Cao Bằng: Đào tạo nghề có chiều sâu, mở lối sinh kế bền vững

Tỉnh Cao Bằng đã xây dựng báo cáo dự kiến các nội dung triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Trong đó, đối với Nội dung số 04 “Hỗ trợ các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù” thuộc hợp phần phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, Cao Bằng xác định trọng tâm là tăng cường đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tiễn, đồng thời tập trung giải quyết việc làm theo hướng bền vững, có chiều sâu, tạo sinh kế ổn định và lâu dài cho lao động thuộc các dân tộc có khó khăn đặc thù, dân tộc còn nhiều khó khăn trên địa bàn.

“Chìa khóa” thoát nghèo bền vững

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021–2025 (Chương trình MTQG 1719), tỉnh Cao Bằng đã chú trọng triển khai chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm. Đây được xem là “đòn bẩy” giúp lao động DTTS của tỉnh, nhất là lao động thuộc các dân tộc có khó khăn đặc thù, dân tộc còn nhiều khó khăn, cải thiện năng lực nghề nghiệp và nâng cao thu nhập.

Giai đoạn 2021–2025, toàn tỉnh có hơn 20.000 lượt lao động được tham gia các lớp đào tạo nghề, với các nghề phù hợp điều kiện tự nhiên, tập quán của từng địa bàn. Nhiều lao động sau học nghề đã có sinh kế ổn định, từng bước tích lũy vốn và kinh nghiệm để phát triển tay nghề.

Những chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề phù hợp từ vốn Chương trình MTQG 1719 đã góp phần nâng thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn của tỉnh từ 41,5 triệu đồng năm 2023 lên 50,73 triệu đồng/năm vào năm 2025; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4,24%/năm.

Anh Nông Trung Tiến, xã Trường Hà, là lao động được tham gia lớp đào tạo sửa chữa máy nông nghiệp dưới 3 tháng do Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Hà Quảng tổ chức. Làm dịch vụ cơ giới hóa nông nghiệp, khi máy hỏng, anh nhiều lần phải đem đi sửa, vừa mất thời gian vừa tốn kém chi phí.

“Vì thế tôi đăng ký học nghề sửa chữa máy nông nghiệp. Sau khóa học, không chỉ tự sửa cho mình mà tôi còn có thêm nghề, thêm thu nhập khi nhiều gia đình có máy cày, máy tuốt lúa, máy bừa, máy gặt bị hỏng thường gọi tôi”, anh Tiến chia sẻ.

Không chỉ nghề phi nông nghiệp, nhiều lớp đào tạo nghề được mở từ nguồn vốn Chương trình MTQG 1719 ở Cao Bằng cũng cho “đầu ra” khả quan. Không ít lao động sau khi được đào tạo nghề nông nghiệp đã phát huy kiến thức đã học để làm giàu.

Gia đình anh Trương Văn Công, ở xã Cần Yên, có nghề chăn nuôi lợn. Do thiếu kiến thức về thú y, mỗi khi cần điều trị hay phối giống cho lợn, anh phải thuê người có chuyên môn thực hiện, chi phí đầu vào vì thế tăng lên.

Quyết tâm làm giàu từ chăn nuôi, anh Công đã tham gia khóa đào tạo nghề chăn nuôi, thú y. Từ lớp học, anh nắm được kiến thức phát hiện và điều trị các bệnh thường gặp ở lợn, biết cách chọn giống, kỹ thuật pha trộn thức ăn…

“Tự tin với kiến thức đã tích lũy được, tôi đầu tư trang trại rộng gần 1.000 m², nuôi 40 con lợn nái, hơn 400 con lợn thịt, thu nhập mỗi năm 500 triệu đồng”, anh Công cho biết.

Đưa đào tạo nghề đi vào chiều sâu

Tỉnh Cao Bằng xác định công tác đào tạo nghề là giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế, góp phần phát triển nguồn nhân lực phục vụ các lĩnh vực tiềm năng của tỉnh. Với chính sách hỗ trợ kịp thời, công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho đồng bào DTTS ở Cao Bằng đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Theo kế hoạch thực hiện Chương trình MTQG 1719, tỉnh Cao Bằng đặt mục tiêu 50% lao động trong độ tuổi được đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu, điều kiện của người DTTS và đặc thù vùng đồng bào DTTS và miền núi. Tỉnh đã “về đích” mục tiêu này khi kết thúc giai đoạn.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song công tác đào tạo nghề cho lao động DTTS, nhất là lao động thuộc các dân tộc còn nhiều khó khăn, dân tộc có khó khăn đặc thù trên địa bàn tỉnh Cao Bằng vẫn còn một số tồn tại.

Theo kết quả giám sát của Ban Dân tộc – HĐND tỉnh Cao Bằng, mô hình dạy nghề cho lao động DTTS ở nông thôn hiện nay chủ yếu là các nghề thuộc lĩnh vực nông nghiệp; chưa tổ chức đào tạo nhiều nghề phi nông nghiệp mang tính dịch vụ, kỹ thuật chất lượng cao, chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Ngày 9/11/2025, UBND tỉnh Cao Bằng ban hành Báo cáo số 3504/BC-UBND về xây dựng nội dung các Chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026–2030.

Trong báo cáo, UBND tỉnh Cao Bằng nhận định, thời gian qua, công tác phát triển nguồn nhân lực là một trong những nội dung trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh, nhằm nâng cao chất lượng lao động, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập.

“Tỉnh đã triển khai Đề án phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với việc làm bền vững, hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn, đặc biệt là lao động DTTS. Nhờ đó, chất lượng nguồn nhân lực ngày càng được nâng cao cả về chất và lượng, tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển hiện nay”, UBND tỉnh Cao Bằng đánh giá.

Vì vậy, thời gian tới, UBND tỉnh Cao Bằng tiếp tục đẩy mạnh phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với giải quyết việc làm, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh. Trong đó, tỉnh ưu tiên hỗ trợ lao động thuộc các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù. Đây sẽ là giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế thuộc Chương trình MTQG chung giai đoạn tới triển khai trên địa bàn.