Bí mật dưới chân núi Pù Mé: Nơi 19 nghĩa sĩ thề cứu nước
Hơn 600 năm sau Hội thề Lũng Nhai, ở vùng núi Pù Mé ở xã Thường Xuân (Thanh Hóa) vẫn luôn lưu truyền về một sự kiện đặc biệt trong lịch sử dân tộc - nơi ghi dấu lời thề đồng lòng cứu nước của 19 nghĩa sĩ năm xưa.
Nơi khởi nguồn sức mạnh đại đoàn kết
Một buổi sáng mùa Hè, mây trắng vẫn bảng lảng trên những sườn núi Pù Mé ở Thường Xuân. Giữa không gian tĩnh lặng của đại ngàn, ngôi am thờ nhỏ tại di tích Hội thề Lũng Nhai nghi ngút khói hương. Nơi đây được nhiều nhà nghiên cứu xác định, là địa điểm ghi dấu một trong những sự kiện mở đầu cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Ông Lê Đức Tiến, người nhiều năm trông coi hương khói tại di tích, cho biết, câu chuyện về Hội thề Lũng Nhai luôn được người dân địa phương gìn giữ, như niềm tự hào của quê hương.
Theo sử sách, đầu năm 1416, trong bối cảnh đất nước đang chịu ách đô hộ của nhà Minh, Lê Lợi cùng 18 người thân tín đã bí mật tụ hội tại vùng Lũng Nhai dưới chân núi Pù Mé.
Trước trời đất và non sông, họ cùng cắt máu ăn thề, nguyện sống chết có nhau, đồng lòng đánh đuổi giặc ngoại xâm, giành lại độc lập cho dân tộc.
Hai năm sau, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ. Sau 10 năm chiến đấu gian khổ, nghĩa quân đã giành thắng lợi, chấm dứt ách đô hộ của nhà Minh, mở ra thời kỳ phát triển mới cho đất nước.
Làm nên thắng lợi ấy, không chỉ là tài thao lược của người lãnh đạo, mà còn là sự đồng lòng của nhân dân. Trên vùng đất Lam Sơn năm xưa, đồng bào các dân tộc Thái, Mường, Kinh đã cùng chung sức bảo vệ, che chở và tiếp tế cho nghĩa quân.
Chính sức mạnh đoàn kết ấy, trở thành nền tảng cho thắng lợi của cuộc khởi nghĩa, đồng thời để lại bài học sâu sắc cho muôn đời sau.
Bởi vậy, Hội thề Lũng Nhai không chỉ là lời thề của 19 nghĩa sĩ năm xưa, mà còn là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết dân tộc - giá trị góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.
Gìn giữ và phát huy giá trị di sản
Hơn 6 thế kỷ trôi qua, Hội thề Lũng Nhai vẫn hiện diện trong đời sống cộng đồng, như một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần đoàn kết.
Năm 2013, địa điểm Hội thề Lũng Nhai được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh. Không chỉ lưu giữ ký ức về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, vùng đất này còn bảo tồn nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái, như Lễ hội Nàng Han, các làn điệu khặp Thái, khua luống, nhảy sạp hay nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Đặc biệt, năm 2024, tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt quy hoạch bảo tồn, tôn tạo di tích Hội thề Lũng Nhai và các điểm liên quan trên diện tích hơn 73 ha.
Quy hoạch hướng tới mục tiêu bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa gắn với phát triển du lịch lịch sử, sinh thái và du lịch cộng đồng, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng của vùng đất giàu truyền thống cách mạng này.
Tuy nhiên, việc hiện thực hóa quy hoạch vẫn gặp không ít khó khăn do chưa bố trí được nguồn kinh phí đầu tư. Nhiều hạng mục theo quy hoạch chưa thể triển khai, trong khi công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích, hiện chủ yếu dựa vào sự quản lý của chính quyền địa phương cùng ý thức gìn giữ của người dân.
Ông Lê Hữu Giang - Phó Chủ tịch UBND xã Thường Xuân, cho biết, địa phương đang phối hợp với các cơ quan chức năng, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia bảo vệ di tích, gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa gắn với vùng đất Lam Sơn.
Theo ông Giang, việc bảo tồn Hội thề Lũng Nhai không chỉ nhằm lưu giữ một di sản lịch sử quý giá, mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp tinh thần đoàn kết và nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương.
Ngày nay, trên vùng đất từng là căn cứ của nghĩa quân Lam Sơn, tinh thần ấy vẫn tiếp tục được phát huy trong công cuộc xây dựng quê hương.
Đồng bào các dân tộc cùng chung tay phát triển kinh tế, gìn giữ bản sắc văn hóa, xây dựng đời sống mới và vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Tại bản Mạ, những làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của đồng bào Thái vẫn được duy trì thông qua các hoạt động sinh hoạt cộng đồng tại nhà văn hóa bản.
Đây không chỉ là nơi gặp gỡ, giao lưu văn hóa, mà còn góp phần trao truyền bản sắc dân tộc cho thế hệ trẻ, tiếp nối tinh thần gắn kết cộng đồng trên vùng đất Lam Sơn.
