Chiến khu Ngọc Trạo: Những người đứng sau khúc tráng ca 85 năm
Đằng sau 21 chiến sĩ Đội du kích Ngọc Trạo năm 1941 là sự đùm bọc của nhân dân vùng căn cứ. Những chuyến vận chuyển lương thực, vũ khí trong hiểm nguy, sự hy sinh thầm lặng của nhiều gia đình đã góp phần viết nên trang sử hào hùng của vùng đất cách mạng Thanh Hóa.
Hơn 150 hình ảnh, tư liệu tại triển lãm “Chiến khu Ngọc Trạo - khúc tráng ca bất diệt” giúp người xem hiểu thêm về 85 năm lịch sử Chiến khu Ngọc Trạo, trong đó có những câu chuyện về sự hy sinh, đóng góp thầm lặng của người dân phía sau những người lính.
Chiến khu Ngọc Trạo và những người phía sau
Ngày 19/9/1941, tại Hang Treo, Đội du kích Ngọc Trạo được thành lập với 21 chiến sĩ. Đây là đội du kích cách mạng đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa, đồng thời là lực lượng vũ trang thoát ly đầu tiên của tỉnh.
Phía sau 21 chiến sĩ tại Hang Treo là sự chở che của cả một vùng quê. Mỗi chuyến vận chuyển lương thực, vũ khí lên chiến khu đều đối mặt với hiểm nguy.
Tại Cẩm Bào, 5 người được Huyện ủy Phản đế Thạch Thành (cũ) lựa chọn, đưa lên chiến khu gồm: Phạm Văn Giản, Phạm Văn Cận, Trần Văn Diệu, Phạm Văn Soạn và Phạm Văn Ơn. Phạm Văn Hinh, cũng là người Cẩm Bào, sau đó tham gia chiến đấu tại chiến khu.
Theo cụ Phạm Ngọc Mạnh, thôn Cẩm Xuân, xã Tây Đô, qua lời kể của các thế hệ đi trước, đình Cẩm Bào từng là nơi Ban Chỉ huy Chiến khu Ngọc Trạo gặp gỡ, bàn việc xây dựng căn cứ. Đây cũng là nơi tiếp nhận lương thực, vũ khí phục vụ chiến khu.
Những phụ nữ trong làng khi đó cải trang thành người buôn bán, người mang hàng hóa, nông sản để bí mật vận chuyển lương thực, vũ khí và tài liệu lên chiến khu.
Rạng sáng 19/10/1941, thực dân Pháp tiến công Ngọc Trạo. Các chiến sĩ chiến đấu quyết liệt, sau đó chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng. Dù tồn tại trong thời gian không dài, Chiến khu Ngọc Trạo đã góp phần xây dựng lực lượng cách mạng, tạo tiền đề cho phong trào đấu tranh tiến tới Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945.
Những câu chuyện ấy được tái hiện qua các hình ảnh, tư liệu tại triển lãm, giúp lịch sử chiến khu hiện lên không chỉ qua những dấu mốc mà còn từ sự đóng góp của người dân.
Em Tạ Ánh Tuyết, học sinh Trường THCS Ngọc Trạo cho biết: Qua các bài học và hoạt động tham quan, trải nghiệm, em hiểu hơn về lịch sử Việt Nam và địa phương. Em sẽ cố gắng học tập tốt, góp sức xây dựng quê hương, đất nước.
85 năm sau, truyền thống được tiếp nối
Ngày 19/9 hằng năm, người dân thôn Ngọc Trạo tổ chức lễ hội truyền thống để tưởng nhớ các thế hệ đi trước. Theo ông Đỗ Đức Nghiêm - Trưởng thôn Ngọc Trạo, đây cũng là dịp giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng của quê hương.
Trước dịp kỷ niệm 85 năm, khu di tích được người dân và học sinh tham gia vệ sinh, chỉnh trang. Các hoạt động văn hóa, thể thao, trong đó có giải bóng chuyền truyền thống Ngọc Trạo, thu hút đông đảo người dân và du khách.
Ông Quách Chư Thiện - cựu chiến binh thôn Ngọc Trạo, chia sẻ: “Là người con của quê hương Ngọc Trạo, chúng tôi rất tự hào vì nơi đây từng là chiến khu cách mạng. Mỗi dịp tháng Tám, tôi cùng đồng đội lại về đây thắp hương, thành kính tri ân các Anh hùng liệt sĩ, nhắc nhở thế hệ trẻ tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng”.
Không chỉ gìn giữ ký ức lịch sử, người dân Ngọc Trạo hôm nay còn chung tay, góp sức xây dựng quê hương. Năm 2025, xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, với tổng nguồn lực huy động hơn 183 tỷ đồng, trong đó Nhân dân đóng góp khoảng 150 tỷ đồng.
Ông Lê Xuân Bình - Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Trạo, cho biết: Địa phương đang tập trung phát triển hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, đồng thời gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa và lễ hội truyền thống.
Từ 21 chiến sĩ tại Hang Treo năm 1941 đến những đổi thay hôm nay, câu chuyện về Chiến khu Ngọc Trạo tiếp tục được kể lại qua nhiều thế hệ. Ký ức về những người đi trước vì thế không chỉ nằm trong những trang tư liệu, mà còn hiện diện trong đời sống của vùng đất cách mạng hôm nay.
