Chương trình mục tiêu quốc gia “đánh thức” vùng khó ở Lâm Đồng
Nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG), trong đó Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 đã từng bước tháo gỡ "điểm nghẽn", khơi dậy nội lực, mở ra dư địa phát triển bền vững cho những vùng đất khó ở Lâm Đồng.
Nguồn lực Nhà nước “thay áo mới” buôn làng
Nằm giữa cánh rừng già, thôn 3, xã Cát Tiên 2 từng là một địa bàn biệt lập, nơi đồng bào Xtiêng quanh năm đối mặt muôn vàn khó khăn. Nhiều năm trước, cả thôn lác đác vài chục mái nhà, đường đất nhỏ hẹp, mùa mưa lầy lội, việc đi lại, giao thương và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu đều khó khăn.
Hôm nay, diện mạo nơi đây đã đổi khác. Trục đường chạy xuyên qua buôn thảm bê tông phẳng lì, nối những vườn cây công nghiệp, cây ăn quả xanh mướt. Những ngôi nhà kiên cố dần thay thế nhà tạm, trẻ em đến trường thuận lợi hơn, đời sống người dân từng ngày khởi sắc.
Sự đổi thay ấy bắt nguồn từ hàng loạt chính sách được triển khai đồng bộ thông qua các Chương trình MTQG.
Ông Điểu K’Đốt - Trưởng Thôn 3, cho biết: Người dân được hỗ trợ cây giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất và mạnh dạn chuyển đổi cây trồng để nâng cao năng suất. Đặc biệt, 100% hộ đồng bào DTTS trong buôn giao khoán quản lý, bảo vệ rừng có thêm nguồn thu ổn định.
Thôn 3 hiện có gần 50 hộ với khoảng 200 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Xtiêng. Không chỉ kinh tế khởi sắc, những giá trị văn hóa truyền thống cũng được bà con gìn giữ. Đó là nền tảng để buôn làng vừa đổi mới, vừa giữ bản sắc riêng.
Cũng như Thôn 3, thôn Bookabang, xã Đơn Dương đang viết tiếp câu chuyện chuyển mình từ nguồn lực đầu tư của Nhà nước.
Với 150 hộ dân, hơn 930 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào DTTS. Trước đây, giao thông cách trở, sản xuất nhỏ lẻ, trình độ canh tác hạn chế khiến đời sống người dân gặp nhiều khó khăn.
Ông Ha Xuyên - Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn chia sẻ: Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước cùng sự đồng lòng của người dân đã tạo nên bước chuyển rõ nét. Người dân chuyển dần sang trồng rau thương phẩm, phát triển chăn nuôi, nâng cao thu nhập. Kinh tế ổn định tạo động lực để người dân tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới, tạo nên diện mạo khang trang hơn cho vùng quê trước đây còn nhiều thiếu thốn.
Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có 100/124 xã, phường, đặc khu thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi với hơn 2.300 thôn, bon, tổ dân phố. Không ít thôn, bon, xã từng là "lõi nghèo" của tỉnh.
Nhờ triển khai đồng bộ các chương trình, chính sách dân tộc, đến nay 100% xã vùng đồng bào DTTS và miền núi đã có điện lưới quốc gia, trên 90% tuyến đường giao thông liên xã được cứng hóa. Hệ thống trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được xây dựng khang trang, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống người dân.
Khơi dậy nội lực, tạo nền tảng phát triển mới
Bên cạnh đầu tư hạ tầng tạo nền móng, tỉnh Lâm Đồng quan tâm thay đổi tư duy sản xuất vùng đồng bào DTTS để phát triển bền vững.
Điều đó được thể hiện rõ tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và Thương mại Minh Đức, xã Đức Trọng, nơi 2/3 thành viên là người DTTS.
Theo ông Lưu Lập Đức, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Thương mại Minh Đức, những ngày đầu thành lập, việc vận động bà con tham gia liên kết sản xuất không hề dễ bởi họ quen với tập quán canh tác cũ. Ông phải đến từng hộ dân giải thích, thuyết phục. Đến nay, mô hình liên kết đã phát huy hiệu quả rõ rệt.
Từ chỗ chỉ quen với phương thức sản xuất truyền thống, tâm lý trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ đồng bào DTTS đã chủ động học hỏi kỹ thuật, áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn, sử dụng giống mới, đầu tư công nghệ và hướng đến sản xuất hàng hóa. Đặc biệt, bà con tham gia HTX, liên kết tiêu thụ sản phẩm và từng bước làm chủ sinh kế của chính mình.
Nguồn lực của Chương trình MTQG còn được tập trung hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi để mở rộng sinh kế.
Hàng loạt mô hình phát triển kinh tế đã mang lại hiệu quả thiết thực như chăn nuôi gia súc sinh sản, phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả, tái canh cây điều, hỗ trợ vật tư nông nghiệp, nông cụ sản xuất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện từng địa phương.
Kết quả là tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào DTTS giảm mạnh, từ 26,96% xuống còn 9,18%, bình quân giai đoạn 2021 - 2025 giảm 3,56% mỗi năm. Thu nhập bình quân đầu người vùng đồng bào DTTS đạt khoảng 45 - 47 triệu đồng/người/năm, nhiều địa phương đạt trên 80 triệu đồng/người/năm.
Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia, mà còn từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng đồng bào DTTS với các khu vực khác. Điều đó cho thấy, nguồn lực đầu tư của Nhà nước đã trở thành chất xúc tác để khơi dậy nội lực trong cộng đồng.
