Chế độ dinh dưỡng cho người bị tan máu bẩm sinh

Người bệnh tan máu bẩm sinh thường bị quá tải sắt. Sắt dư thừa này tích tụ trong gan, tim, tinh hoàn/ buồng trứng và tuyến yên, từ đó làm tổn thương, suy giảm chức năng của các cơ quan này. Do đó, người bệnh tan máu bẩm sinh nên lựa chọn các loại thực phẩm cho năng lượng cao mà chứa hàm lượng sắt thấp, bổ sung các loại Vitamin, khoáng chất cần thiết cho sự phát triển của xương nhằm duy trì thể trạng và không làm trầm trọng thêm vấn đề quá tải sắt.

Người bị tan máu bẩm sinh thường có triệu chứng như: Xanh xao, mệt mỏi, da niêm nhợt nhạt, vàng da, vàng mắt, gan lách to, trán vồ, mũi tẹt, răng hô, trẻ con chậm lớn.... Tan máu bẩm sinh được xác định thông qua xét nghiệm tổng phân tích máu.

Tan máu bẩm sinh thường gặp ở 3 dạng: dạng nhẹ, dạng trung bình và dạng nặng. Điều trị thiếu máu huyết tán bác sĩ sẽ dựa vào mức độ biểu hiện và giai đoạn bệnh để xác định phương pháp phù hợp nhất.

Người bị tan máu bẩm sinh có sức đề kháng kém hơn do phải đối phó với tình trạng oxy hóa sắt và tình trạng thiếu máu do vỡ hồng cầu. Vì thế, cần có một chế độ ăn giàu dinh dưỡng và cân bằng và tăng cường sức đề kháng. Một bữa ăn hiệu quả dành cho người mắc bệnh Thalassemia sẽ cần có sự cân giữa các yếu tố “bữa ăn cân đối, đủ chất, ít chất sắt, nhiều canxi”. Những loại thực phẩm sau đây được khuyên dùng trong chế độ ăn hằng ngày của người bệnh tan máu bẩm sinh.

Ngũ cốc: Những thực phẩm nằm trong nhóm này là gạo, yến mạch, lúa mì, ngô. Hạn chế ăn ngũ cốc chung với các thực phẩm như dâu, nước cam bởi chúng làm tăng khả năng hấp thu sắt. Thay vào đó, hãy dùng ngũ cốc với sữa, vừa cung cấp dinh dưỡng tốt, vừa hạn chế bổ sung và hấp thu sắt.

Sữa và chế phẩm từ sữa: Bệnh nhân tan máu bẩm sinh thường bị thiếu hụt dinh dưỡng, rối loạn hấp thu vitamin D và canxi. Vì thế việc bổ sung sữa và các chế phẩm từ sữa như phô mai, sữa tươi, kem, sữa ít béo là cần thiết trong chế độ ăn hằng ngày. Sữa sẽ bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt, đồng thời giúp kiểm soát sắt hấp thu tốt hơn.

Thực phẩm giàu Vitamin E: Vitamin E là chất oxy hóa tự nhiên giúp bảo vệ sức khỏe, chống lại chất oxy hóa gây hại và làm chậm quá trình lão hóa. Với bệnh nhân tan máu bẩm sinh, bổ sung nhiều thực phẩm chứa Vitamin giúp tăng khả năng đáp ứng với thuốc điều trị tăng sinh hồng cầu.

Một số thực phẩm giàu Vitamin E được khuyến cáo trong thực đơn của bệnh nhân tan máu bẩm sinh gồm: dầu hạnh nhân, dầu đậu nành, quả bơ, dầu ô liu,…

Trà, cà phê và gia vị: Những thức uống như trà, cà phê có khả năng làm hạn chế hấp thu sắt - điều quan trọng mà mọi bệnh nhân tan máu bẩm sinh cần đạt được. Trong đó, trà xanh chứa những chất rất tốt trong kiểm soát hàm lượng sắt trong cơ thể, người bệnh được khuyến cáo nên uống trà xanh mỗi ngày. Ngoài ra, một số loại gia vị, tiêu biểu là rau oregano sẽ có tác dụng tương tự.

Thực phẩm giàu canxi: Ngoài sữa, bệnh nhân tan máu bẩm sinh cần bổ sung tăng cường canxi từ những thực phẩm khác. Đáp ứng tốt dinh dưỡng này giúp hạn chế hấp thu sắt và giảm tình trạng tích tụ sắt dư thừa, đồng thời tốt cho sức khỏe của xương và chất dẫn truyền thần kinh.

Những thực phẩm giàu canxi nên được dùng thường xuyên gồm: trứng, các loại đậu như đậu nành, đậu xanh, hạnh nhân,… Tuy nhiên nên kiểm soát ăn số lượng thực phẩm vừa đủ để cơ thể không hấp thu quá nhiều canxi.

Rau củ quả tươi: Rau củ quả tươi chứa nhiều Vitamin và khoáng chất, chúng hoạt động như những chất oxy hóa tự nhiên. Từ đó giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm biến chứng do tan máu bẩm sinh gây ra.

Bên cạnh đó, bệnh nhân tan máu bẩm sinh cần tránh một số loại thực phẩm chứa nhiều sắt cũng như các chất làm tăng hấp thu sắt như cá, hến, trai, sò.

Các loại thịt đỏ rất giàu sắt như thịt cừu, bò, lợn, gà phần sẫm màu hoặc trong trứng, gan động vật. Các loại rau củ chứa nhiều sắt gồm khoai tây, rau ngót, đậu lăng, củ cải.

Đặc biệt, bệnh nhi tan máu bẩm sinh nên kiểm soát lượng thịt cá trong chế độ ăn hằng ngày, thay thế bằng thịt trắng như gà, vịt.

Hạn chế thực phẩm không chứa nhiều sắt nhưng khi kết hợp trong bữa ăn, nó khiến cơ thể hấp thu sắt tốt như hoa quả giàu Vitamin C ở bưởi, cam hay bia, dưa bắp cải, đậu nành.

Ngoài việc đảm bảo các chế độ dinh dưỡng hợp lý, khoa học người bệnh cũng cần chú ý đến những chế độ sinh hoạt trong cuộc sống hằng ngày như: Hạn chế lao động nặng các hoạt động gắng sức; Tránh nhiễm trùng bằng cách giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, rửa tay thường xuyên, tiêm vắc xin phòng bệnh; Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đồng thời, tập thể dục thường xuyên, chọn các bài tập nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi và tình trạng bệnh.