Từ vùng đất khô cằn đến vùng chuyên canh dứa trù phú

Gặt hái “trái ngọt” nhờ mạnh dạn chuyển đổi cây trồng

Ở xã Yang Mao, gia đình ông Trần Duy Tư, thôn 1 là gương điển hình trong việc chuyển đổi cây trồng, phát triển kinh tế. Hiện gia đình ông Tư sở hữu 15 ha dứa mật, trong đó 8 ha đã cho thu hoạch.

Ông Tư chia sẻ: Nhờ thời tiết thuận lợi và kỹ thuật chăm sóc tốt, dứa ít sâu bệnh, quả to, màu sắc đẹp, được thương lái ưa chuộng. Trung bình mỗi héc ta, ông thu 35 - 40 tấn, mang lại lợi nhuận từ 150 - 250 triệu đồng/ha. Chúng tôi chủ động xử lý cho cây ra quả trái vụ để tránh chín đồng loạt. Nhờ đó có thể thu hoạch quanh năm, giá bán ổn định và không bị thương lái ép giá.

Cũng tại Yang Mao, chị Trần Thị Len, thôn 2 trồng 5 ha dứa, trong đó 4 ha đang cho thu hoạch, năng suất đạt hơn 30 tấn/ha. Ngoài bán quả, chị còn bán hom giống, thu thêm gần 80 triệu đồng. “Mấy năm nay, các công ty đặt mua dứa từ trước, dứa thu hoạch đến đâu bán hết đến đó, gia đình không phải lo đầu ra. Quả dứa bán được giá mang lại nguồn thu khá và ổn định cho gia đình tôi,” chị Len phấn khởi nói.

Chuyển đổi trồng cây dứa cùng kỹ thuật xử lý cho cây ra quả trái vụ, cắt hom bán giống đã giúp gia đình ông Tư, bàn Len duy trì thu nhập đều đặn, trở thành hộ điển hình trong phong trào làm kinh tế ở địa phương.

Không chỉ xã Yang Mao, xã Cư Pui cũng đang dần đổi thay nhờ cây dứa.

Năm 2005, gia đình ông Vàng A Chá cùng nhiều hộ đồng bào Mông từ Hà Giang di cư vào thôn Ea Uôl lập nghiệp. Ban đầu, họ trồng đủ loại cây - ngô, sắn, cà phê, hồ tiêu, bơ... nhưng đều thất bại do khí hậu khô hạn, đất đai bạc màu.

Không nản chí, ông Chá quyết tâm tìm cây trồng phù hợp. Sau khi học hỏi kỹ thuật từ các hộ trồng dứa ở xã Cư Drăm, từ năm 2016 ông đầu tư 30 triệu đồng mua 15.000 hom giống trồng thử trên 5 sào đất đồi. Hai năm sau, vườn dứa đầu tiên cho thu hoạch, quả nặng 1,8 - 3 kg, bán tại vườn giá 10.000 - 15.000 đồng/quả, mang lại lãi lớn.

Thành công bước đầu mở ra hướng đi mới. Ông Chá mở rộng diện tích lên hơn 4 ha, áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa quanh năm để tránh tình trạng “được mùa mất giá”. Mỗi năm, gia đình ông thu lãi vài trăm triệu đồng. “Từ ngày bén duyên với cây dứa, cuộc sống khấm khá hơn hẳn, con cái được ăn học đầy đủ”, ông Chá chia sẻ.

Nhờ hiệu quả từ mô hình của ông Chá, người dân trong thôn Ea Uôl mạnh dạn làm theo. Ông Sín Chán Páo, Trưởng thôn Ea Uôl, phấn khởi bảo: Đất đai tuy cằn cỗi, thời tiết khắc nghiệt, nhưng nhờ sự nỗ lực của bà con và hỗ trợ của chính quyền, Ea Uôl đang thay da đổi thịt từng ngày. Hiện thôn có khoảng 100 hộ trồng dứa, diện tích từ vài sào đến 1 - 2 ha, cho thu nhập gấp 3 - 4 lần so với trồng ngô, sắn trước đây.

Cây dứa cũng lan rộng sang các buôn khác. Gia đình anh Y Zoen Niê ở buôn Khanh, xã Cư Pui, năm 2024 chuyển 4 sào đất trồng mì sang trồng dứa. Sau 16 tháng, anh thu 70 triệu đồng từ vụ đầu tiên. “So với trồng mì chỉ lãi khoảng 4 triệu đồng/sào, cây dứa đúng là bước ngoặt giúp gia đình tôi thoát nghèo”, anh Y Zoen nói.

Từ cây trồng phụ, đến nay cây dứa trở thành cây trồng chủ lực của địa phương, toàn xã Cư Pui đã hình thành vùng chuyên canh dứa trên 300 ha.

Xây dựng vùng chuyên canh dứa

Để đầu ra ổn định, Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp, hàng hóa nông sản huyện Krông Bông đã ký kết bao tiêu sản phẩm cho 20 hộ dân, với diện tích khoảng 200 ha. Bên cạnh đó, cũng thu mua, kết nối với các thương lái, người dân địa phương để tạo nguồn hàng ổn định.

Dứa trồng trên đất đồi Yang Mao, Cư Pui có vị ngọt đậm, vỏ mỏng, nhiều mật nên được thị trường ưa chuộng. Mỗi mùa thu hoạch rộ, HTX tiêu thụ khoảng 100 tấn dứa mỗi ngày, đảm bảo đầu ra cho nông dân.

Nhằm phát triển cây dứa thành cây chủ lực, xã Cư Pui đã chủ động kết nối với doanh nghiệp thu mua, tổ chức các buổi làm việc ba bên giữa nông dân - doanh nghiệp - chính quyền để ký kết hợp đồng bao tiêu. Tháng 7/2025, Tổ hợp tác trồng dứa xã Cư Pui chính thức ra đời với hơn 50 thành viên.

Bà Hoàng Thị Hương, Tổ phó Tổ hợp tác, chia sẻ: Tổ hợp tác giúp ổn định giá và tránh tình trạng tư thương tranh mua. Năm nay, giá dứa đạt 5.000 - 7.000 đồng/kg, cao hơn mọi năm. Doanh nghiệp thu mua cả dứa chín, xanh, to, nhỏ nên bà con yên tâm sản xuất. Có ngày cao điểm, tổ thu mua đến hơn 70 tấn dứa.

Cây dứa đã giúp nhiều người dân xã Cư Pui thoát nghèo, số hộ có thu nhập khá ngày càng tang lên. Cụ thể, năm 2020 tỷ lệ hộ nghèo xã Cư Pui khoảng hơn 57,3%, đến năm 2024 tỷ lệ hộ nghèo giảm còn gần 50%. Thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 25 triệu đồng/người/năm.

Ông Nguyễn Minh Nghiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Cư Pui cho biết: Ngoài kết nối tiêu thụ sản phẩm, xã phối hợp với ngành khuyến nông mở các lớp tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chính quyền đóng vai trò cầu nối, xây dựng niềm tin và cơ chế phối hợp bền vững giữa nông dân và doanh nghiệp. Khi đầu ra ổn định, người dân sẽ gắn bó lâu dài với cây dứa, góp phần chuyển đổi cây trồng có hiệu quả cao, phát triển kinh tế địa phương.

Từ những triền đồi khô cằn, giờ đây những luống dứa xanh mướt đã phủ kín khắp Cư Pui, Yang Mao. Cây dứa không chỉ giúp người dân đổi đời, mà còn mang lại niềm tin, hy vọng về một tương lai no ấm, bền vững cho vùng đất từng được xem là “vùng khó”.