Sắc màu 54

Cách đồng bào Chăm giữ gìn vẻ đẹp văn hóa truyền thống

Tào Đạt • 19/11/2026 16:18

Đồng bào Chăm ở An Giang đang cùng chính quyền địa phương chung tay gìn giữ bản sắc văn hóa, từ tiếng trống Rappana đến phong tục truyền thống, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch.

Lưu giữ câu chuyện cội nguồn qua tiếng trống Rappana

Nơi dòng sông Hậu gặp sông Châu Đốc ở đầu nguồn châu thổ Cửu Long, cộng đồng người Chăm tại xã Châu Phong, tỉnh An Giang vẫn lưu giữ một không gian văn hóa mang đậm dấu ấn riêng với thánh đường cổ kính, uy nghiêm; những ngôi nhà sàn đặc trưng; trang phục truyền thống cùng các phong tục, tập quán được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Hình ảnh thiếu nữ Chăm e ấp sau chiếc khăn Matera như níu kéo bước chân người lữ khách. Đặc biệt, vào những dịp lễ, Tết, cưới hỏi, tiếng trống Rappana lại vang lên rộn rã khắp các xóm Chăm, tạo nên âm hưởng vừa gần gũi, vừa độc đáo trong đời sống văn hóa của đồng bào.

img_2846.jpg
Các nghệ nhân dân tộc Chăm tại xã Châu Phong, tỉnh An Giang cùng biểu diễn đánh trống Rappana. Ảnh: Tào Đạt

Đối với người Chăm An Giang, trống Rappana không đơn thuần là một nhạc cụ phục vụ biểu diễn văn nghệ, mà còn là một phần ký ức văn hóa, gắn bó với đời sống tinh thần của cộng đồng.

Ông Châu Ka Đưa, dân tộc Chăm, ngụ xã Châu Phong, nghệ nhân đánh trống Rappana, Thư ký ban quản trị Thánh đường Mubarak, cho biết, âm nhạc Chăm ở An Giang bắt nguồn từ tiếng trống Rappana. Từ thanh âm của nhạc cụ này, nhiều loại hình nghệ thuật dân gian dần hình thành và phát triển, tạo nên kho tàng văn hóa phong phú của đồng bào.

Theo ông Châu Ka Đưa, trống Rappana được chế tác khá công phu. Thân trống được làm bằng cách khoét lỗ từ những loại danh mộc như giáng hương, mun... có tuổi từ 100 năm trở lên. Mặt trống sử dụng da dê già, phần niềng thân trống được làm bằng dây mây rừng. Chất lượng âm thanh hay, dở phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật niềng và căng trống.

Ông Châu Ka Đưa cũng chia sẻ về nguồn cội của tiếng trống Rappana, sự chia tách giữa trống Paranưng ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Rappana ở An Giang. Theo ông, trống Rappana có hình dáng tương tự trống Paranưng, nhưng mục đích sử dụng và cách biểu diễn có những điểm khác biệt.

img_2866.jpg
Ông Châu Ka Đưa là một trong những nghệ nhân rất am hiểu về trống Rappana. Ảnh: Tào Đạt

“Trống Rappana được biểu diễn vào những ngày lễ tết, lễ cưới. Khi chơi trống, đội đồng ca cũng là người chơi trống, cất vang những bài hát ca ngợi tình mẹ cha, tình yêu quê hương đất nước, lời răn dạy con cháu…”, ông Châu Ka Đưa nói.

Lời ca, tiếng hát và nhịp trống là phương thức để người Chăm gìn giữ ký ức cộng đồng, giáo dục con cháu về cội nguồn và những giá trị tốt đẹp của dân tộc mình.

Tiếng trống Rappana còn góp phần thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc anh em. Những sinh hoạt văn hóa chung không chỉ tạo không gian giao lưu mà còn giúp các giá trị truyền thống được lan tỏa, góp phần xây dựng đời sống văn hóa phong phú tại địa phương.

Đưa di sản thành sản phẩm du lịch đặc trưng

Thực hiện Dự án 6 về “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719), thời gian qua, địa phương tổ chức nhiều lớp truyền dạy trống cho đồng bào Chăm.

Tham gia lớp truyền dạy nghệ thuật trống Rappana, anh Sơn Phắc Tra, dân tộc Chăm, ngụ xã Châu Phong, bày tỏ niềm phấn khởi khi được chính quyền địa phương quan tâm tổ chức lớp học, tạo điều kiện để bản thân tiếp cận và tìm hiểu sâu hơn về loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc.

1794283543356_1248920589151805879_1248920589151805879_92b43ba16716a587c04aec741db9965b.jpg
Du khách nước ngoài đến tham quan, tìm hiểu văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm tại xã Châu Phong, An Giang. Ảnh: Tào Đạt

“Lớp học giúp tôi mở rộng thêm kiến thức chuyên sâu về trống Rappana. Thông qua những điều được truyền dạy, tôi cũng muốn góp một phần nhỏ của bản thân vào việc bảo tồn giữ gìn duy trì tiếng trống Rappana của dân tộc mình”, anh Sơn Phắc Tra cho hay.

Từ những lớp truyền dạy như vậy, nghệ thuật trống Rappana có thêm cơ hội tiếp nối trong cộng đồng. Người trẻ không chỉ được tiếp cận với kỹ thuật diễn tấu, mà còn hiểu hơn về giá trị văn hóa, ý nghĩa của tiếng trống trong đời sống tinh thần của đồng bào.

Ông Nguyễn Văn Hợp - Phó Chủ tịch UBND xã Châu Phong, cho biết, sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay, toàn xã hiện có trên 56.000 người. Trong đó, đồng bào dân tộc Chăm có trên 5.000 người, chiếm hơn 10% dân số.

Đây là cộng đồng có những giá trị văn hóa đặc sắc, đóng góp quan trọng vào sự đa dạng văn hóa của địa phương.

img_2484.jpg
Chính sách dân tộc đang góp phần tạo nên diện mạo mới về cơ sở hạ tầng, giao thông nơi vùng đồng bào Chăm. Ảnh: Tào Đạt

Theo ông Nguyễn Văn Hợp, những năm qua, xã Châu Phong luôn xác định, thực hiện chính sách dân tộc là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Trong đó, cốt lõi là thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đồng thời quan tâm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.

Đặc biệt, nghệ thuật đánh trống Rappana cũng đã được địa phương xác định, là một trong những di sản nổi bật cần tập trung gìn giữ. Bởi tiếng trống không chỉ tạo nên sự đặc sắc trong sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật mà còn gắn bó mật thiết với đời sống tâm linh, các dịp lễ hội, cưới hỏi của cộng đồng.

Tuy nhiên, tìm hiểu từ thực tế, số người biết chế tác và diễn tấu trống Rappana đang ngày càng ít, đặt ra yêu cầu phải có giải pháp bảo tồn lâu dài, trong đó việc truyền dạy cho thế hệ trẻ có ý nghĩa quan trọng.

“Xã Châu Phong đang tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ của Trung ương và tỉnh An Giang để thường xuyên tổ chức các lớp truyền dạy văn hóa truyền thống, nhất là nghệ thuật đánh trống Rappana”, ông Nguyễn Văn Hợp chia sẻ.

Không dừng lại ở việc bảo tồn, địa phương còn định hướng khai thác những giá trị văn hóa đặc sắc để tạo động lực phát triển kinh tế.

Nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Châu Phong xác định đưa làng Chăm Châu Phong trở thành điểm đến du lịch đặc trưng của An Giang, gắn với phát triển thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp.

Trong định hướng này, văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm được xem là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng cho điểm đến và nghệ thuật trống Rappana sẽ trở thành nét đặc trưng để giới thiệu đến du khách.

Theo thống kê của UBND tỉnh An Giang cho thấy, địa phương này hiện có trên 21.000 đồng bào Chăm sinh sống, chiếm 0,43% dân số toàn tỉnh, tập trung đông tại các xã Châu Phong, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hanh, Mỹ Đức, Nhơn Hội và Khánh Bình.

Nhờ triển khai hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc, đời sống đồng bào dân tộc Chăm ngày càng khởi sắc. Số hộ nghèo trong đồng bào Chăm đã giảm, đến nay còn 102 hộ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước cho biết, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai thực hiện các chương trình, dự án ở vùng đồng bào dân tộc; luôn lắng nghe, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời giải quyết các kiến nghị chính đáng, hợp pháp của đồng bào.

    Cách đồng bào Chăm giữ gìn vẻ đẹp văn hóa truyền thống
    • Mặc định