Điện Biên tạo sinh kế bền vững từ nguồn lực chương trình MTQG
Từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) đã giúp người dân Điện Biên mở rộng sản xuất, phát huy lợi thế địa phương, từng bước nâng cao thu nhập. Các mô hình phát huy hiệu quả góp phần xóa đói giảm nghèo ở vùng DTTS và miền núi.

Đồng hành cùng người dân trong phát triển kinh tế
Xác định phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập là nhiệm vụ trọng tâm, tỉnh Điện Biên đã tập trung nguồn lực từ các MTQG hỗ trợ người dân mở rộng sản xuất, phát huy lợi thế địa phương.
Tại xã Tuần Giáo, các dự án liên kết trồng mắc ca đã thu hút hàng nghìn hộ dân, từng bước mở rộng diện tích, hình thành vùng sản xuất tập trung. Sau nhiều năm đầu tư, một số vườn cây đã cho thu hoạch, mang lại nguồn thu cho người dân.
Gia đình anh Lò Văn Lả, bản Chá, xã Tuần Giáo, trồng mắc ca từ năm 2014. Đến nay, hơn 1 ha cây của gia đình đã cho thu hoạch. Năm 2025, gia đình anh thu khoảng 1,5 tấn quả, bán với giá 40.000 - 45.000 đồng/kg quả tươi, mang lại nguồn thu khoảng 70 triệu đồng.
Theo người dân địa phương, mắc ca không quá khó chăm sóc nhưng cần làm cỏ, bón phân định kỳ. Vườn cây 3 - 5 năm tuổi có thể đạt năng suất 2 - 3 tấn/ha; vườn 7 - 8 năm tuổi đạt 7 - 8 tấn/ha, mang lại thu nhập khoảng 350 triệu đồng/ha.
Giai đoạn 2023 - 2025, Tuần Giáo triển khai 30 dự án liên kết trồng mắc ca, diện tích gần 900 ha, thu hút hơn 2.200 hộ tham gia. Tổng nguồn vốn hỗ trợ và đối ứng gần 90 tỷ đồng.
Hiện toàn xã có hơn 2.396 ha mắc ca, trong đó khoảng 364 ha đã cho thu hoạch, sản lượng trên 2.468 tấn. Phần lớn diện tích còn lại dự kiến bước vào thời kỳ kinh doanh trong những năm tới.
Ông Quàng Văn Cương - Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo, đánh giá: mắc ca là cây trồng có tiềm năng, lợi thế, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân.
Còn tại xã Quài Tở, gia đình anh Mùa A Tùng, bản Chế Á, là một trong những hộ tham gia dự án liên kết trồng cà phê. Hiện gia đình có 2 ha cà phê, trong đó 1 ha đã cho thu hoạch, mỗi năm đạt khoảng 6 - 7 tấn cà phê tươi; diện tích còn lại mới được trồng trong năm nay.
“Tham gia mô hình liên kết, gia đình tôi giảm được một phần chi phí đầu tư ban đầu, đồng thời được cán bộ hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cà phê nên yên tâm hơn khi triển khai”, anh Tùng chia sẻ.
Theo thống kê của xã Quài Tở, diện tích cà phê thực hiện theo các dự án hỗ trợ sản xuất là 416,5 ha, đạt 104% chỉ tiêu; diện tích mắc ca là 443,5 ha, đạt 111% chỉ tiêu, với 917 hộ tham gia.
Cùng với hỗ trợ cây giống, vật tư, địa phương còn hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc. Qua kiểm tra, diện tích cây trồng mới cơ bản sinh trưởng tốt, tỷ lệ cây sống đạt trên 95%.
Năm 2026, Quài Tở được phân bổ gần 19 tỷ đồng thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất. Đến nay, UBND xã đã phê duyệt 9 dự án liên kết theo chuỗi giá trị gắn với cà phê, mắc ca, trong đó có 6 dự án triển khai trong năm 2026 và 3 dự án từ năm 2025 được điều chỉnh.
Ông Nhữ Duy Đông - Chủ tịch UBND xã Quài Tở, cho biết: địa phương tập trung rà soát đối tượng thụ hưởng, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra tiến độ, chất lượng dự án; đồng thời hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh giải ngân, bảo đảm nguồn vốn sử dụng đúng mục đích.

Triển khai 350 dự án, mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất
Theo báo cáo của tỉnh Điện Biên, từ nguồn vốn chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 và vốn kéo dài chuyển sang năm 2026, toàn tỉnh đã phê duyệt, triển khai 350 dự án, mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất, trong đó 257 dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, 93 dự án hỗ trợ cộng đồng với tổng kinh phí hơn 1.014,8 tỷ đồng, thu hút 11.625 lượt hộ tham gia.
Các dự án tập trung vào cà phê, mắc ca và những sản phẩm phù hợp với điều kiện từng địa bàn, góp phần mở rộng diện tích cây trồng chủ lực, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung. Một số địa phương như Mường Chà, Mường Nhé, Thanh Nưa, Chà Tở đạt và vượt kế hoạch trồng mới.
Đến nay, Điện Biên có khoảng 12.000 ha mắc ca, đứng thứ hai cả nước sau Lâm Đồng; 8.500 ha cà phê Arabica, đứng thứ ba sau Sơn La và Lâm Đồng; cùng khoảng 1.200 ha dứa.
Thực tế triển khai cho thấy, bên cạnh hỗ trợ cây giống, vật tư và kỹ thuật, các dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị đang tạo điều kiện để người dân tham gia vào các mô hình sản xuất có tổ chức, hạn chế tình trạng sản xuất nhỏ lẻ.
Sự tham gia của hợp tác xã, doanh nghiệp không chỉ giúp người dân giảm chi phí đầu tư, nâng cao kỹ thuật canh tác, mà còn tạo đầu mối kết nối thị trường, từng bước ổn định đầu ra nông sản.
Nhờ các mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất, nhiều hộ dân có thêm sinh kế, từng bước nâng cao thu nhập, góp phần giảm nghèo ở vùng đồng bào DTTS. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh giảm còn 17,66%, thu nhập bình quân đầu người đạt 54 triệu đồng, cao hơn 2 lần so với đầu giai đoạn.
Thực tế triển khai tại địa phương cho thấy các dự án đã tập trung vào những cây trồng có lợi thế như cà phê, mắc ca cùng các sản phẩm nông nghiệp phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Công tác hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra thực địa được tăng cường; một số mô hình bước đầu góp phần hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo sinh kế và nâng cao năng lực sản xuất cho người dân, nhất là đồng bào DTTS.


