Cao Bằng: Củng cố “lá chắn pháp lý” cho người dân từ Chương trình MTQG 1719

Điểm tựa pháp lý tin cậy

Trợ giúp pháp lý (TGPL) đang từng bước trở thành “cánh tay nối dài của công lý” đến với người dân vùng đồng bào DTTS tỉnh Cao Bằng. Do hạn chế về kiến thức pháp luật, điều kiện đi lại khó khăn và tâm lý e ngại, nhiều người dân khi xảy ra tranh chấp thường lựa chọn cách “tự thỏa thuận”, chấp nhận thiệt thòi hoặc để mâu thuẫn kéo dài.

Gia đình chị Lương Hồng Nguyệt, xóm Phja Đén, xã Thành Công có chồng đã mất là ông Hoàng Văn P., nguyên cán bộ Công an huyện Nguyên Bình (cũ). Theo quy định hiện hành, các thân nhân của ông P. được hưởng trợ cấp một lần khi từ trần và chế độ tử tuất một lần, với tổng số tiền 1 tỷ 297 triệu đồng.

Tuy nhiên, do không tìm được tiếng nói chung giữa các bên liên quan, số tiền trên bị “treo”, không thể giải quyết. Chị Nguyệt đã đi hỏi nhiều nơi, nhiều cơ quan nhưng không có kết quả. Cuối cùng, chị tìm đến Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng.

“Khi chồng mất, gia đình gặp vướng mắc về tiền bảo hiểm nhưng không tìm được phương hướng giải quyết. Nhờ cán bộ Trung tâm TGPL hướng dẫn, hiện gia đình đã thống nhất, giải ngân được toàn bộ số tiền”, chị Nguyệt chia sẻ.

Gia đình chị Nguyệt là một trong rất nhiều trường hợp được Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng hỗ trợ tư vấn pháp luật. Theo báo cáo của Trung tâm, sau 8 năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, đơn vị đã tiếp nhận, thụ lý 4.822 vụ việc, trong đó TGPL bằng hình thức tư vấn pháp luật là 398 trường hợp.

Không chỉ dừng lại ở tư vấn, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng đặc biệt chú trọng hình thức tham gia tố tụng, tập trung bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trực tiếp tại các phiên tòa. Giai đoạn 2018 - 2025, đơn vị đã cử trợ giúp viên pháp luật tham gia bào chữa trong 4.413 vụ việc, chiếm khoảng 92% tổng số vụ việc thụ lý.

Theo ông Đồng Văn Dự, Phó Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng, số vụ việc tham gia tố tụng tăng dần qua các năm. Riêng năm 2024, số vụ việc tăng gấp 3,8 lần so với năm 2018; chất lượng TGPL ngày càng được nâng lên, nhất là các vụ việc tham gia tố tụng.

“Trung tâm tiếp tục triển khai hiệu quả Luật TGPL và các văn bản hướng dẫn thi hành cho đồng bào DTTS. Khi người dân hiểu và biết sử dụng TGPL, họ tránh được tranh chấp, mâu thuẫn, góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm”, ông Dự cho biết.

Nâng cao kỹ năng truyền đạt pháp luật

Cùng với hoạt động TGPL, Trung tâm chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền trực tiếp tại các thôn, xóm vùng sâu, vùng xa. Đây là hoạt động thuộc Nội dung số 3, Tiểu dự án 1, Dự án 10 của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719).

Theo ông Đồng Văn Dự, Phó Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng, việc tăng cường truyền thông trực tiếp nhằm giúp người dân biết đến chính sách TGPL và chủ động sử dụng khi có nhu cầu. Thực tế cho thấy, hiện vẫn còn nhiều người chưa nắm được chính sách TGPL miễn phí, nên khi phát sinh vướng mắc pháp lý, có người cam chịu, có người phải bỏ tiền thuê luật sư với chi phí lớn.

Từ đầu năm 2025 đến nay, Trung tâm đã phối hợp với các địa phương tổ chức 28 hội nghị truyền thông và khảo sát, thu hút 1.799 lượt người dân tham gia, trong đó có cán bộ thôn, xóm, Người có uy tín và đại diện các tổ chức đoàn thể ở cơ sở.

Tham gia hội nghị truyền thông và bồi dưỡng kiến thức TGPL tổ chức ngày 14/10/2025, ông Lý Phú Cát, Người có uy tín ở xóm Hoài Khao, xã Thành Công, cho biết: “Trước đây, bà con khi gặp rắc rối pháp lý thường lúng túng, bản thân tôi cũng chưa nắm rõ nên khó tư vấn. Được Trung tâm TGPL cung cấp thông tin, giải đáp thắc mắc, tôi đã hiểu rõ hơn các quy định, rất hữu ích cho công tác tuyên truyền thời gian tới”.

Phó Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng Đồng Văn Dự cho biết, nhằm hỗ trợ tốt hơn cho người dân, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cao Bằng đã biên soạn và phát hành 35.000 tờ gấp, 4.000 cuốn sổ tay TGPL với ngôn ngữ dễ hiểu, phát trực tiếp tại thôn, bản, phiên chợ vùng cao và các điểm tiếp dân.

“Hoạt động này góp phần giúp người dân nắm rõ quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí, mạnh dạn hơn trong việc yêu cầu bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp, khiếu nại, tố tụng”, ông Dự cho biết.

Để nâng cao kỹ năng truyền đạt pháp luật cho đội ngũ tuyên truyền viên ở cơ sở, trong hai ngày (4 - 5/12/2025), Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL (Bộ Tư pháp) đã tổ chức chuỗi hội nghị tập huấn nâng cao năng lực TGPL tại 6 xã của tỉnh Cao Bằng (Hạnh Phúc, Ngọc Động, Quảng Uyên, Phúc Sen, Hồng Quang và Cách Linh).

Hội nghị thu hút gần 1.200 đại biểu tham dự, gồm đại diện chính quyền địa phương, cán bộ tư pháp - hộ tịch, công an xã, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và Người có uy tín trong cộng đồng. Hoạt động tập huấn có ý nghĩa quan trọng, giúp cán bộ cơ sở nắm vững quy định, kỹ năng TGPL, trở thành “cầu nối pháp luật” cho người dân ngay tại cộng đồng.

Thực tiễn triển khai Dự án 10, Chương trình MTQG 1719 tại Cao Bằng cho thấy, TGPL không còn là chính sách nằm trên giấy mà đã thực sự đi vào đời sống, trở thành “lá chắn pháp lý” vững chắc cho người dân, nhất là đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa, biên giới. 

Khi người dân được tiếp cận công lý một cách bình đẳng, kịp thời và miễn phí, niềm tin vào pháp luật được củng cố, trật tự xã hội được giữ vững và nền tảng phát triển bền vững từ cơ sở được tăng cường. Đây chính là giá trị cốt lõi và lâu dài mà Chương trình MTQG 1719 đang mang lại cho vùng đồng bào DTTS tỉnh Cao Bằng.