Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới được chia theo 3 nhóm xã (Ảnh MH)Quyết định này quy định Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2026 - 2030, gồm: Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2026 - 2030; Quy định khung thí điểm xây dựng xã NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030; Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030.
Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới được chia theo 3 nhóm xã
Theo Quyết định 51/2025/QĐ-TTg, bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm 10 tiêu chí, 47 chỉ tiêu.
10 tiêu chí gồm: Quy hoạch; Hạ tầng kinh tế - xã hội; Phát triển kinh tế nông thôn; Đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; Văn hóa, giáo dục, y tế; Giảm nghèo và an sinh xã hội; Khoa học công nghệ và chuyển đổi số; Môi trường và cảnh quan nông thôn; Xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công; Tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng.
Mỗi tiêu chí đều được chia theo 03 nhóm xã (gồm: Xã nhóm 1, xã nhóm 2, xã nhóm 3) để phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính xã và trình độ phát triển của các xã.
Đây là bước đột phá, chấm dứt cách tiếp cận "một bộ tiêu chí cho mọi xã", tạo tính linh hoạt, sát thực tiễn, nâng cao khả năng hoàn thành.
Theo Quyết định 51/2025/QĐ-TTg, xã nhóm 1 là xã liền kề đô thị hiện hữu và có định hướng phát triển thành đô thị hoặc xã có tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế dưới 10%, hoặc xã được định hướng là đô thị mới. Xã nhóm 2 là xã không thuộc nhóm 1 và nhóm 3. Xã nhóm 3 là xã khu vực II và xã khu vực III thuộc địa bàn vùng đồng bào DTTS và miền núi được cấp có thẩm quyền phân định theo quy định.
Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung ương chỉ ban hành một Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2026 - 2030 để tạo động lực và khích lệ các xã phấn đấu đạt chuẩn NTM trong giai đoạn 2026 - 2030, góp phần nâng cao hơn chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn.
Khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại
Quyết định 51/2025/QĐ-TTg quy định khung thí điểm xây dựng xã NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm các nội dung:
Là xã đạt chuẩn NTM; Thu nhập bình quân đầu người của xã tại thời điểm xét, công nhận xã NTM hiện đại phải cao hơn từ 10% trở lên so với mức thu nhập bình quân đầu người áp dụng theo quy định đối với xã nhóm 1 trên địa bàn tỉnh, thành phố tại cùng thời điểm.
Đạt các tiêu chí xã NTM hiện đại, do UBND tỉnh, thành phố quy định cụ thể, đáp ứng các yêu cầu cụ thể, như: Bảo đảm hạ tầng số và sử dụng nguồn năng lượng mới hoặc năng lượng tái tạo; Có mô hình nông nghiệp thông minh; phát triển toàn diện kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Bảo đảm an sinh xã hội; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn; Môi trường sống an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc văn hóa truyền thống...
Quy định tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030 tăng 05 điều kiện so với giai đoạn 2021 - 2025 (Ảnh TL)Việc quy định khung thí điểm xây dựng xã NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030 là điểm mới so với giai đoạn 2021 - 2025, tạo cơ chế thử nghiệm cho mô hình nông thôn mới hiện đại, gắn đô thị hóa với nông thôn, theo hướng phân cấp cho địa phương khuyến khích thí điểm ở nơi có điều kiện (nếu có), tránh việc triển khai ồ ạt mà thiếu cơ sở thực tiễn; để tổng kết, rút kinh nghiệm ở cuối giai đoạn 2026 - 2030, làm cơ sở để nghiên cứu, xây dựng, áp dụng thực hiện trên diện rộng trong giai đoạn sau năm 2030.
Quy định này cũng nhằm phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh của địa phương, phấn đấu thí điểm xây dựng xã NTM hiện đại, tiệm cận điều kiện về hạ tầng và dịch vụ của đô thị văn minh, sáng, xanh, sạch, đẹp, bình yên, giàu bản sắc văn hóa truyền thống, nâng cao hơn đời sống vật chất, tinh thần và môi trường sống của người dân nông thôn.
Điều kiện để tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới
Theo Quyết định 51/2025/QĐ-TTg, tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030 khi đáp ứng các điều kiện sau:
100% số xã trên địa bàn đạt chuẩn NTM; Ít nhất 10% số xã trên địa bàn đạt NTM hiện đại. Hệ thống giao thông trên địa bàn tỉnh, thành phố đảm bảo kết nối tới các xã và được bảo trì hàng năm theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng. Có đủ các loại hình thiết chế văn hóa cấp tỉnh theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; có ít nhất 80% số trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia; hoàn thành giáo dục bắt buộc hết trung học cơ sở; tỷ lệ người trong độ tuổi theo học các trình độ sau trung học phổ thông đạt từ 50% trở lên theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Hệ thống y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh, thành phố đáp ứng nhu cầu phòng bệnh, khám chữa bệnh của người dân theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt từ 10%/năm trở lên theo hướng dẫn của Bộ Tài chính. An ninh, trật tự trên địa bàn toàn tỉnh, thành phố được bảo đảm theo hướng dẫn của Bộ Công an…
Quy định tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030 tăng 05 điều kiện so với giai đoạn 2021 - 2025 nhằm tạo động lực và khích lệ các tỉnh, thành phố phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, góp phần nâng cao hơn chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn.
