Đơn cử như mô hình “Robot cứu hỏa từ xa” của nhóm học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Khánh Vĩnh, xã Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hoà.
Xuất phát từ thực tế nhiều vụ cháy, nổ xảy ra gây nguy hiểm cho lực lượng tham gia cứu hộ cứu nạn, nhóm học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Khánh Vĩnh đã có sáng kiến chế tạo mô hình robot thay thế con người tiếp cận đám cháy.
Sau nhiều tháng tìm tòi, nghiên cứu và thử nghiệm, mô hình “Robot cứu hỏa từ xa” của các em đã được hoàn thiện.
Em Niê H'Thi (ngoài cùng bên phải) học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Khánh Vĩnh điều khiển mô hình Robot cứu hỏa từ xa. (Ảnh: M.P)Em Niê H'Thi, thành viên trong nhóm sáng kiến “Robot cứu hỏa từ xa” chia sẻ: Trong quá trình chế tạo robot, nhóm em gặp không ít khó khăn, từ tìm kiếm linh kiện, lắp ráp mạch điện, lập trình điều khiển đến thử nghiệm, vận hành. Quá trình đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên.
“Nhiều lần robot chưa hoạt động như mong muốn, nhóm phải tháo ra kiểm tra, điều chỉnh từng bộ phận. Tuy nhiên, chính những thử thách đó đã giúp chúng em hiểu sâu hơn về công nghệ, điện tử và lập trình. Thời gian tới, nhóm sẽ tiếp tục nâng cấp sản phẩm theo hướng phù hợp địa hình đồi dốc, cầu thang; đồng thời, tăng cường hệ thống điều khiển từ xa và giám sát để nâng cao khả năng ứng dụng thực tế”, em Niê H'Thi cho biết thêm.
Theo cô Nguyễn Thị Kim Huyền, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Khánh Vĩnh, việc học sinh nghiên cứu, sáng tạo các mô hình khoa học - kỹ thuật, không chỉ giúp các em vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, mà còn khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Mô hình “Robot cứu hỏa từ xa” được đánh giá cao, là niềm tự hào của các em học sinh trong nhóm, đồng thời, góp phần nâng cao nhận thức về phòng cháy, chữa cháy, rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm đối với học sinh.
Thiết kế mô hình “Xe phát hiện người trong đám cháy” của học sinh Trần Nhã Trang. (Ảnh: M.P)Cùng ý tưởng với nhóm học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Khánh Vĩnh, em Trần Nhã Trang, học sinh Trường THCS Trần Thi, phường Phan Rang cũng tìm tòi, nghiên cứu và hoàn thiện mô hình “Xe phát hiện người trong đám cháy”.
Nói về ý tưởng của mình, em Trần Nhã Trang bày tỏ: Em nhận thấy, ngày càng nhiều xảy ra các vụ cháy lớn, làm nhiều người chết do không được phát hiện kịp thời nên em nảy ra ý tưởng làm một con robot có khả năng phát hiện người trong đám cháy.
“Từ ý tưởng này, em lên mạng tìm hiểu cách ráp và vận hành robot. Sau đó em mua vật liệu về lắp ráp. Cùng với sự hỗ trợ của thầy cô, gia đình robot của em đã hoạt động thành công”, em Nhã Trang nói.
Đặc điểm chung của hai sáng kiến, là robot được thiết kế nhỏ gọn, di chuyển linh hoạt bằng bánh xe. Phía trên robot lắp một vòi phun nước có thể điều khiển từ xa để dập lửa. Hệ thống điều khiển được kết nối với điện thoại thông minh, giúp người vận hành điều khiển robot tiến, lùi, rẽ trái, rẽ phải và kích hoạt vòi phun nước.
Ngoài ra, robot còn được gắn camera để truyền hình ảnh về điện thoại thông minh. Nhờ đó, người điều khiển có thể quan sát khu vực phía trước robot, nhất là những vị trí khó tiếp cận. Đáng chú ý, mô hình “Xe phát hiện người trong đám cháy” còn có khả năng giám sát môi trường, nhận diện, truyền vị trí các vật thể trong đám cháy ra bên ngoài.
Tại cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Khánh Hòa lần thứ XI được tổ chức tháng 1/2026, sáng kiến “Robot cứu hỏa từ xa” và “Xe phát hiện người trong đám cháy” đạt giải cao tại cuộc thi.
Ông Nguyễn Phước Bửu Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hoà đánh giá: Các sáng kiến khoa học, kỹ thuật của học sinh tuy còn quy mô nhỏ nhưng đã thể hiện rõ tiềm năng của thế hệ trẻ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Nếu được tiếp tục nghiên cứu, phát triển, những ý tưởng sáng tạo này có thể trở thành các giải pháp công nghệ hữu ích cho xã hội trong tương lai.
