300 học sinh cùng nghệ nhân 'đánh thức' hồn Mường ở Sơn La
Với sự tham gia của khoảng 300 học sinh cùng các nghệ nhân, người dân địa phương, chương trình thực cảnh “Hồn Mường thức giấc” dự kiến diễn ra ngày 11 và 12/12/2026 tại hồ Suối Chiếu, xã Mường Cơi (Sơn La), đưa di sản Mường đến gần công chúng qua nghệ thuật và trải nghiệm.
Câu chuyện cha con và ngọn lửa trao truyền
Điểm nhấn của chương trình là vở diễn thực cảnh dài 60 phút, gồm 3 chương, 9 cảnh, tái hiện đời sống, tín ngưỡng và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ của đồng bào Mường.
Không lựa chọn kể lại trọn vẹn một tích truyện dân gian, ê-kíp lấy mối quan hệ giữa người cha và người con làm sợi dây xuyên suốt. Qua câu chuyện gia đình, thông điệp về việc gìn giữ, tiếp nhận và trao truyền di sản dần được mở ra.
Ở chương đầu “Tiếng gọi bản Mường”, khán giả bắt gặp nhịp sống quen thuộc của bản làng qua cảnh lên nương, gánh nước, nhóm bếp, hát giao duyên. Giữa không gian bình yên ấy, người cha mong con học lời mo, tiếp nối tri thức tổ tiên; người con lại muốn tìm hướng đi riêng. Khoảng cách giữa hai thế hệ tạo nên nút thắt của câu chuyện.

Chương hai “Ngọn lửa ngàn đời” bắt đầu khi người cha qua đời, lời truyền dạy còn dang dở. Trong không gian tang lễ và lời mo, người con trở về với tích đi tìm lửa. Ngọn lửa được mang về bản rồi bất ngờ vụt tắt, buộc con người tìm cách tự tạo ra lửa và truyền lại cho nhau. Hình ảnh những bếp lửa nối tiếp thắp sáng bản Mường trở thành biểu tượng cho sức sống văn hóa cộng đồng.
Đến chương cuối “Hồn Mường thức giấc”, người con tìm gặp các nghệ nhân để học hỏi, tiếp nối những điều cha từng mong mỏi. Đám cưới bản Mường khép lại vở diễn trong không khí rộn ràng, với tiếng hát và sự hòa nhịp của các thế hệ.
Đạo diễn Mai Long cho biết việc đặt câu chuyện cha con ở trung tâm giúp kết nối các chất liệu văn hóa truyền thống, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của lớp trẻ đối với di sản. Chương trình khai thác cảnh quan thiên nhiên sẵn có để tạo không gian biểu diễn gắn với đời sống bản địa.
Đáng chú ý, khoảng 300 học sinh Trường THPT Tân Lang sẽ tham gia cùng nghệ nhân và người dân địa phương. Sự xuất hiện của các em không chỉ góp phần tạo nên những đại cảnh đông người mà còn biến việc học hỏi, tiếp nối văn hóa thành trải nghiệm trực tiếp.

Trải nghiệm văn hóa Mường bên hồ Suối Chiếu
“Hồn Mường thức giấc” không chỉ diễn ra trên sân khấu. Chương trình thiết kế chuỗi hoạt động đưa du khách tiếp cận văn hóa Mường ngay từ khi đặt chân đến khu vực hồ Suối Chiếu, bản Chiếu, xã Mường Cơi.
Trước giờ biểu diễn, du khách có thể ngắm cánh đồng hoa rộng hàng chục héc-ta tại Suối Chiếu, sau đó tham gia hoạt động “Nhập Mường”. Lấy cảm hứng từ văn hóa bản địa và chất liệu Mo Mường, trải nghiệm này kết hợp bóng tối, ánh sáng, âm thanh để tạo không gian huyền bí, gợi mở những câu chuyện dân gian và đời sống tinh thần của người Mường.
Rời “Nhập Mường”, du khách tiếp tục thưởng thức tiếng Đang, nhịp đâm đuống, điệu múa Mợi và các hoạt động văn hóa truyền thống do nghệ nhân, người dân địa phương tham gia thể hiện. Các tiết mục đưa những âm thanh, hình ảnh thường hiện diện trong sinh hoạt cộng đồng đến gần hơn với người xem.
Những chất liệu ấy tiếp tục xuất hiện trong vở diễn qua lời mo, bếp lửa, lễ cưới và cảnh sinh hoạt bản làng. Việc kết nối không gian thiên nhiên với biểu diễn thực cảnh tạo nên hành trình trải nghiệm liền mạch, thay vì chỉ giới thiệu di sản qua những tiết mục riêng lẻ.
Điểm đáng chú ý của chương trình nằm ở sự gặp gỡ giữa nghệ nhân và thế hệ trẻ. Khi học sinh cùng tham gia kể chuyện văn hóa trên sân khấu, “Hồn Mường thức giấc” gửi gắm thông điệp: di sản chỉ thực sự sống động khi được cộng đồng gìn giữ và trao truyền trong đời sống hôm nay.


.jpg)