Báo chí giúp đồng bào DTTS nhận diện bẫy lừa đảo công nghệ cao
Từ những bản tin cảnh báo, những phóng sự phản ánh thực tế đến các chuyên mục phổ biến kiến thức pháp luật, báo chí chính là vũ khí, công cụ tuyên truyền hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng để người dân tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy trên môi trường số.
Từ buôn làng đến không gian mạng
Cùng với quá trình chuyển đổi số, nhiều hộ đồng bào DTTS ở vùng Tây Nguyên đã sử dụng điện thoại thông minh để liên lạc, mua bán nông sản, tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường để các đối tượng xấu lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.
Mới đây, anh Ksor Teo (SN 1991), dân tộc Gia Rai, trú thôn Dư Keo, xã Ia Ko, tỉnh Gia Lai vừa bị lừa đảo qua mạng xã hội số tiền 90 triệu đồng. Anh Teo chốt giá chiếc máy cày trên mạng xã hội, với lời hẹn bên bán sẽ chở xe về giao tận nhà.
Tin tưởng vào những hình ảnh, video và lời quảng cáo hấp dẫn, anh Teo đã chuyển khoản đầy đủ số tiền trên cho bên bán. Sau khi nhận được tiền, đối tượng cắt liên lạc, khóa tài khoản mạng xã hội và không giao máy như đã hứa. Thấy bất ổn, anh Teo đến trình báo Công an.
Đây chỉ là một trong rất nhiều trường hợp người dân vùng đồng bào DTTS bị lừa đảo trên không gian mạng. Đáng lo ngại hơn, nhiều nạn nhân không nhận thức được mình đang bị lừa cho đến khi mất tiền hoặc bị chiếm đoạt tài khoản.
Già làng Rơ Mah Blơi, Người có uy tín làng Triêl, xã Ia Pnôn, tỉnh Gia Lai chia sẻ: Trước đây bà con chủ yếu giao tiếp trực tiếp nên rất ít gặp các hình thức lừa đảo như hiện nay. Khi sử dụng điện thoại thông minh, nhiều người lớn tuổi không biết cách phân biệt thật giả nên dễ tin theo những lời dụ dỗ trên mạng.
“Cũng có người trong làng nhận được cuộc gọi báo trúng thưởng, hay đóng tiền phạt vi phạm giao thông, có người bị mượn tiền qua mạng xã hội. Tôi được cấp phát báo, đọc nhiều bài báo có nội dung về vấn đề này nên cảnh giác cao, cẩn thận hỏi con cháu, cán bộ nên không bị lừa”, già Blơi cho hay.
Cùng quan điểm với già Blơi, ông Y Krú Ayun, Người có uy tín buôn Đrao, xã Cư Né, tỉnh Đắk Lắk cho rằng, sự phát triển của công nghệ mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng đặt ra những thách thức mới đối với đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa.
“Nhiều người vẫn có tâm lý dễ tin người. Khi thấy cuộc gọi tự xưng Công an, ngân hàng hay người quen nhắn tin vay tiền thì dễ làm theo. Xem ti vi, nghe đài, đọc báo có các vụ việc cụ thể đã giúp bà con hiểu rõ thủ đoạn của bọn lừa đảo”, ông Y Krú Ayun nói.
Báo chí - “lá chắn thông tin” thời đại số
Mặc dù lực lượng chức năng đã có nhiều cảnh báo, nhưng do thiếu kiến thức về công nghệ và ít có điều kiện tiếp cận thông tin chính thống, không ít đồng bào DTTS đã trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo.
Trong bối cảnh đó, báo chí đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đưa thông tin chính thống đến với người dân, nhất là đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa. Thông qua các chuyên mục phổ biến pháp luật, các phóng sự điều tra, bài viết cảnh báo thủ đoạn mới của tội phạm mạng, báo chí giúp người dân nhận diện nguy cơ, hiểu cách thức hoạt động của các đối tượng lừa đảo và biết cách tự bảo vệ mình.
Ông Phạm Khắc Tiệp, Phó Bí thư Đảng ủy xã Ia Hrú cho biết: Các hành vi lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi và khó nhận biết hơn. Tuy nhiên, có nhiều trường hợp người dân sau khi đọc báo hoặc xem các chương trình truyền hình cảnh báo lừa đảo đã chủ động báo chính quyền và lực lượng Công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Điều đó cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của báo chí trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng.
Nói về thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng thông qua không gian mạng, Thượng tá Nguyễn Huy Nam, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết: Các hình thức lừa đảo trên không gian mạng có mặt ở khắp nơi, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Ngay cả những người có hiểu biết nếu chủ quan cũng có thể trở thành nạn nhân. Đối với đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa, khả năng tiếp cận thông tin và kỹ năng sử dụng công nghệ còn hạn chế nên nguy cơ bị lừa đảo càng cao.
Để nâng cao nhận thức cho người dân, thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh đã đẩy mạnh tuyên truyền về pháp luật, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn và các phương thức, thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền tại vùng đồng bào DTTS gặp không ít khó khăn do điều kiện kinh tế, hạ tầng thông tin và trình độ tiếp cận công nghệ còn hạn chế.
Vì thế, trong môi trường thông tin nhiều nhiễu loạn hiện nay, báo chí giúp người dân nhận diện nguồn tin chính thống. Các cơ quan báo chí luôn đồng hành cùng lực lượng Công an trong tuyên truyền, cảnh báo phương thức, thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao, Thượng tá Nguyễn Huy Nam nhấn mạnh.
