Công tác Dân tộc

Chính quyền hai cấp, chuyển đổi số đặt ra vấn đề mới về dân tộc, tôn giáo

Việt Hà • 18/11/2026 15:39

Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, cùng tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đang đặt ra những yêu cầu mới trong quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo. Các chuyên gia cho rằng cần sớm nhận diện những vấn đề cấp bách để đề xuất giải pháp, chính sách phù hợp với thực tiễn.

Sáng 18/11, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026 với chủ đề “Những vấn đề cơ bản, cấp bách về dân tộc và tôn giáo ở nước ta hiện nay”.

Hội thảo quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia cùng đại diện những cơ quan trực tiếp tham gia quản lý, hoạch định và thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo.

Sáng 18/11, tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam diễn ra Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026. Ảnh: Việt Hà
Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026. Ảnh: Việt Hà

Nhận diện thách thức về dân tộc, tôn giáo trong bối cảnh phát triển mới

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGs.Ts. Nguyễn Đức Minh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhấn mạnh dân tộc và tôn giáo là những vấn đề có chiều sâu lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, gắn trực tiếp với sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.

Theo ông, trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, những thay đổi về thể chế, mô hình quản trị, không gian phát triển và phương thức tổ chức đời sống kinh tế - xã hội đang đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy nghiên cứu cũng như phương thức quản lý các vấn đề dân tộc, tôn giáo.

Đặc biệt, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và những biến động về dân cư đang tác động đến đời sống của các cộng đồng dân tộc, tôn giáo.

Những thay đổi này không chỉ mở ra cơ hội phát triển mà còn đặt ra nhiều vấn đề cần được nghiên cứu, nhận diện và giải quyết kịp thời, nhất là trong quản lý xã hội ở cơ sở, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công, gìn giữ bản sắc văn hóa và đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo của người dân.

PGs.Ts. Nguyễn Đức Minh cho rằng, các vấn đề dân tộc, tôn giáo cần được xem xét trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trên cơ sở kết hợp nghiên cứu khoa học với thực tiễn quản lý, từ đó cung cấp luận cứ cho việc xây dựng, hoàn thiện chính sách.

Từ quản lý vùng DTTS đến hoạt động tôn giáo trên không gian mạng

Tại Hội thảo, 5 tham luận tập trung phân tích những vấn đề nổi lên trong đời sống dân tộc, tôn giáo, đặc biệt là tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi số.

Ở lĩnh vực dân tộc, PGs.Ts. Đặng Thị Hoa (Viện Xã hội học và Tâm lý học) trình bày tham luận về những vấn đề cấp bách trong quản lý phát triển xã hội vùng đồng bào DTTS khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Tham luận đề cập những khó khăn trong tổ chức quản lý xã hội ở cơ sở, nhất là về nguồn nhân lực, mạng lưới cộng tác viên, vai trò của người có uy tín và công tác quản lý tại các thôn, bản.

Cùng chủ đề này, Ts. Trần Hồng Thu (Viện Dân tộc học và Tôn giáo học) phân tích những thay đổi trong mối quan hệ giữa đồng bào DTTS với hệ thống chính trị địa phương sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy.

Từ những rào cản trong tiếp cận dịch vụ công và tác động của chuyển đổi số, tham luận đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, bảo đảm người dân, đặc biệt là đồng bào DTTS, được tiếp cận và thụ hưởng các chính sách phát triển.

Trong lĩnh vực tôn giáo, các tham luận tập trung làm rõ những biến đổi trong đời sống tín ngưỡng, tôn giáo tại khu vực biên giới và trên không gian mạng.

Ths. Hồ Sĩ Lập và Ths. Vì Thị Lan Phương (Học viện Chính trị khu vực I) trình bày nghiên cứu về tôn giáo, tín ngưỡng tại khu vực biên giới Việt Nam - Trung Quốc, trong đó phân tích sự giao thoa văn hóa, những biến đổi trong thực hành tâm linh, tín ngưỡng và yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý phù hợp với đặc thù vùng biên.

Đáng chú ý, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số đang tạo ra những thay đổi trong phương thức tổ chức và thực hành tôn giáo.

Theo tham luận của Ts. Đặng Thị Hải Hằng (Học viện Chính trị khu vực I), chuyển đổi số tác động ngày càng sâu rộng đến hoạt động truyền bá giáo lý, thực hành niềm tin, kết nối cộng đồng và quản trị nội bộ của các tổ chức tôn giáo.

Bên cạnh những thuận lợi, môi trường số cũng đặt ra các vấn đề về tính xác thực của thông tin, an toàn dữ liệu và trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động tôn giáo.

Ở góc độ khác, Ts. Lê Thị Liên (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) tập trung phân tích hoạt động của các hiện tượng tôn giáo mới trên không gian mạng, qua đó nhận diện những vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước về tôn giáo trong bối cảnh hiện nay.

Các tham luận cho thấy, những biến đổi trong đời sống dân tộc, tôn giáo đang diễn ra trên nhiều phương diện, từ tổ chức quản lý xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, quan hệ giữa người dân với chính quyền cơ sở đến phương thức thực hành tín ngưỡng, tôn giáo trong môi trường số.

Điều này đòi hỏi công tác nghiên cứu và hoạch định chính sách phải theo sát thực tiễn, nhận diện kịp thời những vấn đề mới phát sinh, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu chính đáng của các cộng đồng.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGs.Ts. Nguyễn Đức Minh bày tỏ tin tưởng những kết quả nghiên cứu, trao đổi khoa học sẽ góp phần cung cấp luận cứ và kiến nghị chính sách có giá trị, phục vụ công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

    Chính quyền hai cấp, chuyển đổi số đặt ra vấn đề mới về dân tộc, tôn giáo
    • Mặc định