Nông dân ở xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị xuống đồng trồng lạc vụ Xuân. (Ảnh: Phạm Tiến)Toàn xã Trường Sơn có 28 thôn, bản, trong đó có hơn 50% dân số là đồng bào DTTS sinh sống. Địa bàn rộng, dân cư phân bố rải rác, nhưng Trường Sơn lại chỉ có chưa đầy 600 ha đất sản xuất nông nghiệp.
Trong điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế, một hướng đi mới đang dần hình thành rõ nét. Đó là sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế.
Ông Trần Văn Trung, Chánh Văn phòng UBND xã Trường Sơn, cho biết: “Hiện địa phương đã có hơn 52 ha diện tích trồng lạc, đậu, gừng được cấp chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn châu Âu (EU). Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình đổi mới sản xuất nông nghiệp của đồng bào các DTTS.
Lựa chọn con đường sản xuất nông nghiệp không đánh đổi môi trường lấy năng suất, nông dân ở Trường Sơn canh tác theo hướng hữu cơ. Hơn 52 ha trồng đậu, lạc và gừng được phòng trừ sâu bệnh bằng chế phẩm sinh học. Toàn bộ diện tích này không sử dụng phân bón hóa học, mà được được bón phân chuồng ủ hoai và phân lá.
Cuối năm 2025, đã có 3 tấn lạc rang hữu cơ ở Trường Sơn được xuất khẩu sang nước Úc. (Ảnh: Phạm Tiến)Trên cánh đồng hơn 52 ha ở Trường Sơn, người nông dân kiên trì với cách làm hữu cơ. Nhờ đó, nông sản địa phương từng bước đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Tháng 8/2025, toàn bộ hơn 52 ha diện tích sản xuất của 15 hộ dân tại xã Trường Sơn chính thức được cấp Chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn châu Âu.
Đây là sản phẩm nông nghiệp thứ hai của tỉnh Quảng Trị đạt chứng nhận này sau hồ tiêu vùng Cùa. Chứng nhận do Tổ chức quốc tế ACT đánh giá và cấp. Quá trình thẩm định diễn ra nghiêm ngặt. Điều kiện đất đai, nguồn nước tưới được kiểm tra kỹ.
Bà Võ Thị Thi - Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Trường Sơn, cho biết: Khi sản phẩm được thị trường chấp nhận với giá cao hơn, nhận thức của người dân đã thay đổi về tiêu dùng hàng đạt chuẩn. Sản xuất hữu cơ không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn định hình lại cách làm.
Người dân chuyển từ sản xuất manh mún sang sản xuất có kế hoạch. Chuyển từ kinh nghiệm sang tuân thủ quy trình trồng trọt để sản phẩm nông nghiệp làm ra hướng đến thị trường quốc tế.
Điều đáng chú ý hơn là sản phẩm nông nghiệp hữu cơ của đồng bào DTTS ở xã biên giới Trường Sơn đã được doanh nghiệp xuất khẩu đồng hành. Cụ thể Công ty CP Thế Giới Hạt Dưỡng (HANUTI) đã tham gia cùng bà con nông dân từ giai đoạn đầu. Trong đó, doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng nội bộ.
Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ đã và đang tạo ra sinh kế bền vững cho đồng bào DTTS ở xã Trường Sơn. (Ảnh: Phạm Tiến)Theo ông Lại Ngọc Thanh, Giám đốc Công ty HANUTI: Doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với người dân trong suốt quá trình sản xuất. Giá thu mua sản phẩm hữu cơ cao hơn thị trường từ 20 - 25%.
Đặc biệt, cuối năm 2025, Công ty đã xuất khẩu thử nghiệm 3 tấn lạc rang hữu cơ sang thị trường Úc. Hiện, doanh nghiệp đang tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường sang châu Âu, Mỹ và Nhật Bản.
Bước đầu, các sản phẩm như: Lạc, mè, đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, gừng, ớt và dược liệu ở Trường Sơn đã có cơ hội bước vào thị trường quốc tế. Giá trị nông sản được nâng lên. Hướng phát triển nông nghiệp mới được hình thành và mở ra cơ hội lớn cho người nông dân vùng biên giới.
Xác định rõ nông nghiệp hữu cơ là hướng đi chủ lực, chính quyền xã Trường Sơn hiện đã quy hoạch vùng sản xuất tập trung, hình thành vùng chuyên canh hữu cơ tách biệt khỏi diện tích canh tác truyền thống.
Trong đó, mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại xã biên giới Trường Sơn được xem là điểm sáng. Địa phương đặt mục tiêu mở rộng diện tích lên 100 ha trong thời gian tới. Đây đang là hướng đi hoàn toàn mới, từng bước góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào các DTTS.
