An Giang: Để chính sách đất đai đến được với đồng bào DTTS
Chính sách hỗ trợ đất ở, đất nông nghiệp, đất sản xuất, kinh doanh và đất sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào DTTS chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Tại An Giang, quá trình thẩm tra dự thảo Nghị quyết quy định chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn tỉnh cho thấy yêu cầu quan trọng là phải xác định rõ nhu cầu, quỹ đất và nguồn lực, tránh tình trạng chính sách đã ban hành nhưng người dân chưa thể tiếp cận.
Chính sách phải sát thực tế
Ngày 16/9, Ban Dân tộc HĐND tỉnh An Giang tổ chức thẩm tra Tờ trình số 809/TTr-UBND ngày 8/9/2026 của UBND tỉnh về dự thảo Nghị quyết quy định chính sách đất đai đối với đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh, trước khi trình Kỳ họp thứ Sáu (chuyên đề) HĐND tỉnh xem xét.
Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung làm rõ tính khả thi của các chính sách hỗ trợ đất ở, đất nông nghiệp, đất sản xuất, kinh doanh và đất sinh hoạt cộng đồng. Cùng với đó là yêu cầu bổ sung số liệu về nhu cầu thực tế, quỹ đất và nguồn lực tài chính để bảo đảm nghị quyết sau khi ban hành có thể triển khai trong thực tiễn.
Theo dự thảo, đối tượng được hỗ trợ đất ở, đất nông nghiệp là cá nhân người DTTS thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo tại vùng đồng bào DTTS. Người chưa có đất ở được xem xét giao đất trong hạn mức và miễn tiền sử dụng đất; trường hợp có nhu cầu chuyển mục đích sang đất ở cũng được xem xét miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức.
Đối với đất nông nghiệp, người chưa có đất được xem xét giao đất theo quy định. Trường hợp có nhu cầu sản xuất, kinh doanh được xem xét thuê đất phi nông nghiệp và giảm 50% tiền thuê đất.
Những quy định này cho thấy chính sách hỗ trợ đất đai không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu trước mắt về chỗ ở, tư liệu sản xuất mà còn hướng đến tạo điều kiện để đồng bào DTTS ổn định đời sống, phát triển sản xuất, kinh doanh.
Không để chính sách thiếu “đất” và thiếu nguồn lực
Một vấn đề được các đại biểu đặc biệt lưu ý là kết quả thực hiện chính sách trước đây. Qua khảo sát việc thực hiện Nghị quyết 18 năm 2014 của HĐND tỉnh, tại một số địa phương, nhu cầu của đồng bào vẫn còn lớn.
Nhưng chính sách gần như chưa đi vào cuộc sống do thiếu quỹ đất, không có đất thu hồi và thiếu nguồn kinh phí. Hồ sơ trình lần này cũng cho thấy chưa có đối tượng nào được thụ hưởng chính sách hỗ trợ.
Thực tế này đặt ra yêu cầu, khi xây dựng chính sách hỗ trợ đồng bào DTTS, không thể chỉ dừng ở việc xác lập các mức hỗ trợ. Điều quan trọng hơn là phải tính đúng, tính đủ khả năng thực hiện tại từng địa bàn.
Bởi điều kiện đất đai, dân cư, nhu cầu sản xuất và khả năng bố trí nguồn lực giữa các địa phương không giống nhau. Chính sách vì thế cần được cụ thể hóa trên cơ sở đặc điểm vùng, nhu cầu của người dân và tiềm lực thực tế của địa phương.
Các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ có bao nhiêu hộ cần hỗ trợ, cần bao nhiêu diện tích đất, nguồn đất được bố trí từ đâu và kinh phí thực hiện như thế nào.
Riêng đối với đất sinh hoạt cộng đồng, cần rà soát nhu cầu ở từng địa bàn, tính đến đặc điểm văn hóa, phong tục của các dân tộc và xác định quỹ đất có thể bố trí đến năm 2030.
Gắn chính sách với tiềm lực địa phương
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh An Giang Giang Văn Phục nhấn mạnh, yêu cầu lớn nhất đối với nghị quyết là phải bảo đảm tính thực tế và khả thi. Những nội dung chưa xác định được nguồn lực, chưa có khả năng triển khai từ nay đến năm 2030 cần tiếp tục rà soát, không đưa vào nghị quyết một cách hình thức.
Theo ông Giang Văn Phục, 3 vấn đề then chốt cần được làm rõ là, nguồn lực đất đai, quỹ đất dành cho sinh hoạt cộng đồng và nguồn lực tài chính. Với từng nhóm chính sách, cần xác định cụ thể hình thức hỗ trợ, diện tích, địa điểm và khả năng thực hiện; đồng thời phân công rõ trách nhiệm của các sở, ngành và UBND cấp xã.
Từ yêu cầu đó, việc triển khai chính sách hỗ trợ đồng bào DTTS cần được nhìn nhận theo hướng phù hợp với đặc thù từng vùng, từng địa bàn. Nơi có quỹ đất và điều kiện sản xuất khác nhau cần có phương án bố trí phù hợp; nhu cầu đất sinh hoạt cộng đồng cũng phải gắn với không gian văn hóa, phong tục và đời sống thực tế của từng dân tộc.
Đây cũng là tinh thần quan trọng trong thực hiện các chính sách thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025.
Phó Chủ tịch HĐND tỉnh yêu cầu, sau khi nghị quyết được thông qua, UBND tỉnh phải xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, tránh lặp lại tình trạng chính sách đã ban hành nhưng không có nguồn lực và cơ chế tổ chức thực hiện, khiến người dân có nhu cầu nhưng không tiếp cận được chính sách.
Với An Giang, yêu cầu đặt ra không chỉ là ban hành thêm một chính sách hỗ trợ, mà quan trọng là bảo đảm chính sách có “địa chỉ”, có quỹ đất, có nguồn lực và có trách nhiệm thực hiện cụ thể.
Khi chính sách được thiết kế sát với sự khác biệt của từng địa bàn và phù hợp tiềm lực của địa phương, quyền lợi chính đáng của đồng bào DTTS mới có điều kiện chuyển từ quy định trên giấy thành những kết quả cụ thể trong đời sống.
