Ở Yên Bái mới có 1 nhà máy xử lý rác thảiHơn nửa lượng rác thác sinh hoạt chỉ chôn lấp qua loa
Theo số liệu thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) tỉnh Yên Bái, hiện nay, mỗi ngày trên địa bàn toàn tỉnh có khoảng 300 tấn rác thải sinh hoạt được thu gom. Tuy nhiên, chỉ có 110 tấn rác thải sinh hoạt của TP. Yên Bái và 20 tấn của thị trấn Yên Bình (huyện Yên Bình) được xử lý triệt để tại Công ty CP Môi trường và Năng lượng Nam Thành Yên Bái.
Như vậy, hơn một nửa số rác thải sinh hoạt của các huyện, thị còn lại trong tỉnh, trong đó chủ yếu là ở các địa phương vùng sâu, vùng xa chỉ được xử lý bằng phương pháp chôn lấp qua loa.
Đáng chú ý, công nghệ và quy trình chôn lấp rác thải sinh hoạt tại các bãi rác còn rất sơ sài, đơn giản. Hiện các bãi chôn lấp chưa được đầu tư hệ thống xử lý nước rỉ rác, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước đầu nguồn là rất cao. Công tác vận hành và các hạng mục công trình tại các bãi chôn lấp chưa đầy đủ theo quy trình kỹ thuật.
Một số bãi rác không còn khả năng chôn lấp, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, buộc phải đóng cửa. Nhiều bãi rác của các huyện vùng cao, thực chất chỉ là nơi chứa rác thải, việc xử lý chưa được coi trọng. Nhận thức của người dân trong việc thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt còn nhiều hạn chế. Ý thức về bảo vệ môi trường trong sinh hoạt, sản xuất chưa cao, nhất là việc phân loại rác từ đầu nguồn chưa được thực hiện.
Bên cạnh đó, rác thải từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt như túi nylon, chai nhựa, thủy tinh, kim loại ngày càng nhiều, rất khó phân hủy, không được thu gom. Nguy cơ ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng.
Nói về những bất cập này, ông Nguyễn Đức Dục, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ Môi trường - Sở TN&MT tỉnh Yên Bái cho hay: Hiện toàn tỉnh chỉ có 1 nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt, còn lại là 27 bãi chôn lấp rác trên địa bàn các huyện, thị, thành phố, trong đó có 19 bãi chôn lấp quy mô cấp xã, 8 bãi chôn lấp quy mô cấp huyện.
Bãi rác thải thị trấn Yên Bình (huyện Yên Bình) và bãi rác thải thị trấn Mậu A (huyện Văn Yên) đã tạm dừng tiếp nhận rác, đang xử lý ô nhiễm và sẽ đóng cửa trong thời gian tới. Do vậy, năng lực xử lý so với nhu cầu cần xử lý rác thải sinh hoạt còn thấp hơn rất nhiều.
Vấn đề rác thải chưa được chú trọng ở vùng miền núi (ảnh chụp tại huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái)Tăng cường giải pháp quản lý, xử lý rác thải
Được biết năm 2020, tỉnh Yên Bái đã ban hành Đề án tăng cường năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Yên Bái giai đoạn 2020 - 2025, định hướng đến năm 2030. Theo đó, mục tiêu của Đề án đề ra là, từ nay đến năm 2025 phải xử lý ô nhiễm triệt để 100% cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên toàn tỉnh, trong đó có các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt không đủ tiêu chuẩn theo quy định.
Những nhiệm vụ, giải pháp chính của Đề án, là đầu tư mới các khu xử lý rác thải sinh hoạt tập trung; nâng cấp, cải tạo các khu xử lý hiện tại và tiến tới đóng cửa các bãi chôn lấp tự phát và bãi rác chôn lấp không đủ tiêu chuẩn. Trong đó, tỉnh Yên Bái sẽ đầu tư mới 13 - 18 lò đốt chất thải sinh hoạt để thay thế toàn bộ các bãi rác chôn lấp hiện tại, nhằm đáp ứng đủ nhu cầu về xử lý rác thải thải sinh hoạt của tỉnh tại khu vực đô thị và nông thôn.
Tuy nhiên, trong thời gian chờ đợi các lò đốt được đầu tư, tỉnh sẽ nâng cấp, cải tạo các bãi rác chôn lấp hiện có, đồng thời tính toán bù giá cước vận chuyển rác thải từ các địa phương khác, để tận dụng tối đa công suất xử lý rác sinh hoạt tại Công ty CP Môi trường và Năng lượng Nam Thành Yên Bái. Theo thiết kế, nhà máy xử lý rác thải này có công suất xử lý tối đa 450 tấn rác thải/ngày đêm.
Bên cạnh các giải pháp trên, tỉnh Yên Bái đang chỉ đạo các cơ quan chức năng thực hiện các giải pháp liên quan đến các cơ chế, chính sách để giúp các hộ gia đình tại các khu vực chưa có hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt tập trung có biện pháp xử lý phù hợp, bảo đảm vệ sinh môi trường.
Cùng với đó, tỉnh xây dựng chính sách ưu đãi, khuyến khích, thu hút đầu tư xã hội hóa vào lĩnh vực này, cũng như xem xét, điều chỉnh mức thu giá dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt theo hướng tăng dần xã hội hóa.
Không chỉ riêng tỉnh Yên Bái, vấn đề rác thải sinh hoạt vùng DTTS và miền núi ở các địa phương trên cả nước hiện nay, cũng đang đặt ra rất bức bách. Từ đó, cho thấy thời gian tới đòi hỏi chính quyền các cấp cần tập trung giải quyết bảo đảm môi trường sống cho đồng bào DTTS.
