Bà con tại xã Trường Sơn đã được tiếp cận nhiều hơn với những kiến thức thông qua hoạt động của các Tổ truyền thông cộng đồng, với nội dung phong phúHành trình đổi thay ở vùng khó
Xã Trường Sơn có địa hình núi đá vôi hiểm trở, đường biên giới với Lào dài 40 km. Đời sống kinh tế của bà con phần lớn dựa vào nương rẫy, chăn nuôi nhỏ lẻ và khai thác lâm sản.Tỷ lệ hộ nghèo cao, dân trí hạn chế, những hủ tục cũ vẫn còn tồn tại.
Trong cộng đồng Bru Vân Kiều, các tập tục như “nối dây” (tiếp tục chắp nối cuộc hôn nhân với nhà chồng khi người chồng mất), tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống từng khá phổ biến. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi phụ nữ và trẻ em, mà còn để lại nhiều hệ lụy cho chất lượng dân số và phát triển xã hội.
Thực hiện Dự án 8 về “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam chọn xã Trường Sơn làm mô hình điểm, triển khai Tổ truyền thông cộng đồng. Năm 2022, xã Trường Sơn đã thành lập được 3 Tổ truyền thông cộng đồng, thành viên gồm cán bộ Hội, Người có uy tín, trưởng bản, đại diện phụ nữ, nam giới và thanh niên…
Với nội dung truyền thông phong phú, như: Tuyên truyền về Luật Bình đẳng giới, Luật Hôn nhân Gia đình, phòng chống nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, tác hại của việc bỏ học sớm… kiến thức hay và từ đó thay đổi nhận thức, xây dựng gia đình hạnh phúc ấm no hơn.
Bà Trần Thanh Hiền, Chủ tịch LHPN xã Trường Sơn chia sẻ: Ban đầu chúng tôi cũng lo lắng, vì bà con vốn ngại tiếp cận kiến thức mới, e dè với những vấn đề nhạy cảm như hôn nhân, giới, bạo lực gia đình. Nhưng nhờ được tập huấn kỹ năng và có sự hỗ trợ từ cấp trên, các buổi truyền thông ngày càng sôi nổi, bà con không chỉ lắng nghe mà còn tham gia thảo luận, chia sẻ rất thật.
Mô hình Tổ truyền thông cộng đồng đã trở thành “cầu nối” đưa chính sách đến gần hơn với người dân, đồng thời trao cho cộng đồng chính họ cơ hội để thay đổiSau hơn 2 năm triển khai Dự án 8, đến nay xã Trường Sơn đã có 15 Tổ truyền thông cộng đồng phủ khắp địa bàn xã. Các buổi truyền thông do Tổ truyền thông tổ chức trở thành “ngày hội nhỏ” của người dân. Những định kiến dần được tháo gỡ, tiếng nói của phụ nữ và trẻ em được lắng nghe. Nhờ đó, tại Trường Sơn, tục nối dây gần như chấm dứt, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết giảm rõ rệt. Trẻ em, đặc biệt là bé gái, được quan tâm, đến trường. Bạo lực gia đình giảm, nam giới dần tham gia nhiều hơn vào các cuộc họp, cùng bàn việc chung.
Đặc biệt, sự kiện “Xanh màu khát vọng” do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tổ chức tại Trường Sơn năm 2023 đã để lại dấu ấn lớn. Sự kiện quy tụ lãnh đạo các cấp, hàng trăm chị em và người dân tham gia, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về bình đẳng giới và xóa bỏ định kiến.
“Chúng tôi thấy rõ sự thay đổi. Người dân cởi mở hơn, biết lắng nghe nhau hơn. Các anh trong bản giờ không còn ngại chia sẻ việc nhà. Điều đó cho thấy, mô hình thực sự chạm tới đời sống thường ngày của bà con”, bà Hiền nhấn mạnh.
Những chuyển biến rõ rệt trong cộng đồng
Kết quả bước đầu của Dự án 8 ở Trường Sơn, không chỉ là những con số giảm nghèo hay thống kê về tảo hôn, mà là sự thay đổi trong tư duy, hành vi. Người dân đã bắt đầu ý thức rõ ràng hơn về quyền của phụ nữ và trẻ em, về sự cần thiết của giáo dục, về trách nhiệm cùng chia sẻ trong gia đình. Đặc biệt, các hội nghị đối thoại chính sách đã tạo cơ hội để bà con trực tiếp nêu ý kiến với lãnh đạo xã, nhận được giải đáp kịp thời.
Những cán bộ thôn, bản từng rụt rè, nay đã thành thạo hơn trong điều hành các buổi truyền thông. Phụ nữ tự tin hơn khi tham gia đối thoại chính sách. Thanh niên mạnh dạn nói “không” với hôn nhân cận huyết, với tảo hôn.
Tổ truyền thông cộng đồng đã giúp đồng bào Bru Vân Kiều xóa bỏ nhiều tập tục lạc hậuChị Hồ Thị Quế, Trưởng bản Chân Trôộng, xã Trường Sơn (tỉnh Quảng Trị), từng e dè, không dám phát biểu ý kiến cá nhân, nay chị đã trở thành thành viên tích cực của "Tổ truyền thông cộng đồng", tự tin nói trước hàng trăm người trong các buổi truyền thông lớn.
"Trước đây, tôi không dám nghĩ sẽ cầm Micro nói điều gì trước đám đông. Vậy mà sau các lớp tập huấn, tôi đã tự tin chia sẻ, phản biện. Tôi cũng tìm được cách trao đổi dễ hiểu, gần gũi để bà con dễ tiếp thu hơn", chị Hồ Thị Quế chia sẻ.
Đặc biệt, từ hoạt động của các Tổ truyền thông cộng đồng, không chỉ tác động tích cực đến suy nghĩ, hành động không chỉ của riêng phụ nữ mà cả nam giới khác trong cộng đồng.
Anh Hồ Văn Ngọc, ở bản Đá Chát, xã Trường Sơn chia sẻ cuộc sống ngày càng văn minh, tư duy của người dân cũng phải thay đổi. Những hủ tục xưa không còn hợp thời mà chỉ làm khổ người phụ nữ thì nên xóa bỏ dần. Bà con Bru Vân Kiều ngày nay đã biết làm kinh tế để thoát nghèo.
Mô hình Tổ truyền thông cộng đồng ở xã vùng cao Trường Sơn của tỉnh Quảng Trị đã trở thành “cầu nối” đưa chính sách đến gần hơn với người dân. Đồng thời, trao cho cộng đồng cơ hội để thay đổi, vượt qua những rào cản, nhưng khuôn mẫu, định kiến, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, xóa cái đói giảm cái nghèo, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển.
