Nhờ đưa các giống lúa mới vào sản xuất, năng suất lúa của đồng bào Mông ở bản Tèn, xã Văn Lăng (Thái Nguyên) ngày càng tăng, hiện đạt 200 - 220 kg/sào, gần gấp đôi so với 15 năm trước.Thực trạng còn nhiều thách thức trong công cuộc giảm nghèo
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến đầu năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 23.061 hộ nghèo (chiếm 5,46%) và 15.482 hộ cận nghèo (3,67%), trong đó 83,93% hộ nghèo là đồng bào DTTS. Dù tỷ lệ này giảm so với giai đoạn 2021 - 2023, song vẫn đặt ra nhiều thách thức trong quá trình thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều bền vững.
Tại xã Ngân Sơn (được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Đức Vân, Cốc Đán và thị trấn Vân Tùng), với hơn 1.890 hộ dân, địa hình chủ yếu là đồi núi dốc xen khe suối, điều kiện hạ tầng còn thiếu đồng bộ, giao thông khó khăn, hệ thống thủy lợi và điện chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Bà Dương Thị Phương Quế, Chủ tịch UBND xã, cho biết: “Phần lớn lao động chưa qua đào tạo nghề, trình độ canh tác còn thấp, nhiều hộ vẫn phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Điều này khiến việc nhân rộng mô hình giảm nghèo gặp không ít trở ngại”.
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 7.900 hộ thiếu việc làm, trong đó 5.801 hộ nghèo và 2.099 hộ cận nghèo; 8.976 hộ có trên 50% thành viên là người phụ thuộc (trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật). Đáng chú ý, hơn 5.060 hộ nghèo, cận nghèo có trẻ em suy dinh dưỡng và 3.764 hộ chưa được bao phủ bảo hiểm y tế.
Ngoài ra, 4.169 hộ còn thiếu diện tích nhà ở, 3.616 hộ chưa tiếp cận nước sạch và 16.574 hộ chưa có nhà tiêu hợp vệ sinh. Những con số này, phản ánh rõ thách thức trong bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống người dân.
Thiên tai cũng là yếu tố khiến nhiều hộ đã thoát nghèo có nguy cơ tái nghèo. Sau mỗi đợt mưa lũ, nhiều tuyến đường bị sạt lở, cầu cống hư hỏng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và đời sống ở các xã vùng cao phía Bắc tỉnh.
Cả hệ thống chính trị vào cuộc, tạo chuyển biến rõ nét
Xác định giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ trọng tâm, Thái Nguyên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong 9 tháng đầu năm 2025, tỉnh đã tổ chức 57 lớp tập huấn với trên 12.000 lượt người tham gia, giúp nâng cao năng lực sản xuất và quản lý cho hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ nghèo. Đáng chú ý, 65% lao động nghèo được hỗ trợ đào tạo nghề, trong đó hơn 1.200 người đã có việc làm ổn định sau đào tạo.
Một điểm sáng là việc triển khai Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát theo Công điện 102/CD-TTg (ngày 6/10/2024). Tính đến ngày 8/8/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ 6.953 hộ dân - trong đó 5.426 hộ được xây mới và 1.527 hộ được sửa chữa, đạt 100% kế hoạch đề ra. Đây được coi là dấu mốc thể hiện tinh thần quyết liệt của tỉnh trong bảo đảm an sinh xã hội.
Đẩy mạnh cơ giới hóa và ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp được xem là giải pháp quan trọng giúp giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống người dân ở các địa phương miền núi, vùng cao của tỉnh.Bên cạnh đó, 25 mô hình phát triển sinh kế được triển khai tại các xã đặc biệt khó khăn, thu hút hơn 3.500 hộ tham gia, doanh thu bình quân đạt 80 - 100 triệu đồng/năm. Các mô hình tập trung vào trồng cây dược liệu, chăn nuôi gia súc bản địa, sản xuất nông nghiệp hữu cơ và du lịch cộng đồng, góp phần giúp nhiều hộ dân thoát nghèo bền vững.
Hướng tới mục tiêu 2030 - Phát triển sinh kế xanh và bền vững
Để đạt được mục tiêu giảm nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030, Thái Nguyên xác định phải huy động tối đa và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Năm 2025, tổng vốn đầu tư cho công tác giảm nghèo của tỉnh đạt hơn 230 tỷ đồng, trong đó 60% từ ngân sách Trung ương, 40% từ nguồn lồng ghép và xã hội hóa. Tỉnh chú trọng phân bổ vốn đúng trọng tâm, ưu tiên các xã đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, tránh dàn trải, bảo đảm công khai - minh bạch.
Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh tập trung chuyển đổi sinh kế gắn với phát triển xanh, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong dự báo thị trường, quản lý dữ liệu lao động, kết nối cung - cầu việc làm. Đồng thời, phát triển các mô hình sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu, gắn với chuỗi giá trị và liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã - hộ dân.
Ông Nguyễn Thành Nam, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh, cho biết: “Chúng tôi đang tập trung xây dựng các mô hình hợp tác xã kiểu mới, chú trọng nông nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng suất lao động và thu nhập cho người dân. Mục tiêu cuối cùng là giúp người nghèo không chỉ thoát nghèo mà còn có năng lực làm giàu chính đáng”.
Tỉnh cũng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, nhân rộng phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”, kịp thời khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu.
Giảm nghèo bền vững không thể thực hiện trong một sớm một chiều, nhưng với quyết tâm chính trị cao, cùng cách tiếp cận đa chiều, Thái Nguyên đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo, phát triển bao trùm, hướng tới một xã hội công bằng, văn minh và thịnh vượng.
