Đồng bào Hoa gửi gắm ước nguyện dịp đầu năm mới tại Chùa Ông, TP. Cần Thơ.Anh Trung Tấn Phong, dân tộc Hoa, ngụ phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ chia sẻ, khi tháng Chạp vừa gõ cửa, mỗi gia đình người Hoa sẽ xem ngày lành để quét dọn nhà cửa, làm lễ tạ ơn trời Phật, tổ tiên đã phù hộ một năm bình an. Sau khi hành lễ, lễ vật được san sẻ cho họ hàng, người thân như một cách gửi trao tình cảm.
Tiếp đó là lễ tiễn ông Táo. Nếu người Việt thường cúng cá chép, thì người Hoa Quảng Đông lại dựng một cây mía, bày trái cây cùng kẹo thèo lèo để tiễn Táo quân về trời.
Anh Trung Tấn Phong cho biết, Tết Nguyên đán là dịp lễ đặc biệt của đồng bào Hoa.Trên bàn thờ, đồng bào người Hoa sẽ trưng trái cây theo cặp, không nhất thiết phải là các trái “cầu, dừa, sung, đủ” nhưng nhất định phải có trái quýt. Bởi trong tiếng Hoa, “quýt” đồng âm với “cát” (cát tường - may mắn).
Trên bàn thờ, đồng bào người Hoa sẽ trưng trái cây theo cặp, không nhất thiết phải là các trái “cầu, dừa, sung, đủ” nhưng nhất định phải có trái quýt. Bởi trong tiếng Hoa, “quýt” đồng âm với “cát” (cát tường - may mắn).
Khoảng một tuần trước Tết, không khí Xuân đã rộn ràng trong từng mái nhà. Cửa nhà được dán câu đối đỏ, chữ vàng với những lời chúc như “Xuất nhập bình an”, “Kim ngọc mãn đường”, “Tân Xuân đại cát”. Với các hộ buôn bán, nội dung câu đối thường gửi gắm ước vọng làm ăn phát đạt: “Nhất bổn vạn lợi”, “Khai trương hồng phát”, “Sinh ý hưng long”…
Không gian bên trong cũng được trang hoàng rực rỡ. Đèn lồng treo cao, chữ “Xuân”, chữ “Phúc” dán ngược - bởi chữ “ngược” đọc là “đáo”, hàm ý “Xuân đến”, “Phúc đến”. Trên bàn thờ gia tiên, trái cây được bày theo cặp, tượng trưng cho sự song hỷ, viên mãn; và vẫn không thể thiếu trái quýt - biểu tượng của điều lành. Cùng với đó, người Hoa thường chưng mai, đào hoặc cây tắc (quất) để cầu mong tài lộc.
Sáng mùng 1 Tết, Chùa Ông tại Cần Thơ là điểm đến quen thuộc của cộng đồng người Hoa.Bữa cơm tất niên chiều cuối năm là dịp sum họp quan trọng. Theo anh Phong, gia đình người Hoa thường làm bánh tổ và bánh bao. Bánh tổ - “niên cao” - làm từ bột nếp và đường, không nhân, tượng trưng cho sự thăng tiến, năm mới cao hơn năm cũ. Bánh bao - “phát bao” - gửi gắm ước mong phát tài phát lộc.
Mâm cỗ cúng giao thừa của nhiều gia đình còn có heo quay và cải xà lách sống. Cách gọi những món ăn này trong tiếng Hoa đều mang hàm ý tốt đẹp. Riêng nhà anh Phong, đêm 30 nhất định phải có chè “đoàn viên” nấu từ nhãn nhục, kỷ tử, nước cốt dừa… Món chè ngọt thanh ấy tượng trưng cho sự sum vầy, gắn kết của đại gia đình trong năm mới.
Trong khói hương mang theo ước nguyện đầu năm mới của đồng bào dân tộc Hoa tại Cần Thơ."Từ tối giao thừa, con cháu trong họ thường tề tựu đông đủ tại nhà ông bà để cùng nhau nấu nướng, chuyện trò, vui Xuân. Không khí rộn ràng kéo dài suốt những ngày đầu năm", anh Phong tâm sự.
Anh Trần Lợi Minh, Phó Trưởng Ban Thường trực Hội quán Quảng Triệu, chia sẻ, sáng mùng 1, các gia đình người Hoa đi lễ chùa, xin xăm cầu may rồi trở về quây quần bên gia đình. Người cao niên sẽ trao phong bao lì xì đỏ thắm cho con cháu như lời chúc phúc đầu năm. Ở Cần Thơ, Chùa Ông là điểm đến quen thuộc của cộng đồng người Hoa mỗi dịp Xuân về.
Trang phục ngày Tết cũng mang đậm sắc màu truyền thống. Trẻ em diện quần áo mới tươi sáng, chủ đạo là đỏ và vàng - hai gam màu biểu trưng cho hỷ sự và thịnh vượng.
Tết của người Hoa không dừng lại sau vài ngày đầu xuân.
Sáng mùng 1, các gia đình người Hoa đi lễ chùa, xin xăm cầu may rồi trở về quây quần bên gia đình. Người cao niên sẽ trao phong bao lì xì đỏ thắm cho con cháu như lời chúc phúc đầu năm.
Anh Trần Lợi MinhPhó Trưởng Ban Thường trực Hội quán Quảng Triệu
Sau những ngày đầu năm, mùng 4 Tết là thời điểm nghênh đón các vị thần linh trở lại trần gian. Theo truyền thuyết, từ 24 tháng Chạp, chư thần về thiên đình chầu Ngọc Hoàng, đến mùng 4 mới quay về. Vì thế, các gia đình chuẩn bị hương hoa, bánh trái để đón các vị thần bảo hộ.
Mùng 5 được gọi là “phá ngũ” - ngày có thể phá bỏ những điều kiêng kỵ đầu năm, sinh hoạt trở lại bình thường. Đây cũng là ngày vía Thần Tài, khi người dân nghênh đón “Ngũ lộ tài thần”, mong một năm buôn may bán đắt, tiền tài hanh thông.
Tết của người Hoa không dừng lại sau vài ngày đầu Xuân mà kéo dài đến rằm tháng Giêng - Tết Nguyên tiêu. Đây là một trong những lễ trọng đại nhất của cộng đồng.
Dịp này, khu vực người Hoa sinh sống trở nên nhộn nhịp với lễ rước, đội nhạc cổ truyền, tiếng trống lân rộn rã, đèn hoa rực rỡ. Người dân nô nức đi chùa cầu phúc, cầu an, gửi gắm hy vọng cho một năm mới an khang, thịnh vượng.
Chùa Ông tại Cần Thơ mang đậm nét văn hóa của đồng bào dân tộc Hoa.Giữa nhịp sống hiện đại của đô thị miền sông nước, Tết người Hoa ở Tây Đô vẫn giữ được sắc thái riêng, vừa hòa vào dòng chảy chung của văn hóa Việt, vừa bền bỉ bảo tồn những giá trị truyền thống.
Đó không chỉ là câu chuyện của phong tục, lễ nghi, mà còn là sự gìn giữ cội nguồn - để mỗi độ Xuân về, giữa lòng đô thị, sắc đỏ câu đối và ánh đèn lồng vẫn thắp sáng một không gian văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào Hoa.
