Bộ Dân tộc và Tôn giáo kiểm tra thực hiện Chương trình MTQG tại Sơn La
Kiểm tra việc thực hiện Chương trình MTQG tại xã Yên Châu (Sơn La), Đoàn công tác Bộ Dân tộc và Tôn giáo ghi nhận những kết quả trong đầu tư hạ tầng, giảm nghèo, đồng thời yêu cầu địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, chuẩn bị hiệu quả cho giai đoạn 2026 - 2030.
Sáng 24/7, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo do ông Phùng Quốc Huy - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về Dân tộc và Miền núi làm Trưởng đoàn, đã làm việc với UBND xã Yên Châu (Sơn La) về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719), đồng thời khảo sát việc triển khai Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT.
Hạ tầng vùng đồng bào DTTS từng bước được hoàn thiện
Xã Yên Châu được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Yên Châu với các xã Chiềng Đông, Chiềng Sàng, Chiềng Pằn, Chiềng Khoi và Sặp Vạt.
Hiện xã có 29 bản, tiểu khu với đồng bào DTTS chiếm 82,6% dân số, chủ yếu là các dân tộc Thái, Kinh, Mông và Khơ Mú. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 5,62%, hộ cận nghèo 4,75%, tỷ lệ nghèo đa chiều 10,37%; thu nhập bình quân của đồng bào DTTS đạt 35,8 triệu đồng/người/năm.
Theo báo cáo của UBND xã, giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình MTQG 1719 đã góp phần cải thiện rõ nét hạ tầng và đời sống người dân. Tổng vốn đầu tư phát triển được giao hơn 26,1 tỷ đồng, giải ngân đạt 97,06%; vốn sự nghiệp giải ngân đạt 98,54%.
Nhiều chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch như 100% đường ô tô đến trung tâm xã được nhựa hóa, bê tông hóa; 100% hộ dân được sử dụng điện; 99,7% đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế; 100% thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng và đội văn hóa, văn nghệ hoạt động thường xuyên.
Đối với nguồn vốn Chương trình giai đoạn 2021 - 2025 được kéo dài sang năm 2026, tổng kinh phí chuyển nguồn là 8,883 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư phát triển hơn 8,511 tỷ đồng đã giải ngân đạt 100%; phần vốn sự nghiệp hơn 372 triệu đồng đang được rà soát để tiếp tục triển khai.
Trong quý I/2026, địa phương đã hoàn thành và đưa vào sử dụng 12 công trình, góp phần nâng cấp hệ thống giao thông, thủy lợi, trường học, nước sinh hoạt và hạ tầng phục vụ sản xuất.
Nhiều chỉ tiêu còn gặp khó khăn, vướng mắc
Trong giai đoạn 2021 - 2025 dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên, địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện Chương trình.
Một số mục tiêu dự kiến khó hoàn thành như giảm tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS bình quân 3%/năm, đưa xã và các bản ra khỏi diện đặc biệt khó khăn, nâng tỷ lệ người dân sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Tỷ lệ lao động qua đào tạo mới đạt khoảng 35%, dự kiến cuối năm đạt 40%, thấp hơn mục tiêu trên 50%; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thể nhẹ cân vẫn cao hơn chỉ tiêu đề ra. Các nội dung hỗ trợ đất ở, nhà ở, đất sản xuất, chuyển đổi nghề, nước sinh hoạt và bố trí dân cư cũng chưa hoàn thành.
Theo ông Đoàn Xuân Ngọc - Chủ tịch UBND xã Yên Châu, những khó khăn chủ yếu xuất phát từ địa bàn rộng, địa hình chia cắt, chi phí đầu tư lớn, thiên tai và biến động giá vật liệu. Bên cạnh đó, quá trình chuyển tiếp sang Chương trình giai đoạn mới sau sắp xếp đơn vị hành chính khiến việc cập nhật dữ liệu, phân định địa bàn, ban hành hướng dẫn và bố trí nguồn lực còn chậm; trong khi năng lực cán bộ cơ sở và việc xây dựng các mô hình sinh kế gắn với thị trường vẫn còn hạn chế.
Đề xuất ưu tiên nguồn lực cho giai đoạn 2026 - 2030
Đối với việc triển khai thực hiện Hợp phần 2, Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030, xã đã rà soát 167 danh mục, với tổng nhu cầu vốn hơn 631,5 tỷ đồng, tập trung vào các công trình giao thông, nước sinh hoạt, giáo dục, văn hóa và thể thao.
Địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng thu nhập bình quân của đồng bào DTTS lên 40 triệu đồng/người/năm, giảm tỷ lệ nghèo đa chiều xuống còn 9%, giảm số bản đặc biệt khó khăn từ 15 xuống còn 10 bản, đồng thời tiếp tục đầu tư hạ tầng thiết yếu, nâng tỷ lệ hộ sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh lên 60% và triển khai các dự án bố trí ổn định dân cư, phòng chống sạt lở.
Tại buổi làm việc, xã Yên Châu kiến nghị Trung ương sớm ban hành đồng bộ các tiêu chí, định mức và hướng dẫn triển khai Chương trình sau sắp xếp đơn vị hành chính; điều chỉnh mức hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt, phát triển sản xuất và đào tạo nghề phù hợp với điều kiện miền núi.
Đồng thời, địa phương đề nghị hoàn thiện cơ chế phân cấp, quản lý và điều hành Chương trình, nâng cấp hệ thống thông tin quản lý, tạo thuận lợi cho cấp xã trong tổ chức thực hiện. Đồng thời ưu tiên bố trí vốn cho các dự án cấp thiết về giao thông, nước sinh hoạt, nhà ở, bố trí ổn định dân cư, phòng chống sạt lở, đồng thời tăng kinh phí đào tạo, tập huấn và hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Phùng Quốc Huy ghi nhận, đánh giá cao những kết quả xã Yên Châu đạt được trong triển khai Chương trình MTQG 1719.
Đồng thời, đề nghị địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, báo cáo theo yêu cầu của Đoàn công tác; đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn được kéo dài sang năm 2026; tiếp tục rà soát, xây dựng kế hoạch triển khai Chương trình giai đoạn 2026 - 2030, ưu tiên các nhiệm vụ phát triển sinh kế bền vững, giảm nghèo đa chiều, nâng cao thu nhập, thúc đẩy sản xuất hàng hóa và phát triển kinh tế địa phương.
Sau buổi làm việc, Đoàn công tác đã kiểm tra thực địa 3 công trình, dự án thuộc Chương trình MTQG trên địa bàn xã để đánh giá hiệu quả đầu tư và làm cơ sở hoàn thiện phương án triển khai Chương trình trong giai đoạn tới.
