Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác dân tộc
Nghị định số 05/2011/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý cho công tác dân tộc trên nhiều lĩnh vực. Sau hơn 15 năm thực hiện, việc xây dựng nghị định thay thế nhằm khắc phục những bất cập, tháo gỡ điểm nghẽn trong thực thi chính sách, phân định rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc.
Tăng hiệu quả thực thi chính sách
Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoài Anh khẳng định, việc ban hành nghị định mới nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Ðảng, quy định của Hiến pháp năm 2013, các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị và pháp luật có liên quan về công tác dân tộc.
Dự thảo Nghị định gồm 6 chương, 29 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc cơ bản của công tác dân tộc và chính sách dân tộc.
Dự thảo nghị định mới được xây dựng bảo đảm xác định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc cơ bản và những quy định nền tảng về công tác dân tộc, chính sách dân tộc.
Trọng tâm là phân định rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, khắc phục chồng chéo, phân tán nguồn lực. Dự thảo cũng được rà soát, điều chỉnh phạm vi quy định để phù hợp với mô hình chính quyền hiện hành, thẩm quyền quản lý của từng cơ quan và bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật liên quan.
Bên cạnh tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực thi chính sách, nghị định mới cần làm rõ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, bảo đảm chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương, gắn phát triển kinh tế - xã hội với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh tại các địa bàn chiến lược.
Ðại tá Vũ Thành Minh, Phó Cục trưởng Cục Dân vận, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam đề nghị: làm rõ vai trò của đồng bào DTTS trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự; bổ sung nội dung phát triển kinh tế khu vực biên giới bên cạnh kinh tế cửa khẩu, gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh và tăng cường quan hệ hữu nghị với Nhân dân các nước láng giềng. Ðồng thời, cần nghiên cứu quy định riêng về công tác đối ngoại trong lĩnh vực dân tộc, bảo đảm tính đồng bộ với các nội dung liên quan.
Còn ông Lâm Văn Viên, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lạng Sơn cho rằng, việc ban hành nghị định thay thế Nghị định số 05/2011/NÐ-CP và Nghị định số 127/2024/NÐ-CP là cần thiết.
Ông Viên kiến nghị cần tiếp tục rà soát quy định về nguồn lực thực hiện chính sách dân tộc, chính sách cử tuyển gắn với nhu cầu việc làm, bảo hiểm y tế và hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ DTTS thuộc hộ nghèo. Trách nhiệm của UBND cấp xã, điều khoản chuyển tiếp và cơ chế cập nhật, chia sẻ dữ liệu cũng cần được quy định rõ, phù hợp với điều kiện tổ chức bộ máy và năng lực thực hiện tại địa phương.
Hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả thực thi
Dự thảo nghị định mới hướng tới khắc phục những bất cập trong tổ chức thực hiện chính sách dân tộc, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, tăng cường phối hợp liên ngành, lồng ghép nguồn lực và chia sẻ dữ liệu. Các quy định nhằm thống nhất với hệ thống pháp luật, phù hợp chính quyền địa phương hai cấp và điều kiện thực tế tại cơ sở.
Theo ông Quàng Văn Hương, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, sau hơn 15 năm thực hiện Nghị định số 05/2011/NĐ-CP, nhiều chủ trương của Ðảng, quy định pháp luật và mô hình tổ chức bộ máy nhà nước đã thay đổi căn bản. Trong khi đó, những hạn chế về phối hợp liên ngành, lồng ghép nguồn lực, chia sẻ dữ liệu, theo dõi và đánh giá chính sách vẫn chưa được khắc phục triệt để.
Do đó, nghị định mới cần tạo khuôn khổ thống nhất cho quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách dân tộc, góp phần bảo đảm bình đẳng thực chất, thu hẹp khoảng cách phát triển, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh tại các địa bàn chiến lược.
Tuy nhiên, theo ông Quàng Văn Hương, về lâu dài vẫn rất cần nghiên cứu xây dựng luật hoặc nghị quyết về công tác dân tộc, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, ổn định cho lĩnh vực có vị trí chiến lược đối với sự phát triển bền vững của đất nước.
Từ thực tiễn triển khai, việc xây dựng một nghị định mới thay thế Nghị định số 05/2011/NÐ-CP nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực thi chính sách dân tộc, phân định rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Qua đó, bảo đảm chính sách triển khai đồng bộ, sát thực tiễn, thúc đẩy phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi.
