Công tác dân tộc - yêu cầu mới, tầm nhìn mới

Từ nền tảng đoàn kết đến trụ cột phát triển

Ngay từ những ngày đầu lập nước, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rõ: các dân tộc Việt Nam là anh em một nhà, đoàn kết, bình đẳng, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển. Tư tưởng đó không chỉ mang ý nghĩa chính trị, mà còn là nền tảng cho mọi chính sách dân tộc sau này.

 Nhìn lại chặng đường 80 năm của ngành công tác dân tộc, có thể thấy một hành trình không ngừng nâng tầm vị thế – từ những định hướng ban đầu về đoàn kết, bình đẳng, đến một hệ thống chính sách toàn diện, hiện đại; từ tư duy hỗ trợ sang phát triển; từ cách tiếp cận hành chính sang cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm.

Trải qua các giai đoạn lịch sử, công tác dân tộc từng bước được thể chế hóa, mở rộng và hoàn thiện. Nếu như trước đây, trọng tâm là củng cố khối đoàn kết, giữ vững ổn định vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), thì ngày nay, công tác dân tộc đã trở thành một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. 

Những chương trình, chính sách dân tộc đã góp phần làm thay đổi căn bản diện mạo vùng đồng bào DTTS và miền núi. Quan trọng hơn, vị thế của công tác dân tộc đã có sự chuyển dịch rõ rệt: từ một lĩnh vực mang tính hỗ trợ, bổ trợ, trở thành một trụ cột trong bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững. Đồng bào DTTS không còn chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà ngày càng trở thành chủ thể của quá trình phát triển.

Một trong những bước chuyển quan trọng nhất của công tác dân tộc trong những năm gần đây, chính là sự thay đổi về tư duy. Nếu như trước đây, chính sách chủ yếu tập trung vào việc “bù đắp thiếu hụt” – hỗ trợ hạ tầng, trợ cấp, an sinh – thì ngày nay, cách tiếp cận đã chuyển sang “trao năng lực”. Điều này thể hiện rõ trong việc gắn hỗ trợ với đào tạo nghề, phát triển sinh kế, kết nối thị trường, chuyển giao kỹ thuật và từng bước nâng cao năng lực số cho người dân.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo - tiếp nối hành trình 80 năm

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng khi Bộ Dân tộc và Tôn giáo được thành lập. Lần đầu tiên, công tác dân tộc và tôn giáo – hai lĩnh vực có mối quan hệ chặt chẽ với khối đại đoàn kết toàn dân tộc – được đặt trong một thiết chế quản lý thống nhất, toàn diện. Điều này cho thấy sự quan tâm sâu sắc và tầm nhìn dài hạn của Đảng, Nhà nước đối với lĩnh vực đặc thù này.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã xác lập một phương thức hành động rõ ràng: chủ động, quyết liệt, khoa học, sâu sát cơ sở, lấy hiệu quả thực chất và sự thụ hưởng của người dân làm thước đo. Nguyên tắc “6 rõ” – rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền – không chỉ là phương châm điều hành, mà trở thành kỷ luật hành động xuyên suốt.

 Những chuyến công tác dày đặc về cơ sở, những nỗ lực cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện thể chế… đã tạo nên một diện mạo mới cho công tác dân tộc, tôn giáo – gần dân hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn. Sự ra đời của Bộ Dân tộc và Tôn giáo không chỉ tiếp nối hành trình 80 năm, mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới – với tư duy mới, cách làm mới và tầm nhìn xa hơn.

Bước vào giai đoạn hiện nay, công tác dân tộc đang đứng trước những yêu cầu và thách thức mới. Đó là áp lực cạnh tranh phát triển trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Khoảng cách phát triển giữa các vùng, nếu không được thu hẹp, có thể trở thành rào cản đối với mục tiêu phát triển bao trùm. Đồng thời, tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Nhiều vùng đồng bào DTTS là những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất – từ hạn hán, lũ lụt đến thiên tai cực đoan.

Cùng với đó là quá trình đô thị hóa và chuyển dịch xã hội, kéo theo những thay đổi về cấu trúc dân cư, văn hóa và sinh kế. Làm thế nào để phát triển mà không đánh mất bản sắc, để hội nhập mà không hòa tan – đó là bài toán không đơn giản. Tất cả những yếu tố đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa tư duy và phương thức triển khai công tác dân tộc.

Đại hội XIV của Đảng đã mở ra một giai đoạn phát triển mới, với những yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, công tác dân tộc được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.

Những ngày tháng 4/2026 vừa qua, dưới mái nhà chung Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã diễn ra lễ bàn giao nhiệm vụ người đứng đầu Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong nhiệm kỳ mới. Nguyên Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung vui mừng khi Trung ương lựa chọn vị Bộ trưởng xứng đáng để kế nhiệm, tiếp tục thay mình gánh vác trọng trách quan trọng, kế tục sự nghiệp của các thế hệ đi trước bằng tinh thần trách nhiệm cao cả của mình. “Tôi tin tưởng rằng, với năng lực, sự nhiệt huyết, tinh thần trách nhiệm của mình, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang sẽ đưa “con thuyền” Bộ Dân tộc và Tôn giáo ổn định, phát triển lên tầm cao mới”, ông Đào Ngọc Dung nhấn mạnh

Trải qua nhiều vị trí công tác khác nhau từ địa phương đến Trung ương, với bề dày kinh nghiệm của người đứng đầu, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang sẽ tiếp nối hành trình của ngành công tác dân tộc và tôn giáo trong hành trình phát triển mới.

80 năm – điểm khởi đầu của một tầm nhìn lớn hơn

Bởi hành trình 80 năm không chỉ là thành quả quan trọng của sự nghiệp cách mạng về công tác dân tộc, mà còn là điểm khởi đầu cho một tầm nhìn lớn hơn – nơi mọi dân tộc đều phát triển, cùng nhau bước tới tương lai. 

Trong hành trình phía trước, ngành công tác dân tộc đã xác định việc tập trung phân cấp, trao quyền mạnh hơn cho địa phương. Mọi chính sách hướng đến mục tiêu lấy người dân làm trung tâm, hướng đến cải thiện đời sống thực chất của người dân. Đồng thời, là đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, cùng với “6 rõ”, tinh thần “4 thật” – nói thật, làm thật, hiệu quả thật, người dân thụ hưởng thật; Tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính; tập trung phát triển sinh kế bền vững. Đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa quản trị, thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền…

Nhận nhiệm vụ trong nhiệm kỳ mới, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang bắt tay ngay, quyết liệt thực hiện nhiệm vụ trên cương vị người đứng đầu. Ông yêu cầu, trước hết cần thực sự phải đổi mới tư duy, phương thức triển khai nhiệm vụ phải thấm nhuần sâu sắc tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị để cụ thể hóa thành từng nhiệm vụ, từng phần việc rõ ràng. 

Ông quyết liệt đề nghị các vụ, đơn vị tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, kế hoạch hành động phải rõ ràng, phân công nhiệm vụ chặt chẽ, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, công tác tham mưu, tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, phấn đấu hoàn thành tốt các mục tiêu đã đề ra, góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong thời gian tới.

Tại buổi làm việc với Bộ Dân tộc và Tôn giáo ngày 15/4/2026, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, cố gắng của Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong thực hiện nhiệm vụ được giao, góp phần quan trọng vào thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết tôn giáo và niềm tin của đồng bào DTTS, đồng bào tôn giáo đối với Đảng và Nhà nước. Đồng thời, Phó Thủ tướng nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong thời gian tới.

Tại cuộc họp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nội vụ, Thanh tra Chính phủ ngày 17/4/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ghi nhận tinh thần triển khai công việc rất quyết liệt của các bộ, cơ quan, đặc biệt trong bối cảnh đầu nhiệm kỳ với nhiều nhiệm vụ mới.

 Thủ tướng nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Dân tộc và tôn giáo trong giai đoạn tới, trong đó có việc ưu tiên tập trung nguồn lực thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc,  giải quyết các vấn đề cấp thiết ở vùng đồng bào DTTS và miền núi; chủ động nắm sát tình hình, kịp thời giải quyết dứt điểm các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ sở trong lãnh đạo, chỉ đạo và thực thi chính sách dân tộc, tôn giáo...

Dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác dân tộc, tại cuộc gặp mặt các vị đại biểu Quốc hội khóa XVI là người DTTS, cuối tháng 4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: Công tác dân tộc và chính sách dân tộc được Đảng, Nhà nước quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo với nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều định hướng lớn đã được thể chế hóa kịp thời, tạo khuôn khổ quan trọng cho phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi. Tuy nhiên, vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn là khu vực còn nhiều khó khăn nhất trong cả nước.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Cần có cách tiếp cận mang tính chiến lược, đồng bộ và thực chất hơn đối với công tác dân tộc và chính sách dân tộc. Công tác dân tộc phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước. Tiếp tục đổi mới căn bản tư duy, trọng tâm không chỉ là hỗ trợ, mà phải chuyển mạnh sang tạo điều kiện để phát triển, trao cơ hội để người dân vươn lên, cải thiện đời sống một cách bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển và bảo đảm bình đẳng thực chất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, tiếp tục hoàn thiện thể chế; những vấn đề đặc thù của vùng cao, vùng sâu phải được nhận diện ngay từ khâu đánh giá tác động khi xây dựng chính sách; quan tâm đồng bộ các lĩnh vực phát triển, trong đó giáo dục và phát triển nguồn nhân lực phải được đặt ở vị trí trung tâm...

Sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ... không chỉ là định hướng, mà còn là yêu cầu về đổi mới tư duy, thể chế và phương thức triển khai công tác dân tộc trong giai đoạn mới. 

80 năm là một hành trình dài, đủ để khẳng định một đường lối đúng đắn và một nỗ lực bền bỉ của ngành công tác dân tộc. Những kết quả đạt được trong 80 năm qua là nền tảng vững chắc để ngành công tác dân tộc bước vào giai đoạn phát triển mới đòi hỏi nhiều hơn – về tư duy, về thể chế và hành động, khơi dậy mạnh mẽ nội lực phát triển trong cộng đồng các dân tộc.