Hoàn thành phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố trước ngày 30/6/2026
Ngày 26/5, Chính phủ ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Nghị định số 185 gồm 5 chương, 20 điều, quy định tương đối toàn diện về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Nghị định là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương khẩn trương triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố; rà soát, bố trí, kiện toàn và hoàn thiện chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Quy định cụ thể tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố theo từng vùng miền
Cụ thể, Nghị định quy định, về quy mô, tại TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố phải có từ 700 hộ trở lên.
Đối với khu vực trung du và miền núi phía Bắc, tiêu chuẩn thấp hơn, với thôn từ 150 hộ và tổ dân phố từ 300 hộ.
Tại vùng đồng bằng sông Hồng, thôn phải có tối thiểu 400 hộ gia đình, tổ dân phố từ 550 hộ. Khu vực Bắc Trung Bộ áp dụng mức tương ứng là 350 hộ đối với thôn và 450 hộ đối với tổ dân phố.
Đối với các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Nghị định quy định thôn từ 300 hộ, tổ dân phố từ 450 hộ. Trong khi đó, vùng Đông Nam Bộ và các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cùng áp dụng mức 400 hộ đối với thôn và 550 hộ đối với tổ dân phố.
Khoản 4 Điều 2 Nghị định số 185/2026/NĐ-CP nêu rõ: Trường hợp cần thiết do đặc điểm lịch sử, văn hóa, dân tộc, phong tục, tập quán, mức độ đô thị hóa hoặc yêu cầu quản lý thực tế của địa phương thì Hội đồng nhân dân cấp xã quyết định việc tổ chức và sử dụng tên gọi thôn, xóm, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu hoặc tên gọi cộng đồng dân cư khác phù hợp với thực tiễn địa phương.
Nghị định số 185 cũng quy định, đối với thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù, quy mô số hộ gia đình thuộc địa bàn miền núi, xã thuộc vùng đồng bào DTTS, thôn đặc biệt khó khăn, thôn ở địa bàn có địa hình chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, dân cư sinh sống phân tán, thôn, tổ dân phố ở địa bàn biên giới, hải đảo hoặc thuộc khu vực quy hoạch giải phóng mặt bằng, di dân, tái định cư; thôn, tổ dân phố nằm biệt lập trên các đảo, cù lao, cồn trên sông thì quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn quy định.
UBND cấp tỉnh hướng dẫn cụ thể thôn, tổ dân phố trong các trường hợp đặc thù, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, yêu cầu quản lý địa bàn, tổ chức hoạt động của cộng đồng dân cư, tính ổn định và gắn kết cộng đồng dân cư, đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
Trình tự, thủ tục thành lập, sắp xếp và tổ chức lại thôn, tổ dân phố
Cùng với việc quy định tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố theo từng vùng miền, Nghị định số 185 cũng hướng dẫn chi tiết trình tự, thủ tục thành lập, sắp xếp và tổ chức lại thôn, tổ dân phố.
Căn cứ các tiêu chuẩn và nguyên tắc được quy định, UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng đề án trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định.
Hồ sơ thành lập hoặc sắp xếp thôn, tổ dân phố gồm: Tờ trình của UBND cấp xã; Đề án thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại; báo cáo tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến của Nhân dân; cùng dự thảo nghị quyết của HĐND cấp xã. Trên cơ sở hồ sơ được hoàn thiện, HĐND cấp xã sẽ xem xét, ban hành nghị quyết tại kỳ họp gần nhất.
Đối với các đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương, UBND đặc khu là cơ quan trực tiếp xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến nhân dân và ban hành quyết định thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên địa bàn.
Nghị định 185 cũng quy định cụ thể thủ tục giải thể, đổi tên thôn, tổ dân phố hoặc ghép cụm dân cư vào đơn vị hiện có.
Theo đó, đối với trường hợp giải thể, UBND cấp xã phải lập tờ trình kèm danh sách các hộ gia đình liên quan và tổ chức lấy ý kiến Nhân dân trước khi trình HĐND cấp xã quyết định.
Trường hợp đổi tên thôn, tổ dân phố, địa phương phải xây dựng phương án nêu rõ lý do đổi tên và tên gọi mới. Với việc ghép cụm dân cư vào thôn, tổ dân phố hiện có, cơ quan chức năng phải xác định rõ phạm vi, số hộ gia đình được ghép và đơn vị tiếp nhận, đồng thời lấy ý kiến của cả khu dân cư được sáp nhập và nơi tiếp nhận.
Nghị định số 185 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/5, bãi bỏ các quy định liên quan đến người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố quy định tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP của Chính phủ quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
Ngày 20/5/2026 Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Chỉ thị 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
Tại Chỉ thị, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương tổ chức rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn; xây dựng Phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, báo cáo cấp ủy cùng cấp trước khi ban hành; hoàn thành trước ngày 10/6/2026; Chỉ đạo UBND cấp xã xây dựng Đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố; tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo đúng quy định của pháp luật và trình HĐND cấp xã thông qua Đề án bảo đảm công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện; hoàn thành trước ngày 30/6/2026.
