Xăng E10 đang gặp áp lực chi phí và bài toán chính sách. (Ảnh IT)
“Nút thắt” kỹ thuật vẫn chưa được tháo gỡ
Theo Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, tổng năng lực phối trộn xăng E10 hiện đạt khoảng 965.000 m3, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trên phạm vi cả nước. Đây được xem là bước tiến lớn, cho thấy Việt Nam đã chủ động về nguồn cung khi chuyển đổi từ xăng khoáng sang nhiên liệu sinh học.
Các doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex, PVOIL đã sớm chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện hệ thống bồn chứa Ethanol, trạm phối trộn và tổ chức bán thử nghiệm E10 tại một số địa phương từ năm 2025. Việc triển khai sớm giúp các đơn vị tích lũy kinh nghiệm vận hành, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi áp dụng trên diện rộng.
Thậm chí, cơ quan quản lý đã yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, có thể triển khai E10 từ tháng 4/2026 thay vì chờ đến tháng 6 như kế hoạch ban đầu. Điều này càng cho thấy quyết tâm thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm giảm phát thải và phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Dù sẵn sàng về nguồn lực, các doanh nghiệp cho biết họ đang gặp vướng mắc lớn ở quy chuẩn kỹ thuật hiện hành.
Một trong những vấn đề nổi bật là giới hạn hàm lượng Oxy tối đa trong xăng đang được quy định ở mức 3,7%. Trong khi đó, chỉ riêng việc pha 10% Ethanol vào xăng đã khiến hàm lượng Oxy tiến sát ngưỡng này. Nếu không điều chỉnh tiêu chuẩn, doanh nghiệp sẽ phải sử dụng thêm phụ gia để kiểm soát, kéo theo chi phí tăng thêm khoảng 600 - 700 đồng/lít.
Bên cạnh đó, quy định bắt buộc doanh nghiệp phải có phòng thử nghiệm đạt chuẩn để kiểm định chất lượng xăng E10 cũng là rào cản lớn. Chi phí đầu tư cho hệ thống kiểm nghiệm có thể lên tới 40 tỷ đồng, vượt quá khả năng của nhiều đơn vị. Thực tế, không ít doanh nghiệp đã có hạ tầng phối trộn nhưng vẫn chưa được cấp phép do thiếu điều kiện này.
Ngoài ra, thủ tục hành chính còn kéo dài, thời gian cấp phép trạm phối trộn thường mất từ 2 - 3 tháng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai.
Việc chuyển sang kinh doanh xăng E10 không chỉ là thay đổi công nghệ, mà còn kéo theo nhiều chi phí mới, từ vận chuyển Ethanol, bảo quản, phối trộn đến kiểm định chất lượng.
Do đó, các doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý cần điều chỉnh chi phí định mức phù hợp với thực tế phát sinh, đồng bộ thuế tiêu thụ đặc biệt về mức 7% và xem xét lại thuế bảo vệ môi trường để bảo đảm tính cạnh tranh
Hiện nay, thuế môi trường với xăng E5 là 1.900 đồng/lít, trong khi E10 là 1.800 đồng/lít. Mức chênh lệch này được đánh giá là chưa đủ tạo động lực mạnh cho doanh nghiệp và người tiêu dùng chuyển đổi.
Một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của xăng E10 chính là sự đón nhận của thị trường. Tuy nhiên, không ít người dân vẫn tỏ ra e ngại về khả năng tương thích của nhiên liệu này với động cơ phương tiện.
Theo các chuyên gia, phần lớn phương tiện hiện nay đều có thể sử dụng xăng E10 mà không ảnh hưởng đến hiệu suất. Tuy nhiên, việc thiếu thông tin chính thống và hướng dẫn cụ thể khiến tâm lý lo ngại vẫn tồn tại.
Do đó, cần đẩy mạnh công tác truyền thông, công bố danh mục các loại xe tương thích, đồng thời khuyến khích người dân trải nghiệm thực tế để tạo niềm tin.
Tâm lý người tiêu dùng vẫn là rào cản đối với xăng E10. (Ảnh IT)Cần cơ chế linh hoạt trong giai đoạn chuyển tiếp
Trong quá trình vận chuyển và lưu trữ, xăng E10 có thể xảy ra hiện tượng tách lớp, khiến hàm lượng Ethanol giảm xuống, ví dụ từ E10 thành E8. Nếu quy định quá cứng nhắc, doanh nghiệp có thể bị xử phạt dù chất lượng nhiên liệu vẫn bảo đảm an toàn.
Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng cần có cơ chế linh hoạt trong giai đoạn đầu triển khai, cho phép sai số nhất định để phù hợp với điều kiện thực tế.
Trước những vướng mắc nêu trên, Bộ Công Thương đang đề xuất sửa đổi các quy chuẩn kỹ thuật theo hướng nâng ngưỡng hàm lượng Oxy; cho phép dải Ethanol linh hoạt (8 - 10% hoặc 9 - 11%); đơn giản hóa điều kiện cấp phép phối trộn.
Các nội dung này dự kiến sẽ được hoàn thiện trước ngày 15/4/2026, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp.
Có thể thấy, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển đổi sang nhiên liệu sạch hơn với xăng E10. Tuy nhiên, bài toán hiện nay không nằm ở nguồn cung, mà ở việc tháo gỡ các “nút thắt” về kỹ thuật và chính sách.
Nếu các rào cản được giải quyết kịp thời, xăng E10 không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính, mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển bền vững trong dài hạn.
