Hàng trăm điểm sạt lở đe dọa mạng lưới giao thông huyết mạch miền Tây Nghệ An
Sau những đợt mưa lũ liên tiếp, hàng trăm điểm sạt lở trên quốc lộ, tỉnh lộ ở miền Tây Nghệ An đe dọa chia cắt các xã vùng biên. Nhiều tuyến đường được khơi thông, nhưng nguy cơ tái sạt lở vẫn thường trực, trong khi việc xử lý căn cơ còn gặp khó về nguồn lực.
Hàng trăm điểm sạt lở, nguy cơ chia cắt thường trực
Theo Ban Quản lý bảo trì đường bộ tỉnh Nghệ An, hệ thống quốc lộ trên địa bàn ghi nhận 192 điểm sạt lở taluy dương. (Quốc lộ 7 có 206 điểm, Quốc lộ 48C có 144 điểm và Quốc lộ 48D có 85 điểm).
Các vị trí sạt lở gây ảnh hưởng trên tổng chiều dài 173.069m, với hơn 70.000 m³ đất đá từ taluy dương, hơn 2.000 m³ đất đá bồi lấp mặt đường và hơn 12.000 m³ đất đá vùi lấp rãnh dọc, cống thoát nước.
Trên các tuyến đường tỉnh, tình trạng sạt lở cũng diễn biến nghiêm trọng, nhất là tại địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa. Tuyến 543C có 104 điểm sạt lở, tuyến 543D ghi nhận 153 điểm, tuyến 541 có 121 điểm.
Tổng chiều dài bị ảnh hưởng khoảng 82.600m, với hơn 80.000 m³ đất đá sạt từ taluy dương, hơn 1.500 m³ đất đá trên mặt đường và hơn 5.000 m³ đất đá bồi lấp rãnh, cống.
Không chỉ sạt lở taluy, hệ thống thoát nước dọc trên các tuyến quốc lộ cũng bị hư hỏng tại nhiều vị trí. Riêng Quốc lộ 16 có 220 điểm, Quốc lộ 7 có 80 điểm và Quốc lộ 48D có 46 điểm hư hỏng rãnh dọc. Sạt lở taluy âm trên quốc lộ và đường tỉnh cũng ảnh hưởng hơn 1.000m chiều dài.
Theo Ban Quản lý bảo trì đường bộ tỉnh Nghệ An, kinh phí dự kiến khắc phục sạt lở taluy âm, taluy dương và hư hỏng rãnh dọc trên các tuyến đường là hơn 40 tỷ đồng.
Những con số trên cho thấy hư hỏng không còn giới hạn ở một vài điểm phát sinh sau mưa lũ, mà xuất hiện trên nhiều tuyến giao thông có vai trò kết nối các xã vùng biên với trung tâm và địa bàn lân cận.
Ông Hoàng Quốc Trường - Giám đốc Ban Quản lý bảo trì đường bộ tỉnh Nghệ An, cho biết: nhiều điểm sạt lở tiềm ẩn nguy hiểm, đe dọa an toàn giao thông và có nguy cơ gây chia cắt, cô lập cao. Đơn vị đã thống kê, cắm biển cảnh báo và từng bước lập kế hoạch khắc phục.
Tuy nhiên, với địa hình miền núi dốc, nền địa chất yếu, mưa lớn có diễn biến khó lường, việc dọn đất đá để thông đường chỉ giải quyết được phần "ngọn". Bài toán đặt ra không chỉ là xử lý sự cố, mà còn phải xác định những điểm xung yếu cần đầu tư gia cố lâu dài.
Đường thông trở lại, nỗi lo vẫn còn
Tỉnh lộ 543D từng được xem là một trong những tuyến đường đẹp ở miền Tây Nghệ An. Với tổng mức đầu tư hơn 600 tỷ đồng. Công trình hoàn thành năm 2023, mở ra kỳ vọng cải thiện giao thương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng biên.
Thế nhưng, sau đợt mưa lũ năm 2025, tuyến đường liên tiếp xuất hiện sạt lở. Nhiều vị trí hư hỏng nặng, có nơi mất nền đường kéo dài hàng chục mét. Dù đã được đầu tư khắc phục, tình trạng sạt trượt vẫn tái diễn, đặc biệt mỗi khi mưa lớn.
Phía trên những đoạn đường sạt lở vẫn còn nhiều tảng đá lớn nằm chênh vênh trên mái taluy.
Ông Hoa Phò Ngành - người dân bản Xốp Lau, xã Mường Típ, cho biết: , có thể đổ xuống bất cứ lúc nào. Người già, trẻ nhỏ và học sinh đi qua đều thấp thỏm lo sợ. Người dân mong tuyến đường được gia cố chắc chắn để việc đi lại không còn phụ thuộc vào thời tiết.
Theo ông Vi Văn Sơn - Chủ tịch UBND xã Mường Típ, từ đầu năm 2026, tỉnh lộ 543D qua địa bàn ghi nhận khoảng 50 điểm sạt lở. Mặt đường tại một số điểm được đắp cấp phối tạm thời nhưng tiếp tục bị xói trôi khi mưa lớn.
Đáng chú ý, tại Km 71+300, thuộc bản Xốp Típ, đoạn sạt lở kéo dài gần 500m. Dù đã lắp lưới chắn đá ở đoạn giữa, hai đầu tuyến chưa được rào chắn đầy đủ.
“Đây là tuyến đường độc đạo cho hơn 6.000 người dân xã Mường Típ giao thương, lưu thông với bên ngoài. Khi đường ách tắc, cuộc sống người dân bị ảnh hưởng nặng nề. Chúng tôi đã có văn bản đề nghị cấp trên hỗ trợ vì vượt quá khả năng địa phương, song đến nay vẫn chưa có giải pháp căn cơ”, ông Sơn cho biết.
giữa tháng 9/2026. Ảnh: CSCC
Tại xã Yên Na, tỉnh lộ 543C cũng vừa trải qua 1 tuần bị chia cắt sau vụ sạt lở lớn ở đồi Bu Pai. Chiều 19/9, hàng nghìn mét khối đất đá và cây rừng đổ xuống vùi lấp mặt đường, tràn xuống chắn khe Chà Hạ, khiến giao thông từ hai bản Huồi Pai và Cha Lúm ra trung tâm xã bị chia cắt hoàn toàn. Sự cố ảnh hưởng hơn 300 hộ dân với trên 1.100 nhân khẩu, trong đó có gần 200 học sinh.
Sau nhiều ngày huy động máy xúc, xe tải dọn đất đá, đến chiều 25/9, xe máy có thể lưu thông qua khu vực sạt lở; trưa 26/9, ô tô cũng đã qua lại. Tuy nhiên, phía trên điểm sạt là vách núi dốc đứng, cao khoảng 70 - 100m, nguy cơ đất đá tiếp tục trượt xuống vẫn lớn.
Ông Thái Lương Thiện - Chủ tịch UBND xã Yên Na, chia sẻ: trong thời gian đường bị chia cắt, địa phương đã huy động lực lượng mở đường tạm dài hơn 1 km, dựng 2 cầu bằng tre, nứa để người dân đi lại, đưa học sinh trở lại trường.
Hiện tuyến đường tạm không còn phải sử dụng, nhưng hơn 170 học sinh tiểu học và THCS được bố trí ăn, nghỉ tại trường cả cuối tuần nhằm hạn chế di chuyển qua khu vực nguy hiểm.
Từ Mường Típ đến Yên Na, những sự cố nối tiếp cho thấy khơi thông giao thông sau sạt lở chưa đồng nghĩa với bảo đảm an toàn lâu dài. Khi nền địa chất yếu, mái taluy chưa ổn định và các điểm xung yếu chưa được gia cố đồng bộ, đường có thể thông hôm nay nhưng tiếp tục bị chia cắt sau một trận mưa lớn.
Nghệ An cần rà soát, phân loại mức độ nguy hiểm, ưu tiên nguồn lực cho những điểm có nguy cơ cô lập dân cư, gián đoạn giao thông kéo dài; đồng thời xác định nhu cầu vốn, lộ trình đầu tư và trách nhiệm xử lý từng vị trí trọng yếu.
Nếu chỉ tiếp tục hốt dọn đất đá, đắp vá mặt đường sau mỗi đợt mưa lũ, vòng luẩn quẩn sạt lở - khắc phục - tái sạt lở sẽ còn kéo dài.
Người dân vùng biên cần những tuyến đường đủ an toàn, ổn định để đi lại, sản xuất và kết nối với bên ngoài, thay vì tiếp tục sống trong cảnh giao thông phụ thuộc vào thời tiết.
