Giải bài toán giao biên chế ở miền núi Nghệ An
Nhiều xã miền núi Nghệ An chỉ được giao 32 - 33 biên chế nhưng đang thiếu người theo vị trí việc làm, có nơi thiếu tới 19 cán bộ, công chức. Trong khi đó, một số phường được giao hơn 60, thậm chí 82 biên chế.
Nơi thiếu người, nơi thừa
Theo phương án giao biên chế năm 2026, phường Trường Vinh được giao 82 biên chế, Thành Vinh 76, Cửa Lò 73, Vinh Phú 68 và Vinh Lộc 63 người.
Trong khi đó, nhiều xã miền núi, vùng biên giới như Hữu Kiệm, Nậm Cắn, Na Ngoi, Nhôn Mai, Tam Quang, Tam Thái, Mường Típ, Tri Lễ, Thông Thụ… chỉ được giao 32 biên chế.
Chênh lệch số lượng nhân sự càng đáng chú ý, khi đặt trong điều kiện thực tế ở cơ sở. Nhiều xã miền núi có địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn. Cán bộ không chỉ xử lý hồ sơ tại trụ sở, mà còn phải dành nhiều thời gian đi cơ sở, tiếp cận người dân.
Ông Thái Lương Thiện - Chủ tịch UBND xã Yên Na, cho biết: Địa phương hiện thiếu 19 cán bộ, công chức, trong đó khối UBND thiếu 13 người, các phòng đều thiếu nhân sự; khối Đảng thiếu 6 người.
Theo ông Thiện, việc tỉnh giao biên chế được tính chung trên cơ sở các điều kiện dân số, tự nhiên, xã hội. Tuy nhiên, khi đi vào vận hành thực tế, Yên Na đang gặp nhiều khó khăn do thiếu người ở các vị trí.
“Vấn đề bây giờ là làm sao bố trí đủ biên chế cho những xã còn thiếu để đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ tại cơ sở”, ông Thiện nói.
Tại xã Nhôn Mai, ông Mạc Văn Nguyên - Bí thư Đảng ủy xã, cho hay: Khối Đảng đang thiếu 5 cán bộ, khối chính quyền thiếu 1 người, chủ yếu là chuyên viên.
Khoảng trống nhân lực ở các vị trí công việc
Như vậy, cùng một tổng số biên chế được giao, nhưng khoảng trống nhân lực lại có thể nằm ở những vị trí khác nhau. Nếu chỉ nhìn vào tổng số người mà không tính đến từng khối, từng vị trí việc làm, khó đánh giá đầy đủ khả năng vận hành của một xã.
Theo Báo cáo 890/BC-UBND ngày 28/9/2026 của UBND tỉnh Nghệ An, tính đến ngày 1/7/2026, toàn tỉnh còn thiếu 15 chánh văn phòng HĐND - UBND, 14 trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, 16 trưởng phòng Kinh tế và 13 giám đốc Trung tâm hành chính công.
Nhân lực còn thiếu ở nhiều lĩnh vực, như công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính, tư pháp và y tế. Đây đều là những vị trí gắn trực tiếp với giải quyết thủ tục hành chính, quản lý nhà nước và triển khai nhiệm vụ tại cơ sở.
Với các xã miền núi, áp lực còn đến từ chính khoảng cách địa lý.
Bà Lô Thị Nguyệt - Chủ tịch UBND xã Tiền Phong, cho biết: Địa bàn rộng, dân cư phân tán khiến cán bộ có khi phải mất nửa ngày, thậm chí cả ngày để đến cơ sở giải quyết công việc với người dân.
Mỗi phòng chuyên môn thường chỉ có khoảng 5 - 8 cán bộ. Khi một người xuống cơ sở, số người còn lại phải gánh thêm phần việc tại trụ sở.
Cán bộ ở xa cũng có thể mất nửa ngày di chuyển mỗi chiều khi tham dự các cuộc họp, tập huấn ở cấp tỉnh, ảnh hưởng thời gian xử lý công việc và phát sinh chi phí đi lại. Cùng một nhiệm vụ, nhưng chi phí thời gian và nguồn lực ở một xã miền núi không giống với địa bàn thuận lợi.
Thiếu nhân lực cục bộ
Theo Thông báo số 427-TB/TU ngày 21/8/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An, khối chính quyền cấp xã được giao 5.347 biên chế cán bộ, công chức năm 2026.
Tổng số biên chế cán bộ, công chức, viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước thuộc khối chính quyền cấp tỉnh, cấp xã và các đơn vị sự nghiệp công lập là 64.042.
Nhưng phía sau con số tổng thể, là câu hỏi về cách phân bổ giữa các địa phương.
Bà Lô Thị Nguyệt cho rằng: Việc giao biên chế cần dựa trên phân loại đơn vị hành chính và vị trí việc làm. Tuy nhiên, qua chỉ tiêu năm 2026, bà nhận thấy việc phân bổ tại địa phương cơ bản vẫn dựa trên số nhân sự hiện có.
Bà dẫn chứng xã Tiền Phong được giao 33 biên chế, trong khi xã Hữu Khuông được giao 32 người. Theo bà Nguyệt, dân số Tiền Phong gấp khoảng 5 - 6 lần Hữu Khuông, diện tích tự nhiên cũng lớn, nhưng số biên chế chỉ nhỉnh hơn 1 người.
So với nhu cầu theo vị trí việc làm, Tiền Phong còn thiếu 9 người.
Đây là phản ánh từ thực tiễn địa phương và cần được đối chiếu với phương pháp tính toán, các tiêu chí cũng như phụ lục giao biên chế của cơ quan có thẩm quyền.
Báo cáo của UBND tỉnh Nghệ An cũng thừa nhận, sau sắp xếp đơn vị hành chính, tình trạng thừa, thiếu cán bộ, công chức cục bộ vẫn xảy ra.
Một số địa phương trung tâm, đồng bằng, đô thị có nhân lực dư thừa so với nhu cầu, trong khi nhiều xã miền núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa thiếu người theo định mức và vị trí việc làm.
Nhu cầu nhân lực phải sát thực tế
Nghệ An có 79 xã thuộc khu vực I, II, III giai đoạn 2026 - 2030, trong đó 51 xã thuộc khu vực III. Đây là một trong những dữ liệu phản ánh sự khác biệt về điều kiện phát triển giữa các địa bàn.
Tuy nhiên, phân loại khu vực không thể thay thế các tiêu chí về đơn vị hành chính, dân số, vị trí việc làm và khối lượng nhiệm vụ khi xác định nhu cầu nhân lực.
Một số liệu khác trong báo cáo của UBND tỉnh cho thấy, cấp xã hiện có 4.908 cán bộ, công chức, so với 5.224 biên chế theo quy định của Trung ương, thiếu 316 người.
Các số liệu trên thuộc những phạm vi tính toán khác nhau, cần được đối chiếu để tránh nhầm lẫn giữa biên chế được giao, biên chế theo định mức và số người hiện có.
Tỉnh Nghệ An đã điều động 71 cán bộ, công chức, viên chức đến các xã, phường còn thiếu; trong đó 9 trường hợp từ cấp tỉnh và 62 trường hợp từ các địa phương thừa đến nơi thiếu.
Tỉnh cũng tiếp nhận 66 viên chức đủ điều kiện vào làm công chức tại các xã; 122 người hoạt động không chuyên trách vào làm công chức khối chính quyền tại 63 xã.
Việc điều chuyển giúp giải quyết một phần thiếu hụt trước mắt. Tuy nhiên, nếu cách phân bổ ban đầu chưa phản ánh sát nhu cầu, thì bài toán thiếu, thừa nhân lực vẫn có thể tái diễn.
Vấn đề vì thế không đơn thuần là tăng biên chế cho nơi thiếu hay giảm ở nơi được giao nhiều. Điều cần làm rõ là tiêu chí phân bổ có phản ánh đúng khối lượng công việc, quy mô dân số, địa bàn quản lý, điều kiện đi lại và yêu cầu chuyên môn của từng địa phương hay không.
Bởi với một xã miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân tán, cán bộ thiếu chuyên môn, việc hoàn thành cùng một khối lượng nhiệm vụ có thể đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực hơn.
