Chủ động phòng, chống rét cho cây trồng, vật nuôi trong những ngày rét đậm, rét hại

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường nên ở vịnh Bắc bộ đã có gió Đông Bắc mạnh cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8; vùng biển Trung bộ có gió mạnh cấp 6, giật cấp 9. Ngày và đêm nay (22/1-), khu vực Bắc Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Hoàng Sa) gió mạnh cấp 7, giật cấp 9, biển động mạnh. Vùng biển từ Quảng Trị đến Cà Mau, khu vực giữa Biển Đông và vùng biển phía Tây của khu vực Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển phía Tây quần đảo Trường Sa) gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 8-9, biển động mạnh.

Ở Bắc bộ, Thanh Hóa và Nghệ An trời tiếp tục rét đậm, vùng núi rét hại; ở khu vực từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế trời rét. Nhiệt độ thấp nhất về đêm và sáng sớm ở Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An phổ biến từ 8-11^oC, riêng khu vực vùng núi Bắc bộ phổ biến 4-7^oC, vùng núi cao có nơi dưới 3^oC; ở khu vực từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế phổ biến từ 13-16^oC.

Đợt rét đậm, rét hại diện rộng này ở Bắc Bộ, các tỉnh Thanh Hóa-Nghệ An còn có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 25/12. Trong đợt rét đậm, rét hại này, khu vực trung du và vùng núi phía Bắc có khả năng xảy ra băng giá và sương muối.

Để phòng tránh rét cho vật nuôi và giảm thiệt hại do rét đậm, rét hại gây ra, các địa phương cần tập trung phòng, chống đói, rét gia súc, gia cầm, đôn đốc các xã xuống tận thôn bản, hộ gia đình tập trung phòng, chống đói, rét và dịch bệnh cho vật nuôi. Hướng dẫn bà con lợp kín tất cả chuồng trại bằng phên nứa, bạt, giữ nền chuồng sạch sẽ khô ráo và lót ấm bằng rơm, rạ, cỏ khô.

Để bảo đảm đủ thức ăn cho đàn gia súc trong tiết trời lạnh giá, cần hướng dẫn các hộ gia đình thực hiện các biện pháp bảo quản và dự trữ thức ăn, nhất là rơm rạ. Tận dụng diện tích đất trống trồng cỏ voi, các sản phẩm nông nghiệp như khoai, sắn, ngô để ủ chua làm tăng nguồn thức ăn cho trâu, bò. Vào những ngày trời rét đậm, rét hại cần bổ sung thêm thức ăn tinh và nước muối pha loãng để bổ sung dinh dưỡng, tăng sức đề kháng, đảm bảo cho đàn gia súc phát triển khỏe mạnh, thời điểm rét kéo dài, cần dùng bạt quây kín chuồng để giữ ấm cho đàn gia súc và vật nuôi.

Tuyệt đối không đưa trâu, bò đi chăn thả hoặc đi làm khi nhiệt độ ngoài trời xuống dưới 12 độ C. Cần dự trữ và cung cấp đủ thức ăn thô xanh, thức ăn tinh cho vật nuôi, bổ sung muối, khoáng và vitamin khi nhiệt độ xuống dưới 12 độ C để tăng sức đề kháng cho vật nuôi. Tiêm phòng vắc-xin dịch bệnh lở mồm long móng, tụ huyết trùng và dịch tả cho trâu, bò. Để bảo đảm cho trâu, bò và vật nuôi không bị chết do rét, các cơ quan chức năng khuyến cáo đến bà con nông dân và hướng dẫn chăm sóc cho trâu, bò cụ thể như sau:

Cần chủ động gia cố, che chắn đảm bảo chuồng trại đủ ấm, không bị gió lùa, mưa hắt làm ẩm, ướt nền chuồng. Ngoài ra thì cần sử dụng rơm rạ, cỏ khô lót chuồng cho đàn trâu bò trong mùa đông sẽ làm giảm đáng kể ảnh hưởng thời tiết lạnh đến gia súc, che chắn chuồng trâu, bò bằng bạt hoặc các tấm phên, các bao tải đan lại.

Trong những ngày trời rét dưới 15⁰C nên đưa trâu bò về chỗ nuôi nhốt có kiểm soát, giữ gia súc tại chuồng, không nên chăn thả. Trong những ngày giá rét bổ sung thức ăn tinh cho trâu, bò (ngô, sắn, cám gạo, thức ăn hỗn hợp,…) để tăng cường sức đề kháng. Đặc biệt khi nhiệt độ xuống dưới 12⁰C thì cần áp dụng phương pháp đốt lửa chống rét. Có thển dùng xô, chậu cũ để đựng củi trấu, cần nhóm củi bén ở ngoài chuồng cho bớt khói rồi mới đưa vào trong chuồng. Khi đốt lửa chống rét thì người chăn nuôi cần chú ý nhất tới vị trí đốt. Cần đặt khay lửa ở cuối chuồng để khói không tạt vào mặt trâu, bò và đặt tránh xa chất độn chuồng, bạt che để đề phòng bén lửa gây cháy. Bên cạnh đó, có thể sử dụng áo chống rét cho trâu bò trong suốt thời gian rét. Khi mặc áo cho trâu bò cần chú ý chiều dài áo phủ từ thân đến hết đuôi, chiều ngang vừa đủ choàng qua thân con vật là được.

Vào những ngày bình thường, người chăn nuôi cho mỗi trâu bò trưởng thành ăn khoảng 25 – 30 kg thức ăn thô và 1 – 1,5kg thức ăn tinh, chia làm hai lần. Nếu vào ngày rét đậm, rét hại dưới 15⁰C thì cần điều chỉnh tăng lượng thức ăn tinh lên khoảng 2kg/con/ngày để bổ sung năng lượng giúp trâu bò chống lại giá rét. Chú ý cho trâu, bò ăn thức ăn thô trước rồi mới cho ăn thức ăn tinh, uống nước vì nếu cho ăn thức ăn tinh hay uống nước trước thì trâu, bò có cảm giác no dẫn đến ăn ít thức ăn thô. 

Ngoài ra để tăng sức đề kháng cho trâu, bò, người chăn nuôi cần chú ý bổ sung vitamin tổng hợp và muối khoáng; cho trâu bò uống thêm nước muối bằng cách pha nước ấm 37 – 38⁰C với muối nồng độ 0,1 – 0,3% tương đương 10 – 30gam muối/10 lít nước. Người chăn nuôi cần có biện pháp trồng, chế biến và dự trữ thức ăn cho trâu bò, đặc biệt là thức ăn thô vào mùa đông. Đây là việc làm hết sức quan trọng vì chỉ khi cung cấp thức ăn đầy đủ thì trâu, bò mới có đủ năng lượng chống lại giá rét. Người chăn nuôi có thể phơi khô cỏ, phụ phẩm nông nghiệp hoặc ủ chua một số loại cỏ, thân cây ngô để chủ động nguồn thức ăn, nâng cao giá trị dinh dưỡng và khả năng tiêu hóa các loại thức ăn này.

Cần đảm bảo vệ sinh chuồng trại sạch sẽ có vai trò rất quan trọng cần được làm thường xuyên, giúp hạn chế các tác nhân gây bệnh. Hàng ngày cần quyét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom chất thải để xử lý hạn chế gây ô nhiễm môi trường; định kỳ phun thuốc khử trùng 2-3 tuần một lần. Có thể sử dụng một số loại thuốc sát trùng như: Virkon, HanIodin, Benkocid…theo hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trên bao bì sản phẩm. Thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh cho trâu, bò theo quy định như: Tụ huyết trùng, lở mồm long móng, viêm da nổi cục trâu bò…

Bên cạnh đó, để tránh thiệt hại do thời tiết, những diện tích rau màu vụ Đông đã đến kỳ thu hoạch, người dân cần thu hoạch sớm, bảo đảm năng suất. Hiện nông dân ở một số địa phương bắt đầu gieo mạ cấy vụ đông xuân 2024, tạm ngừng xuống giống khi nhiệt độ xuống dưới 15 độ C. Khi nhiệt độ xuống thấp, người dân sử dụng nilon, rơm, rạ phủ luống, làm vòm che, nhà lưới, nhà màng để phòng chống rét cho các loại cây trồng. Trong những ngày rét đậm, người dân chăm sóc, tưới đủ ẩm theo nhu cầu dinh dưỡng từng cây trong những ngày rét đậm và bón phân cân đối để cây trồng phát triển, tăng khả năng chống rét.