Chính sách cho Người có uy tín: Kỳ vọng từ những điều chỉnh mới
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm phát huy vai trò của Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Song trước yêu cầu thực tiễn mới, chính sách đối với Người có uy tín cần tiếp tục được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn, để lực lượng này tiếp tục phát huy hiệu quả vai trò nòng cốt tại cộng đồng.
Những “cầu nối” bền bỉ ở cơ sở
Tìm đến nhà ông Lăng Hải Kỳ, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, Người có uy tín thôn Hợp Nhất 1, xã Nhân Lý, tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi bắt gặp ông đang cẩn thận đọc từng trang báo Dân tộc và Phát triển để cập nhật thông tin tuyên truyền cho bà con trong thôn.
Theo ông Kỳ, làm công tác tuyên truyền ở vùng đồng bào DTTS, không chỉ là dự họp hay phổ biến văn bản, mà phải “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, kiên trì giải thích để bà con hiểu và làm theo. Vì vậy, Người có uy tín luôn phải chủ động nắm bắt thông tin mới, từ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến những mô hình phát triển kinh tế hiệu quả để vận động người dân học tập, làm theo.
“Thôn có 100% là đồng bào DTTS, trình độ dân trí còn không đồng đều nên mình phải tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu. Thấy thông tin nào thiết thực với bà con, là tôi đọc kỹ rồi giải thích lại cho bà con nắm được”, ông Kỳ chia sẻ.
Không chỉ làm công tác tuyên truyền, ông còn cùng tổ hòa giải tham gia giải quyết nhiều vụ việc tranh chấp đất đai, mâu thuẫn trong cộng đồng. Nhờ sự vận động mềm dẻo, nhiều năm nay, thôn Hợp Nhất 1 không xảy ra khiếu kiện kéo dài, an ninh trật tự được giữ vững.
Ông Đinh Hồng Chè, Người có uy tín ở thôn 4, xã Đăk Rve, tỉnh Quảng Ngãi cũng đã có 8 năm gắn bó với công việc "vác tù và hàng tổng". Điều ông trăn trở nhất, là làm sao nắm bắt kịp thời tâm tư của bà con để phản ánh với chính quyền địa phương.
“Có những chính sách rất tốt nhưng bà con chưa hiểu hết. Người có uy tín phải vừa tuyên truyền, vừa giải thích để người dân hiểu đúng, đồng thời phản ánh những khó khăn ở cơ sở để địa phương kịp thời tháo gỡ”, ông Chè chia sẻ.
Tuy nhiên theo ông Đinh Hồng Chè, sau khi sáp nhập thôn, quy mô dân cư tăng lên đáng kể, nhưng mỗi thôn vẫn chỉ có một Người có uy tín, khiến khối lượng công việc ngày càng lớn.
“Có nơi một người phải phụ trách tới 700 - 800 dân, thì việc tuyên truyền, vận động sẽ rất vất vả”, ông bày tỏ.
Không riêng ông Kỳ hay ông Chè, ở nhiều vùng đồng bào DTTS, đội ngũ Người có uy tín vẫn ngày ngày âm thầm góp sức giữ bình yên bản làng, vận động bà con phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa và củng cố niềm tin của người dân với Đảng, Nhà nước.
Nới lỏng quy định về thẩm quyền
Cả nước hiện có gần 29.700 Người có uy tín trong đồng bào DTTS, đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động, hòa giải và kết nối chính quyền với Nhân dân ở cơ sở.
Hiện nay, chính sách đối với Người có uy tín đang thực hiện theo các Quyết định 12/2018/QĐ-TTg và 28/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, với các chế độ cung cấp thông tin, báo chí, thăm hỏi, tặng quà và tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng…
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, mức hỗ trợ vẫn còn hạn chế so với khối lượng công việc ngày càng tăng, nhất là sau sáp nhập thôn, tổ dân phố khiến địa bàn rộng hơn, nhưng số lượng Người có uy tín không thay đổi tương ứng.
Sau thời gian lấy ý kiến rộng rãi, hiện, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang hoàn thiện Dự thảo văn bản mới, nhằm hoàn thiện tiêu chí lựa chọn, quy trình công nhận và chính sách hỗ trợ theo hướng phù hợp thực tiễn hơn.
Ví dụ như, theo dự thảo, mỗi thôn có 1 Người có uy tín; trường hợp sáp nhập thôn, UBND cấp xã quyết định số lượng, nhưng không vượt quá trước khi sáp nhập. Người có uy tín tiếp tục được cung cấp thông tin, cấp báo chí và tham quan học tập kinh nghiệm.
Dự thảo thống nhất, đề xuất nâng mức hỗ trợ như: thăm hỏi, tặng quà lễ Tết tối đa 1 triệu đồng/người/lần; hỗ trợ ốm đau tối đa 5 triệu đồng/người/lần; hỗ trợ khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn tối đa 5 triệu đồng/hộ/lần.
Bên cạnh đó, dự kiến 5 năm tổ chức hội nghị biểu dương, tôn vinh Người có uy tín tiêu biểu ở cấp Trung ương và địa phương, nhằm ghi nhận những đóng góp thầm lặng của lực lượng này ở cơ sở.
Trong quá trình góp ý vào dự thảo, nhiều địa phương còn kiến nghị, cần tiếp tục nâng mức hỗ trợ và bổ sung thêm cơ chế động viên thiết thực hơn.
Ông Thái Đình Hưng - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Điện Biên, đề xuất, nghiên cứu bổ sung phụ cấp hằng tháng bằng 0,2 mức lương cơ sở để hỗ trợ, khích lệ Người có uy tín phát huy tốt hơn vai trò tại cộng đồng.
Trong bối cảnh vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn, việc hoàn thiện chính sách được kỳ vọng, sẽ giúp Người có uy tín tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, gắn kết cộng đồng và đồng hành cùng địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bình yên bản làng.
