Hiệu quả từ chương trình MTQG: Tạo sức bật cho vùng đất khó (Bài 2)

Trao “cần câu” sinh kế

Từ nguồn vốn Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững, nhiều mô hình hỗ trợ chăn nuôi, sản xuất nông-lâm nghiệp được triển khai tại Tân Thành.

Năm 2024, ông Cầm Bá Toản (thôn Ngọc Trà) được hỗ trợ một con trâu vỗ béo, đối ứng 3 triệu đồng. Sau một năm chăm sóc, giá trị con trâu tăng thêm khoảng 13 - 14 triệu đồng. Ông dự định giữ lại làm giống để phát triển lâu dài.

Gia đình ông Lữ Văn Yên (thôn Hún) cũng nhận trâu sinh sản, nay đã có nghé, trở thành tài sản lớn nhất của gia đình, mở ra hy vọng sinh kế ổn định hơn.

Tuy nhiên, không phải hộ nào cũng tận dụng hiệu quả nguồn hỗ trợ. Một số gia đình bán trâu để trang trải chi tiêu trước mắt, hoặc do thiếu lao động chăm sóc, khiến mô hình chưa phát huy tính bền vững. Sinh kế người dân hiện vẫn chủ yếu dựa vào trồng keo, luồng giá trị thấp; chăn nuôi nhỏ lẻ, thiếu liên kết, chưa hình thành mô hình kinh tế mang tính đột phá.

Chủ tịch UBND xã Tân Thành Lê Hoàng Cường thẳng thắn nhìn nhận: “Một bộ phận người dân vẫn còn tư duy trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của Nhà nước; tinh thần chủ động vươn lên thoát nghèo chưa cao”. 

Theo Chủ tịch xã Lê Hoàng Cường, giảm nghèo ở vùng cao không chỉ là bài toán về nguồn lực, mà còn là câu chuyện thay đổi nhận thức, nâng cao năng lực sản xuất và khơi dậy ý chí tự lực trong mỗi hộ dân.

Tại thôn Kha, hoàn cảnh hai chị em bà Cầm Thị Nhờ (66 tuổi) và Cầm Thị Biển (52 tuổi) cho thấy chiều sâu của bài toán an sinh. Không chồng con, người chị mắc bệnh tâm thần, người em liệt giường, cả hai sống dựa vào trợ cấp xã hội khoảng 1 triệu đồng mỗi tháng. 

Với những trường hợp đặc biệt này, chính sách hỗ trợ thường xuyên là điểm tựa không thể thiếu, song vẫn cần sự quan tâm, sẻ chia của cộng đồng để không ai bị bỏ lại phía sau.

Hiện thực hóa giấc mơ an cư

Nếu sinh kế là “cần câu” thì nhà ở là nền tảng an cư để người nghèo ổn định cuộc sống.

Những ngày giáp Tết, căn nhà mới của anh Cầm Bá Chủ (thôn Ngọc Trà) hoàn thiện trong niềm vui của ba cha con. Vợ bỏ đi khi hai con còn nhỏ, anh một mình nuôi con trong căn nhà dột nát. 

Nhờ được hỗ trợ 80 triệu đồng từ Chỉ thị 22 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa về xóa nhà tạm, nhà dột nát giai đoạn 2023 - 2025, anh mạnh dạn vay thêm để xây dựng nhà kiên cố. Có chỗ ở ổn định, các con anh yên tâm học hành, còn anh thêm động lực lao động, sản xuất.

Tại thôn Kha, chị Cầm Thị Xín (37 tuổi) bị mất một chân sau tai nạn giao thông cũng được hỗ trợ 60 triệu đồng xây nhà cho hộ nghèo. Cùng với số tiền này, chị đã vay mượn của người thân và mái ấm mới đang dần hoàn thiện, giúp gia đình chị vững tin hơn trong cuộc sống.

Theo Ủy ban MTTQ xã Tân Thành, giai đoạn 2024 - 2025, toàn xã có 224 hộ được hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở với tổng kinh phí hơn 15,5 tỷ đồng từ các chương trình MTQG và Chỉ thị 22. Những mái nhà mới không chỉ giúp người dân an cư, mà còn tiếp thêm niềm tin vào chính sách an sinh.

Hiện xã có 2.901 hộ; cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo còn khoảng 18%, hộ cận nghèo chiếm 45,56%. Năm 2025, tổng nguồn vốn các chương trình MTQG phân bổ cho xã đạt hàng chục tỷ đồng, song tiến độ giải ngân vẫn chịu tác động bởi thiên tai, địa hình phức tạp và thủ tục hành chính.

Năm 2026, xã đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo trên 7%. Chính quyền địa phương xác định tiếp tục sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời triển khai cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư, tạo việc làm tại chỗ. Khi có việc làm ổn định và sinh kế bền vững, người dân mới thực sự thoát nghèo một cách căn cơ.

Ở Tân Thành, chính sách giảm nghèo đang chuyển từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo nội lực, để người dân chủ động vươn lên, đứng vững trên chính mảnh đất của mình.