Bước chuyển mình của nông sản trong kỷ nguyên số

Khi nông dân miền Tây bắt nhịp thời đại số

Nhận thấy tiềm năng của thương mại điện tử, chị Trần Thị Hồng Nhiên ở xã Tân Hòa, TP. Cần Thơ đã mạnh dạn đưa sản phẩm cà phê dừa của mình lên sàn thương mại điện tử.

Từ những buổi livestream ban đầu còn lúng túng, chị Nhiên dần thành thạo các thao tác tương tác với khách hàng như trả lời bình luận, ghim giỏ hàng, trưng bày sản phẩm. Nhờ sự kiên trì và tinh thần cầu tiến, sản phẩm của chị Nhiên không chỉ tiêu thụ tốt tại địa phương, mà còn vươn xa khắp cả nước.

“Công nghệ số giúp nông dân miền Tây tiếp cận khách hàng rất nhanh. Mình phải thay đổi phương thức bán hàng, thay vì đợi phụ thuộc thương lái như bán hàng truyền thống thì nay, mình thông qua không gian số có thể thu hút khách hàng chủ động tìm đến kênh bán hàng qua sàn thương mại điện tử”, chị Nhiên chia sẻ.

Được ưu đãi vay vốn không lãi suất và hỗ trợ in ấn bao bì của chính quyền địa phương, chị Nhiên đã mở xưởng sản xuất nhỏ, thu mua nông sản của bà con địa phương về chế biến. Hiện, ngoài sản phẩm cà phê dừa chủ lực, chị còn làm thêm nhiều sản phẩm khác như tắc gừng mật ong và tắc mãng cầu. Cả 3 sản phẩm đều đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Theo chị Nhiên, không riêng bản thân chị mà các chủ thể OCOP khác đều mong muốn mang sản phẩm chất lượng nhất đến khách hàng để quảng bá sản phẩm địa phương. Doanh thu mỗi tháng từ cả bán hàng trực tiếp và trực tuyến đạt hơn 20 triệu đồng.

Tại Đồng Tháp, Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long đã thay đổi tư duy tiếp cận thị trường bằng việc đưa các sản phẩm chế biến sâu từ chanh không hạt lên sàn thương mại điện tử. Từ loại nông sản vốn chỉ tiêu thụ tươi, HTX chuyển sang chế biến, giúp giá trị trái chanh tăng lên gấp 4–5 lần. Quan trọng hơn, HTX chủ động tiếp cận khách hàng ở xa, không còn phụ thuộc vào hội chợ hay thương lái.

Ông Lê Văn Nam, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long, nhìn nhận: “Phải nắm bắt khoa học và thương mại điện tử. Làm ra sản phẩm thì phải đưa lên sàn để tiếp cận khách hàng xa hơn, còn hội chợ chỉ là nơi lắng nghe góp ý để chỉnh chu sản phẩm”.

Từ bao đời nay, hình ảnh những chiếc ghe chở đầy nông sản len lỏi giữa kênh rạch đã trở thành biểu tượng của miền Tây. Nhưng chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, nông dân hôm nay đã bước vào một không gian mới rộng mở hơn, nơi mà nông sản không còn gói gọn trong chợ tỉnh, bến ghe mà đã vươn xa để tiếp cận khách hàng.

Thương mại điện tử đang tạo nên sự thay đổi mang tính tái cấu trúc cho cả chuỗi sản xuất, tiêu thụ. Từ khâu canh tác theo chuẩn, bảo quản, đóng gói, truy xuất nguồn gốc đến vận chuyển đều buộc phải nâng chất lượng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao.

Cơ hội lớn song hành cùng thách thức

Cùng với những mặt tích cực, chặng đường chuyển đổi số của nông sản ĐBSCL vẫn đầy thử thách. Không ít nông dân còn hạn chế kỹ năng số; nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa có đội ngũ marketing, chưa biết tối ưu gian hàng, xử lý khủng hoảng truyền thông hay chăm sóc khách hàng.

Hình ảnh sản phẩm - yếu tố quan trọng bậc nhất khi bán hàng online – lại thường bị xem nhẹ. Có sản phẩm tốt nhưng hình ảnh mờ, mô tả sơ sài, thiếu thông tin tiêu chuẩn khiến khách hàng e ngại. Bên cạnh đó, việc quản lý đơn hàng, phản hồi đánh giá, xử lý đổi trả cũng là rào cản không nhỏ.

Logistics cũng là một bài toán nan giải. Nông sản đòi hỏi thời gian giao hàng nhanh và điều kiện bảo quản nghiêm ngặt. Tuy nhiên, nhiều khu vực ở miền Tây còn hạn chế về hạ tầng giao thông, chi phí vận chuyển cao, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.

Dù vậy, những thay đổi hiện nay đang mở ra một tương lai tươi sáng cho nông sản miền Tây. Các địa phương đã bắt đầu tổ chức nhiều lớp tập huấn kỹ năng số cho nông dân, doanh nghiệp nhỏ và HTX. Nhiều mô hình đạt hiệu quả cao cho thấy nếu biết vận hành đúng, thương mại điện tử có thể giúp tăng giá trị sản phẩm gấp nhiều lần.

Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) nhận định, mắt xích quan trọng để thúc đẩy liên kết thương mại điện tử giữa các địa phương, các vùng kinh tế trọng điểm là xác định được những sản phẩm có ưu thế, lợi thế trong lĩnh vực logistics hoặc trong tổ chức kho hàng. Từ đó có thể tối ưu hóa hiệu quả của chuỗi cung ứng trong từng bối cảnh của khu vực.

“Đơn vị đã kết nối những doanh nghiệp đến với các sàn thương mại điện tử lớn trong và ngoài nước, hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ đưa những sản phẩm của mình trực tiếp từ nhà sản xuất thông qua hệ thống logistics để đến với người tiêu dùng”, bà Lại Việt Anh nhấn mạnh.

Các chuyên gia nhận định, đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử là bước đi tất yếu trong quá trình hội nhập. ĐBSCL hoàn toàn có thể trở thành trung tâm thương mại điện tử nông sản của cả nước nếu tận dụng tốt lợi thế nguyên liệu phong phú, nguồn hàng dồi dào và tinh thần đổi mới mạnh mẽ của nông dân. Việc số hóa chuỗi cung ứng nông sản không chỉ mở rộng đầu ra mà còn giúp giảm rủi ro “được mùa rớt giá”, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.