Dân vận khéo đánh thức nội lực vùng biên
Ở xã biên giới Nhôn Mai (Nghệ An), những mô hình “Dân vận khéo” không chỉ hướng đến giảm nghèo mà còn khơi dậy sự chủ động của người dân.
Lựa chọn mô hình dân vận khéo theo thực tế cơ sở
Nhôn Mai là xã biên giới giáp Lào, có đường biên dài hơn 28 km, với 1.504 hộ, 6.923 nhân khẩu thuộc các dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Kinh sinh sống tại 11 thôn, bản. Trong đó, có 5 bản biên giới đặc biệt khó khăn.
Ở vùng đất này, giảm nghèo chưa bao giờ là câu chuyện một sớm một chiều. Nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước rất cần thiết. Nhưng để tạo ra sự thay đổi bền vững, người dân phải tìm được hướng đi phù hợp và thấy rõ lợi ích từ chính những việc mình làm.
Đó cũng là cách Đảng ủy, chính quyền xã Nhôn Mai lựa chọn khi triển khai phong trào thi đua “Dân vận khéo”: Mỗi thôn, bản có điều kiện khác nhau nên mô hình cũng được lựa chọn khác nhau, nhưng đều dựa trên nhu cầu thực tế và sự tham gia của người dân.
Ở bản Huồi Cọ, những gốc đào cổ gắn với ký ức của người Mông đang được nhìn nhận theo một cách khác. Từ chỗ là cây cảnh, nét văn hóa của bản làng, cây đào được kỳ vọng trở thành một hướng phát triển kinh tế và du lịch.
Bí thư Chi bộ bản Huồi Cọ Và Bá Sua cho biết, từ lâu người dân trong bản đã có hương ước giữ đào. "Chúng tôi đang kỳ vọng cây đào sẽ trở thành hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng”, ông nói.
Khi mô hình “Dân vận khéo” về phát triển cây đào được triển khai, cán bộ cấp ủy, chính quyền và các lực lượng đứng chân trên địa bàn cùng người dân thực hiện những phần việc cụ thể: Chiết cành, ươm hạt, đưa cây lên nương rẫy, trồng xen trong các khu sản xuất.
Đến nay, toàn bản Huồi Cọ có khoảng 20 ha đào trồng tập trung. Một số hộ có diện tích khá lớn như Và Khùa Đớ với 2 ha, Và Bá Đùa 5 ha, Và Chứ Sỏ hơn 2,4 ha…
Cùng với cây đào, người dân Huồi Cọ phát triển chăn nuôi trâu, bò; trồng lúa nước, ngô lai, nuôi dúi... Chính quyền xã khuyến khích bà con mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và thu nhập.
Tại các bản khác, mô hình cũng được lựa chọn theo điều kiện thực tế. Bản Na Lợt có “Vườn rau con nuôi” và duy trì, mở rộng Hợp tác xã Chè Hoa Vàng. Bản Phá Kháo trồng cây ăn quả, dược liệu dưới tán rừng và cây phòng, chống sạt lở. Còn bản Piêng Cọoc nhân rộng cây chè dây. Mai Sơn phát triển cây bo bo, mướp đắng. Piêng Luống khuyến khích nghề mây tre đan. Huồi Tố nhân rộng nuôi vịt bầu...
Một số bản tập trung vào những - vấn đề của đời sống cộng đồng. Hợp Thành vận động người dân xây dựng hố rác, giữ gìn môi trường. Huồi Măn chú trọng phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Phia Òi vận động trồng cây xanh tạo cảnh quan làng bản.
Mỗi mô hình một cách làm, nhưng đều bắt đầu từ những vấn đề người dân quan tâm và có thể cùng tham gia giải quyết.
Khi dân là chủ thể, niềm tin thành sức mạnh
Đằng sau những mô hình sinh kế, môi trường hay văn hóa là một yêu cầu lớn hơn: Để người dân không chỉ tham gia phong trào mà thực sự chủ động thay đổi cuộc sống của mình.
Từ thực tế ở Nhôn Mai, câu trả lời không nằm ở việc đưa ra thật nhiều mô hình, mà ở cách tổ chức thực hiện. Các chi bộ, chính quyền cùng người dân bàn bạc, lựa chọn mô hình phù hợp, trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ và theo dõi quá trình thực hiện.
Khi mô hình gắn với nhu cầu của gia đình, bản làng và có khả năng tạo ra lợi ích, sự tham gia không còn dừng ở vận động. Nó trở thành việc làm tự nguyện.
Năm 2025, toàn xã có 14 hộ tự nguyện viết đơn xin ra khỏi hộ nghèo. Những lá đơn nhỏ nhưng cho thấy một chuyển biến đáng chú ý: Từ tâm lý trông chờ sang chủ động tìm hướng vươn lên, tạo sinh kế cho chính gia đình mình.
Đây cũng là thước đo quan trọng của công tác dân vận. Bởi hiệu quả cuối cùng không chỉ nằm ở số mô hình được đăng ký, mà ở việc người dân có thực sự thay đổi nhận thức và hành động hay không.
Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai Mạc Văn Nguyên cho biết: Năm 2026, toàn xã đăng ký thực hiện 27 mô hình “Dân vận khéo”, lựa chọn những mô hình trọng tâm gắn với các vấn đề thiết thực của địa phương.
Để các mô hình đi vào cuộc sống, Ban Thường vụ Đảng ủy xã phân công các đồng chí trong Ban Chấp hành Đảng ủy xã trực tiếp theo dõi, chỉ đạo. Điều này cho thấy yêu cầu của “Dân vận khéo” không chỉ dừng ở đăng ký phong trào, mà phải gắn với trách nhiệm tổ chức thực hiện.
Mô hình có phù hợp hay không, người dân có tham gia thực chất hay không, kết quả có duy trì được hay không, đều cần được nhìn nhận trong quá trình triển khai.
Thực tế ở Nhôn Mai cho thấy, “Dân vận khéo” không nhất thiết bắt đầu bằng những việc lớn. Quan trọng là chọn đúng việc người dân cần, để dân cùng bàn, cùng làm và cùng hưởng lợi.
Khi cán bộ gần dân, hiểu dân và đồng hành cùng dân, chủ trương không còn nằm trên giấy. Nó hiện hữu trong từng nếp nhà, mảnh vườn, con đường và trong sự thay đổi của mỗi người dân.
Từ những việc làm sát thực ấy, nội lực trong mỗi gia đình, mỗi bản làng được khơi dậy. Và ở vùng biên, đó cũng chính là nền tảng để xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.
