Tiếng vọng từ đại ngàn
Từ TP. Đồng Xoài, theo quốc lộ 14, chúng tôi chạy xe máy chừng 40km đến ngã ba Minh Hưng, xã Minh Hưng, huyện Bù Đăng. Sau đó tiếp tục đi trên con đường thảm nhựa phẳng lì, uốn lượn qua những ngọn đồi xanh mướt cà phê, điều. Hai bên đường có những ngôi nhà cao tầng mới xây, thay dần nhà dài đơn sơ của người Xtiêng thuở trước. Phải mất gần một giờ đồng hồ chạy xe gắn máy, chúng tôi mới tìm được nhà ông Điểu M’Riêng, sinh năm 1953, dân tộc Xtiêng, ngụ ở xã Đường 10, huyện Bù Đăng.
Ông Điểu M’Riêng nhắc lại hồi ức: “Trong thời kỳ chiến tranh, đồng bào Xtiêng trồng lúa trên nương rẫy và giã gạo bằng chày, sẵn sàng bỏ lại nhà cửa đi theo cách mạng. Ngày thì trồng lúa mì, tối thức trắng đêm giã gạo nuôi quân, “bao nhiêu gạo là bấy nhiêu tình”, không đong đếm được. Sóc Bom Bo đi vào huyền thoại và bất diệt với thời gian, khi tên đất, tên người, từng con sông, ngọn núi đã in đậm ký ức hào hùng của một thời chiến tranh đầy mưa bom, bão đạn”.
Tiết mục biểu diễn cồng chiêng của đồng bào dân tộc Xtiêng sóc Bom Bo trong một lễ hội truyền thốngTrở lại thôn Bom Bo (nay thuộc xã Bình Minh, huyện Bù Đăng), chúng tôi tìm gặp già làng Điểu Lên, sinh năm 1945, dân tộc Xtiêng. Già Điểu Lên lưu giữ những ký ức một thời hào hùng của buôn làng và cũng là đại diện ưu tú cho người Xtiêng trong những năm tháng khốc liệt của chiến tranh.
Sinh ra trong gia đình giàu truyền thống cách mạng, lớn lên trên mảnh đất Bom Bo. Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, già Điểu Lên tham gia hơn 40 trận đánh, nhiều lần lập công, được Nhà nước phong tặng nhiều danh hiệu cao quý.
Hòa bình lập lại, trở về với đời thường, già Điểu Lên sưu tầm những hiện vật gắn liền với Bom Bo, những câu chuyện về tấm gương người dân sóc Bom Bo dũng cảm năm xưa để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ…
Đổi thay trên quê hương Anh hùng
Sau 50 năm giải phóng và 36 năm tái lập, Bù Đăng từ một huyện miền núi, đất rộng, người thưa, hộ nghèo chiếm tỷ lệ lớn, hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế đã vươn mình phát triển mạnh mẽ. Đến nay, toàn huyện có 16 xã, thị trấn với khoảng 150 nghìn dân, cơ cấu kinh tế của huyện chuyển dịch đúng hướng. Tỷ trọng nông nghiệp tại thời điểm tái lập huyện chiếm 90%, nay giảm xuống còn gần 40%; tăng tỷ trọng công nghiệp lên 26% và thương mại, dịch vụ 34%. Kinh tế tăng trưởng khá, đời sống người dân được nâng lên rõ rệt, thu nhập bình quân đầu người đạt 77 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 0,35%.
Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Xtiêng sóc Bom Bo
Bà con Bom Bo hôm nay vẫn giữ y bản sắc văn hóa truyền thống với làn điệu dân ca, múa truyền thống và đánh cồng chiêng trong những đêm hội. Việc khôi phục, xây dựng sóc Bom Bo trở thành điểm di tích lịch sử văn hóa, có ý nghĩa không chỉ đối với bà con dân tộc Xtiêng mà còn là niềm tự hào vùng đất Bù Đăng, góp phần giữ gìn truyền thống cách mạng, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, du lịch của địa phương”.
Anh Điểu Cóc, dân tộc Xtiêng ở sóc Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng
Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư xây dựng, đường liên xã được nhựa hoá, 100% đường liên thôn được cứng hóa, 99% số hộ dân đã được sử dụng điện lưới quốc gia, thiết chế văn hoá từ huyện đến cơ sở tiếp tục được hoàn thiện, 99,85% số hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh, tất cả các xã, thị trấn trong huyện đã xóa nạn mù chữ và duy trì kết quả phổ cập THCS, có 34/54 trường đạt chuẩn quốc gia. Diện mạo nông thôn thay đổi rõ rệt, có 13/15 xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM), trong đó có 3 xã đạt chuẩn NTM nâng cao. Thị trấn Đức Phong ngày càng xanh, sạch, đẹp, đạt tiêu chuẩn đô thị loại V.
Kinh tế phát triển, bản sắc văn hóa càng được chính quyền địa phương quan tâm bảo tồn tốt hơn. Đối diện nhà già Điểu Lên bên kia đường là Khu Bảo tồn Văn hóa dân tộc Xtiêng sóc Bom Bo với hơn 113ha, do UBND huyện Bù Đăng quản lý.
Theo lãnh đạo Khu bảo tồn Văn hóa Xtiêng sóc Bom Bo, địa phương có 13 đội cồng chiêng với khoảng 70 nghệ nhân biết nghệ thuật trình diễn cồng chiêng, mang ý nghĩa nghi lễ và tâm linh. Huyện cũng chú trọng xây dựng nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng thành sản phẩm du lịch đặc trưng để trình diễn tại Khu bảo tồn Văn hóa dân tộc Xtiêng sóc Bom Bo, phục vụ bà con và du khách. Từ đó, phát huy hiệu quả giá trị văn hóa truyền thống, nâng cao đời sống cho đồng bào nơi đây.
