gieo, phơi trên nong, nia, dưới nắng nhẹ để kích thích hạt nảy mầm.

Chăm sóc cây đậu tương

Quy trình chăm sóc cây đậu tương khá đơn giản, bà con dễ dàng áp dụng để quá trình canh tác giống cây ngắn ngày này được thực hiện hiệu quả, đem lại năng suất cao như mong muốn.

Bón phân đúng cách là yếu tố quyết định đến năng suất của đậu tương. Phân bón nên được chia thành nhiều đợt trong suốt chu kỳ sinh trưởng của cây. Bón phân chứa nitơ (N) ở giai đoạn cây con để thúc đẩy sự phát triển của lá và thân, và bón phân chứa lân (P) và kali (K) khi cây ra hoa và kết hạt để hỗ trợ quá trình phát triển hạt. Bạn cũng nên kiểm tra độ pH của đất thường xuyên và điều chỉnh nếu cần.

Tưới nước: Đảm bảo duy trì độ ẩm trong đất khoảng 65 – 70% là hợp lý. Duy trì việc tưới nước đều đặn, định kì khi cây có 2 – 4 lá thật, khi cây ra hoa, hình thành quả và khi cho thu hoạch. Việc tưới nước chúng ta thực hiện bằng cách tưới rãnh ngập 2/3 luống để đảm bảo mỗi luống ngấm đều.

Tỉa dặm: Tỉa bỏ cây còi cọc, cây sâu bệnh và dặm lại những chỗ cây bị chết để đạt mật độ đồng đều.

Làm cỏ: Xới xáo đất làm sạch cỏ dại để cây quang hợp tốt và vi khuẩn nốt sần phát triển.

Phòng trừ sâu bệnh cho cây đậu tương

Để đạt năng suất cao trong trồng đậu tương, bà con cần kết hợp kỹ thuật trồng đúng cách với biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. 

Khi bón phân thúc, cần kết hợp xới xáo cỏ nhằm tạo độ thoáng khí và giúp vi khuẩn nốt sần hoạt động tốt để đậu tương phân cành sớm. Trong trường hợp trời có mưa rào, sau mưa cần xáo phá váng ngay để tọa môi trường thuận lợi cho bộ rễ phát triển.

Giai đoạn cây con phát triển đến khi phân cành, cần theo dõi sự xuất hiện của các loại sâu bệnh như: Sâu xám, bệnh lở cổ rex, dòi đục thân… Ngoài ra, bà con cũng cần theo dõi và phòng trừ các bệnh sậu hại khác như bệnh lở lá, nấm mốc, vi khuẩn và sâu nhện.

Sử dụng các phương pháp phòng trừ và điều trị phù hợp, bao gồm việc chọn giống cây kháng bệnh, kiểm soát môi trường trồng, tuân thủ quy trình vệ sinh cây trồng và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dẫn.

Thu hoạch

Thời điểm thu hoạch đậu tương phụ thuộc vào giống và điều kiện thời tiết. Đậu tương thường được thu hoạch khi trên cây có 80 - 85% quả chín (trên 2/3 số quả chuyển sang màu vàng sẫm). Thu hoạch vào ngày thời tiết nắng ráo để tiện vận chuyển và phơi. Không thu đậu vào lúc mưa, hạt dễ bị thối, mốc.

Cắt gom cây, rải phơi trên sân gạch hoặc bê tông 3 - 4 nắng, đập lấy hạt hoặc tuốt trên máy tuốt lúa đạp chân. Tiếp tục phơi hạt đến khô, độ thủy phần 10-12%.

Những cây chín nhiều (khô) phơi riêng, cây còn nhiều quả xanh có thể ủ thêm 2 - 3 ngày cho chín tiếp. Cây khô đập tách lấy hạt, phân loại để bảo quản hoặc tiêu thụ.

Nếu cây đậu tương cần bảo quản dài ngày thì bà con phơi khô hạt trên nong, nia, cót, bạt,... đến khi hạt giống đạt độ ẩm 10 - 12% (cắn hạt không dính răng). Không phơi hạt trực tiếp trên nền xi măng, nền gạch. Gom lại hạt đậu, để nơi thoáng mát 4 - 6 giờ cho nguội, đóng bao bì, bảo quản nơi khô ráo và chủ động phòng trừ mọt đục hạt.