Căn nhà tạm thấp bé, ọp ẹp nằm ven sông Cả đang là nơi tá túc sau mưa lũ của đại gia đình bà Lê Thị QuếLũ lụt từ cuối tháng 7 đến hết tháng 10/2025, liên tiếp dội xuống miền Tây Nghệ An khiến hàng ngàn hộ dân khốn khổ. Trong bao nỗi khổ thời hậu thiên tai, là niềm mong mỏi được an cư chưa bao giờ nguôi. Nhưng niềm an cư ấy, đến nay vẫn chưa tròn, để những con người vùng lũ đang phải “sống tạm” qua ngày trong căn nhà chênh vênh ở mép sông. Trong số những con người kém may mắn ấy, có mẹ, con, cháu, chắt của đại gia đình bà Lê Thị Quế (bản Thạch Dương, xã Tương Dương).
Bà Quế chia sẻ: Đại gia đình chúng tôi, cả 4 thế hệ, đang phải sống cuộc sống tạm bợ trong căn nhà dựng tạm. Ngày ngày đối mặt với bao thiếu thốn, khó khăn, ngay từ những nhu cầu cuộc sống tối thiểu.
8 người trong đại gia đình của bà Quế, gồm cụ Lê Thị Châu (mẹ ruột bà Quế) nay đã gần 90 tuổi. Tiếp đến là người con trai - Lữ Văn Mằn (vợ đã bỏ đi) cùng cháu nội Lữ Gia Bảo (5 tuổi).
Còn người con gái là Lữ Thị Thiên Lý cùng 3 con cũng đang tá túc tại đây. Riêng chồng của Lý, là anh Lào Văn Thu thì còn đi làm ăn xa. 8 con người, thuộc 4 thế hệ, đang sống những ngày khổ sở nhất thời hậu thiên tai, khi nhà cửa, tài sản đã trôi theo dòng nước bạc.
Cuộc sống sau thiên tai, chưa bao giờ là dễ dàng với người dân vùng ảnh hưởngTrước lũ dữ, gia đình bà Quế cùng các con, cháu có những nếp nhà nhỏ ở khe Thè Lè (bản Thạch Dương, xã Tương Dương). Nhưng hoàn lưu sau bão số 10 đã phá tan tành, để lại một vùng đất ngổn ngang sạt lở, đổ vỡ.
Trước thực tế ấy, chính quyền xã Tương Dương bắt buộc gia đình bà Quế cùng con cháu di dời đến nơi an toàn. Chị Lữ Thị Thiên Lý, con gái bà Quế nói: Chúng tôi di chuyển ra đây, mượn đất của một hộ gia đình trong xã rồi nhờ anh em, bạn bè, xóm bản dựng một căn nhà tạm tá túc qua ngày. Tôi mới sinh nên chưa làm được gì. Mấy bà cháu, mẹ con nương tựa vào nhau, trông chờ vào đồng tiền làm thuê của chồng tôi, của anh trai.
Sáng mùa Đông, màn sương mù đặc quánh bao phủ núi rừng. Cái rét ngọt miền sơn cước cứ từng đợt thổi vào căn nhà tạm trống hoác kia. Sau mấy tấm ván thưng vội, là những phận người khốn khổ đến vô cùng. Tài sản đáng giá trong nhà là 3 chiếc giường ọp ẹp và mấy bộ quần áo vắt bừa bộn ở phên nứa.
Bếp lửa sau nhà đỏ rực suốt ngày, từ khi mùa Đông đến để giúp xua bớt giá lạnh. Nhưng, làm sao bớt lạnh giá, khi lòng họ còn đầy nỗi chống chênh vì nhà đã mất mà chưa biết đến bao giờ mới dựng lại được. Chưa kể, mảnh đất cắm dùi ở khe Thè Lè, nay cũng không còn ở được vì sạt lở nặng.
Mẹ con bà Quế vỡ đất, thưng rào trồng rau ngay trước căn nhà tạmTrong đại gia đình gần 10 người ấy, người con rể Lào Văn Thu còn bươn chải mưu sinh phương xa. Thành ra, trụ cột gia đình đổ ập lên người con trai Lữ Văn Mằn. Anh Mằn nói: Vợ bỏ đi từ lâu, hai cha con tôi nương tựa vào nhau.
Trước đây ở chỗ cũ, dù không tươm tất nhưng cũng còn có nhà. Mẹ tôi, rồi bà ngoại và các cháu của tôi cũng có nhà tránh trú nắng mưa. Nhưng mưa lũ do bão số 10 đã phá tan tất cả. Tôi không dám đi làm ăn xa, chỉ làm thuê trong bản, vì còn phải chăm sóc mẹ, chăm sóc bà ngoại, chăm sóc con mình.
Cách đây chưa lâu, bà Lê Thị Quế là 1 trong 5 hộ dân ở bản Thạch Dương có nhà ở bị lũ cuốn trôi, được nhận quà từ nguồn kinh phí hoạt động năm 2025 của Bộ Dân tộc và Tôn giáo và từ việc kêu gọi, vận động của Báo VietNamNet. Nhưng, số tiền quý giá 10 triệu đồng hôm ấy, bà chẳng dám tiêu đồng nào. Bà Quế chậm rãi: Tôi để dành phòng khi ốm đau và để khi được cấp trên hỗ trợ đất ở thì vay mượn dựng lại mái nhà.
Trước căn nhà dựng tạm, gia đình bà Quế vỡ đất, thưng rào rồi gieo mấy luống rau. Những mầm xanh bé tí vươn lên trong nắng gió miền biên ải, gieo thêm bao hi vọng, tiếp thêm động lực sống để 4 thế hệ trong 1 đại gia đình vượt qua những khó khăn nhất sau mưa bão. Vốn thuộc diện hộ nghèo, nay mất nhà vì lũ, hộ gia đình bà Lê Thị Quế cùng con cháu càng trở nên khó khăn gấp bội.
Hai người phụ nữ lớn tuổi trong đại gia đình là cụ Lê Thị Châu và bà Lê Thị Quế đang có chung nỗi lo an cưNói về trường hợp bà Lê Thị Quế, Chủ tịch UBND xã Tương Dương Nguyễn Hồng Tài thông tin: Địa phương đã lập danh sách, đưa hộ của bà vào diện được hỗ trợ dựng nhà theo mô hình lắp ghép do Bộ Công an thực hiện.
Cũng theo ông Tài, sau các đợt mưa lũ, cả xã có hơn 110 hộ dân mất nhà. Thời gian vừa qua, địa phương đã tích cực phối hợp các đơn vị, sở ngành trong mục tiêu đảm bảo an cư cho người dân. Hiện tại, đã có 14 hộ dân mất nhà vì lũ, đã đến ở trong những căn nhà lắp ghép do Bộ Công an hỗ trợ. Hàng chục hộ khác đang phải sống nhờ nhà người thân, nhà cộng đồng, hoặc ở tạm…
Tuy nhiên, khó khăn nhất mà địa phương gặp phải là nguồn kinh phí thực hiện cũng như quỹ đất xây dựng. “Mang tiếng là diện tích đất lớn, nhưng chủ yếu là đồi núi, dễ sạt lở, nên việc tìm mặt bằng phù hợp để dựng nhà cho người dân rất khó thực hiện”, ông Tài thông tin.
