Thanh Hóa khẳng định vị thế dẫn đầu trong xây dựng nông thôn mới

Từ "vùng lõm" trở thành bản nông thôn mới

Bản Lách, một vùng biên giới xa xôi thuộc xã Mường Chanh, huyện Mường Lát (Thanh Hóa) – nơi từng được xem là "vùng lõm" trong phát triển hạ tầng và đời sống, giờ đây đang từng bước khoác lên mình tấm áo mới. Câu chuyện đổi thay ở bản Lách không chỉ là hình ảnh thu nhỏ của quá trình xây dựng nông thôn mới (NTM) ở các xã vùng cao, mà còn là minh chứng cho hành trình vươn lên mạnh mẽ của cả tỉnh Thanh Hóa trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM.

Mười năm trước, con đường dẫn vào bản Lách ngoằn ngoèo, lởm chởm đá tai mèo, mùa mưa thì sình lầy, mùa khô thì bụi mù. Thế nhưng giờ đây, giữa vùng núi cao rừng sâu, bản Lách đã có đường bê tông phẳng phiu, điện thắp sáng từng ngõ, nhà xây kiên cố mọc lên, trẻ em được học trong những lớp học khang trang, người dân chủ động trồng trọt, chăn nuôi, có thu nhập ổn định.

“Bản Lách hiện có 53 hộ dân với gần 300 nhân khẩu, 100% là người Khơ Mú. Ngày trước, người Khơ Mú mình sống nay đây mai đó, trồng rẫy đến khi đất bạc màu lại chuyển đi nơi khác. Khổ lắm! Ốm đau thì cúng bái, trẻ em không được đến trường, bà con quanh năm đói ăn, đói chữ. Nhờ Chương trình xây dựng nông thôn mới lan tỏa đến từng bản, từng hộ, cuộc sống nơi đây mới dần khởi sắc…”, ông Lương Văn Phành, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Lách chia sẻ.

Ông Bùi Văn Nhân, Chủ tịch UBND xã Mường Chanh cho hay: “Việc xây dựng NTM ở xã biên giới Mường Chanh là hành trình đầy gian nan nhưng cũng nhiều quả ngọt. Chúng tôi huy động nguồn lực từ Nhà nước, kết hợp với sức dân trong chỉnh trang, xây dựng hạ tầng, đồng thời tranh thủ sự đồng thuận của các hộ gia đình, đơn vị đứng chân trên địa bàn. Đó là chìa khóa tạo ra thay đổi bền vững”.

Tổng nguồn vốn xây dựng NTM giai đoạn 2013–2024 của xã Mường Chanh đạt trên 331 tỷ đồng, giúp từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng thiết yếu như giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế… Nhờ đó, thu nhập bình quân đầu người năm 2024 đạt hơn 46,4 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo giảm còn 11,73%, xã được công nhận đạt chuẩn “Văn hóa nông thôn mới”, 9/9 bản được công nhận là “Bản văn hóa”. Tháng 4/2024, xã Mường Chanh chính thức được công nhận là xã nông thôn mới đầu tiên của huyện Mường Lát, xóa đi "vùng trắng NTM" từng là nỗi trăn trở suốt nhiều năm.

Thanh Hóa - điểm sáng vùng Bắc Trung Bộ

Câu chuyện ở bản Lách – Mường Chanh, chỉ là một lát cắt nhỏ trong bức tranh rộng lớn về thành quả xây dựng NTM tại Thanh Hóa. Giai đoạn 2021–2025, mặc dù gặp nhiều khó khăn, thách thức, nhưng dưới sự lãnh đạo sát sao của Trung ương, Tỉnh ủy, UBND tỉnh, cùng sự nỗ lực của toàn hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân, Chương trình NTM tại Thanh Hóa tiếp tục đạt nhiều kết quả ấn tượng.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo được thực hiện quyết liệt, đồng bộ, với việc ban hành kịp thời các cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý cho Chương trình. Việc triển khai NTM được tổ chức toàn diện ở cả cấp huyện, xã, thôn, bản và theo từng mức độ: NTM, NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu – phù hợp với điều kiện đặc thù từng vùng miền.

Tính đến hết năm 2024: 15 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM; 374/449 xã, 831 thôn, bản đạt chuẩn NTM (đã xóa trắng NTM ở huyện Mường Lát); 4 huyện, 125 xã đạt chuẩn NTM nâng cao; 33 xã, 629 thôn, bản đạt chuẩn NTM kiểu mẫu; Có 645 sản phẩm OCOP đã được công nhận.

Thanh Hóa cũng là tỉnh có 4 huyện NTM nâng cao đầu tiên của Khu vực Bắc Trung Bộ, và luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về số lượng xã, đơn vị cấp huyện đạt chuẩn NTM và NTM nâng cao.

“Nhà nước và Nhân dân cùng làm”

Với phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, Chương trình xây dựng NTM ở Thanh Hóa đã và đang trở thành phong trào sâu rộng, tạo chuyển biến toàn diện từ tư duy đến hành động trong mỗi người dân. Nhiều mô hình sáng tạo được MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội phát động, lan tỏa mạnh mẽ như: “Khu dân cư sáng – xanh – sạch – đẹp – an toàn”, “Tuyến đường thanh niên kiểu mẫu”, “Nhà sạch – vườn mẫu”, “Cột điện nở hoa”, “Phân loại, xử lý rác thải hữu cơ tại nguồn”…, góp phần nâng cao chất lượng sống và ý thức cộng đồng.

Phong trào hiến đất, đóng góp xây dựng NTM tiếp tục lan tỏa sâu rộng và nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực từ Nhân dân trên toàn tỉnh. Riêng trong năm 2024, người dân Thanh Hóa đã tự nguyện hiến khoảng 480.000m² đất để xây dựng hạ tầng nông thôn. Tính chung giai đoạn 2021–2024, toàn tỉnh đã huy động được hơn 1,9 triệu m² đất do người dân tự nguyện hiến tặng; gần 700 nhà ở dân cư được tháo dỡ với tổng trị giá khoảng 60 tỷ đồng; hơn 2.400 công trình phụ trợ như tường rào, cổng nhà, sân, nhà vệ sinh… được người dân tự phá dỡ, đóng góp tương đương hơn 90 tỷ đồng.

Ngoài ra, người dân còn đóng góp hơn 900 tỷ đồng tiền mặt và hơn 870 nghìn ngày công lao động, ước tính trị giá hơn 320 tỷ đồng. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự chung sức, đồng lòng mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao của người dân với công cuộc phát triển quê hương.

Song song với đó, các chương trình chuyên đề hỗ trợ xây dựng NTM được triển khai hiệu quả và toàn diện, nổi bật như: Chương trình OCOP; chuyển đổi số trong xây dựng NTM, hướng tới nông thôn thông minh; bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn; phát triển du lịch nông thôn; ứng dụng khoa học - công nghệ; nâng cao chất lượng tiêu chí an ninh - trật tự. Riêng chương trình OCOP, đến nay, toàn tỉnh đã có 582 sản phẩm được công nhận, trong đó có 2 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 5 sao cấp quốc gia là nước mắm và mắm tôm Lê Gia.

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Thanh Hóa, kết quả đạt được trong xây dựng NTM giai đoạn 2021–2025, đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Hạ tầng kinh tế - xã hội được tăng cường; sản xuất phát triển theo hướng liên kết chuỗi giá trị; các hoạt động văn hóa, thể thao, y tế, giáo dục tiếp tục được quan tâm đầu tư; môi trường từng bước được cải thiện; an ninh - trật tự được giữ vững; diện mạo nông thôn đổi thay rõ nét theo hướng hiện đại, văn minh.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Doãn Anh khẳng định: "Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm thay đổi căn bản diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa và tầm quan trọng của Chương trình, trong ba nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh gần đây (từ năm 2010 đến nay), Thanh Hóa luôn xác định phát triển nông nghiệp, xây dựng NTM là chương trình trọng tâm xuyên suốt".

Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa nhấn mạnh yêu cầu, các địa phương khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách, kế hoạch, đề án phát triển nông nghiệp, nông thôn, phù hợp với thực tiễn mới; chủ động tháo gỡ những “nút thắt”, “điểm nghẽn”, tạo sức bật mới cho phát triển sản xuất, thu hút đa dạng nguồn lực cho xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững, giải quyết việc làm và bảo đảm an sinh xã hội. 

Đặc biệt, sau khi hoàn tất việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, cần sớm lập và phê duyệt quy hoạch phát triển đồng bộ, xác định rõ mục tiêu, lộ trình, tập trung nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM, hướng đến mục tiêu xây dựng NTM toàn diện, nâng cao và bền vững, theo đúng phương châm: "Xây dựng NTM chỉ có điểm khởi đầu, không có điểm kết thúc.