Chùa Cương Xá, TP. Hải PhòngTại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Tường Vân - đại diện Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) đã công bố Thư ủy quyền từ Tổ chức Kỷ lục Châu Á về việc trao bằng xác lập cho nhà chùa. Đây không chỉ là niềm tự hào của Hải Phòng, mà còn là dấu ấn tôn vinh giá trị văn hóa - tâm linh Việt Nam trên trường quốc tế.
Cận cảnh những hàng chữ "Vạn" được chạm khắc tinh xảo trên nền đá xanh nguyên khốiChùa Cương Xá, còn gọi là Quỳnh Khâu Tự (Chùa Gò Ngọc), tọa lạc trên gò đất cao phía Tây Nam làng Cương Xá (nay thuộc tổ dân phố Cương Xá, TP. Hải Phòng) - một vùng đất cổ với lịch sử quần cư của 8 dòng họ. Theo văn bia, chùa từng được trùng tu vào thời vua Lê Vĩnh Tộ (năm 1627), ghi dấu chiều sâu lịch sử hàng trăm năm.
Nằm trên khu đất cao rộng 7.385 m², chùa được xây dựng theo bố cục chữ “Công” (nội công ngoại quốc - bố cục kiến trúc truyền thống, đặc trưng của các ngôi chùa cổ Bắc Bộ Việt Nam).
Công trình gồm 5 gian nhà thờ Tổ, bên trái là 5 gian thờ Mẫu và hậu Phật, cùng giếng nước trong xanh phục vụ sinh hoạt của người dân địa phương. Trải qua hai cuộc kháng chiến, chùa và đình làng bị tàn phá nặng nề, từng chỉ còn lại nền đất cũ, một số văn bia, chuông cổ, 7 pho tượng và cây đại cổ thụ dáng rồng uốn lượn trước cửa. Khuôn viên chùa hiện vẫn lưu giữ nhiều cây cổ thụ quý, trong đó có 4 cây gỗ trò chỉ có kích thước lớn.
Ngoài ra, chùa còn sở hữu 18 cột gỗ lim đồ sộ (cao 8,2 m, nặng khoảng 1,7 tấn mỗi cột) cùng nhiều pho tượng có giá trị, tiêu biểu như tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đá trắng và hệ thống tượng Tam Bảo bằng gỗ dâu.
Một góc nhỏ tại chùa Cương XáChùa Cương Xá ngày nay đang dần trở thành điểm đến văn hóa - tâm linh tiêu biểu của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và lan tỏa các giá trị nhân văn của Phật giáo trong đời sống đương đại.
Năm 2015, chùa được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập là ngôi chùa đầu tiên tại Việt Nam sở hữu hệ thống tường xây bằng đá khắc chữ "Vạn" - biểu tượng của sự cát tường và phúc lành.
Điểm đặc sắc nữa của chùa Cương Xá là hệ thống móng và tường được xây hoàn toàn bằng đá xanh khai thác từ núi Nhồi (Thanh Hóa), với tổng cộng 2.210 khối đá. Trong đó, có 1.886 viên được khắc chữ “Vạn”, ba hàng dưới cùng chạm khắc hoa sen.
Mỗi hàng tường gồm 108 viên đá - con số mang ý nghĩa biểu tượng trong Phật giáo, tạo nên sự cân đối và hài hòa cho toàn bộ công trình. Mỗi viên đá có kích thước 40 x 30 x 35 cm, nặng khoảng 80 kg, được chế tác đồng đều và xếp đặt công phu. Trên bề mặt đá, các họa tiết chữ “Vạn” và hoa sen được phủ nhũ vàng, góp phần tôn lên vẻ trang nghiêm, linh thiêng của ngôi chùa.
Theo Thầy Thích Thanh Cường, trụ trì chùa Cương Xá, ý tưởng xây dựng tường đá xuất phát từ mong muốn tạo nên một công trình bền vững với thời gian. Công trình được cấp phép từ năm 2009 và chính thức động thổ vào năm 2010.
Quá trình thi công kéo dài suốt 7 năm với nhiều thách thức. Do mỗi viên đá rất nặng, thời gian đầu thợ thi công hoàn toàn bằng tay nên tiến độ rất chậm, sau đó nhà chùa phải áp dụng công nghệ tời mới có thể hoàn thiện vào năm 2017 để phục vụ Nhân dân chiêm bái.
Thầy Thích Thanh Cường, trụ trì chùa Cương Xá phát biểu tại buổi lễCũng trong dịp này, chùa Cương Xá đã cắt băng khánh thành Điện Mẫu và Gác chuông - hai hạng mục mang đậm bản sắc kiến trúc Việt.
Các đại biểu thực hiện nghi thức cắt băng khánh thành Điện Mẫu và Gác chuông
Đại diện các cấp chính quyền trao bằng chứng nhận kỷ lục cho chùa Cương XáTừ những giá trị lịch sử được gìn giữ qua thời gian đến dấu ấn kiến trúc độc đáo với hệ thống tường đá khắc chữ "Vạn", chùa Cương Xá không chỉ là một công trình tâm linh tiêu biểu mà còn là minh chứng cho sự kết tinh giữa văn hóa, mỹ thuật và tín ngưỡng Phật giáo Việt Nam. Công trình góp phần làm phong phú bản sắc di sản địa phương và khẳng định giá trị độc bản trong hệ thống kiến trúc chùa Việt.
