Huyền thoại về 3 Anh hùng trong một gia đình người Pa Cô mang họ Bác Hồ
Có một gia đình người Pa Cô ở vùng cao A Lưới đã đi vào huyền thọai, bởi trong gia đình có tới 3 thành viên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Một lòng sắt son theo Đảng
Nhắc đến vùng cao A Lưới (TP. Huế), nhiều người vẫn nhớ về vùng đất - địa bàn chiến lược trên tuyến hành lang Trường Sơn huyền thoại, nơi quân và dân ta phải đối mặt với những trận càn quét khốc liệt và bao làn mưa bom đạn của kẻ thù.
.jpg)
Nơi vùng đất gian lao mà anh dũng đó, đồng bào Pa Cô (nhóm địa phương thuộc dân tộc Tà Ôi), Cơ Tu, Bru Vân Kiều đã đặt trọn niềm tin và một lòng son sắt với Đảng và Bác Hồ.
Tiêu biểu là gia đình có 3 người được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, gồm Hồ Đức Vai, Hồ Kan Lịch và Hồ A Nun. Trong đó, ông Hồ Đức Vai là chú; bà Hồ Kan Lịch và ông Hồ A Nun là chị em ruột.
Trước tiên là Anh hùng Hồ Đức Vai, tên thời thơ ấu là Cu Thời. Ông sinh năm 1940. Khi ông 6 tuổi, thì mồ côi cả cha lẫn mẹ. Cu Thời sống trong tình thương yêu đùm bọc của người Pa Cô ở bản.
Tuổi thơ ông đã chứng kiến cảnh giặc dồn dân lập ấp, đàn áp đồng bào ta. Lớn lên, ông viết đơn tình nguyện tham gia vào đội du kích A Lưới. Nhờ thông minh gan dạ và lối đánh địch táo bạo, chỉ sau 1 năm, ông trở thành tiểu đội trưởng và là linh hồn của đội du kích A Lưới.
Ông cùng đồng đội tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ, làm cho quân địch phải khiếp đảm. Có trận, ông một mình áp sát, đánh chặn toán quân địch đi càn khiến chúng hoảng loạn tháo chạy.
Năm 1965, ông Cu Thời được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành người DTTS đầu tiên ở miền Nam được nhận danh hiệu cao quý này. Cũng trong lần này, ông được trực tiếp gặp Bác Hồ. Ông đã vinh dự được chính Bác Hồ đặt tên là Hồ Đức Vai.
Ngày ông Hồ Đức Vai trở về, quân dân A Lưới tổ chức mít tinh để nghe ông kể chuyện được gặp Bác Hồ, được Bác đặt tên. Cũng chính từ đó, nhiều người đồng bào Pa Cô, Bru Vân Kiều trên đất A Lưới đã làm đơn xin được lấy họ Hồ của Bác làm họ chung.
.jpg)
Nữ Anh hùng bắn rơi máy bay bằng súng trường
Tiếp bước người chú Anh hùng, nữ du kích Hồ Kan Lịch trở thành huyền thoại của núi rừng Trường Sơn. Sinh năm 1943, bà Hồ Kan Lịch nổi tiếng với lối đánh táo bạo, gan dạ khiến quân địch trong các đồn bốt ở vùng cao A Lưới phải khiếp đảm.
Trong cuộc đời chiến đấu, bà tham gia 49 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt hàng trăm tên địch. Theo tư liệu lịch sử, Khoảng năm 1961, bà Hồ Kan Lịch dùng súng trường bắn rơi máy bay Dakota tại sân bay A So, trở thành câu chuyện huyền thoại của vùng cao A Lưới.
Năm 1967, bà Hồ Kan Lịch được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà trở thành người thứ hai trong gia đình được nhận danh hiệu cao quý này.
.jpg)
Người Anh hùng mang sức mạnh phi thường
Nếu ông Hồ Đức Vai và bà Hồ Kan Lịch trực tiếp chiến đấu, thì ông Hồ A Nun, lại góp phần bằng sức mạnh phi thường nơi tuyến hậu cần Trường Sơn.
Sinh năm 1944, ông Hồ A Nun là người gùi hàng nổi tiếng của chiến trường A Lưới. Trong những năm tháng ác liệt, Hồ A Nun đã vận chuyển tổng cộng 179 tấn vũ khí, lương thực phục vụ bộ đội.
Có chuyến, ông gùi gần 200 kg hàng hóa, băng rừng vượt suối hàng chục cây số để tiếp tế kịp thời cho chiến trường.
Sức mạnh của Hồ A Nun không chỉ nằm ở thể lực, mà còn ở ý chí và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng. Năm 1969, ông Hồ A Nun được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân.
Ba người Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân trong một gia đình người Pa Cô có 3 cách cống hiến cho Tổ quốc khác nhau. Nhưng họ đều là những “hạt nhân đỏ” giữa đại ngàn Trường Sơn. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai, Hồ Kan Lịch và Hồ A Nun đã cùng đồng bào các DTTS vùng cao A Lưới, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của dân tộc.
Trong 3 người con Anh hùng của đồng bào Pa Cô ở A Lưới, hiện chỉ còn mỗi Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Kan lịch còn sống.
Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hồ Đức Vai mất năm 2025. Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hồ A Nun mất năm 2023. Thế nhưng biểu tượng anh hùng cách mạng trong lòng đồng bào các DTTS ở A Lưới thì còn trường tồn mãi.
Tiếp nối mạch nguồn trên quê hương cách mạng
Chiến tranh lùi xa, nhưng tinh thần cách mạng của 3 Anh hùng tiếp tục được hun đúc, truyền lại cho thế hệ con cháu.
Nhớ về những ngày đất nước thống nhất, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai đã tiếp tục cống hiến trên nhiều cương vị khác nhau. Đặc biệt, ông là đại biểu Quốc hội khóa VI (1976 - 1981) và khóa VII (1981 - 1987), Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam. Trong suốt quá trình công tác, từ thực tiễn đời sống ở A Lưới, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai đã mang tiếng nói của đồng bào các DTTS đến nghị trường Quốc hội, đến với Đảng và Nhà nước. Theo đó, nhiều chính sách dân tộc đã được ban hành sát thực tế, giúp đời sống đồng bào các DTTS từng bước nâng lên.
“Tôi rất tự hào về cha cũng như truyền thống quý báu của gia đình mình. Là thế hệ con cháu, chúng tôi luôn nỗ lực gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng của gia đình; sống, công tác xứng đáng với sự hy sinh và những đóng góp của các thế hệ đi trước...”.
Thượng tá Hồ Đức Hạnh - con trai trưởng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai.
Tiếp nối truyền thống gia đình, người con trai cả của Anh hùng Hồ Đức Vai, hiện công tác trong lực lượng Công an TP. Huế, người con thứ hai hiện đang công tác tại Đảng ủy xã A Lưới 2.
Các con của ông vẫn đang lặng lẽ cống hiến cho quê hương bằng công việc thường ngày, như cách thế hệ cha ông từng tận hiến hết mình cho quê hương, đất nước.
Con cháu của Anh hùng Hồ A Nun hôm nay tiếp tục phục vụ trong quân đội, góp sức bảo vệ sự bình yên của Tổ quốc.
Không chỉ riêng gia đình các Anh hùng, lớp trẻ người Pa Cô, Cơ Tu, Br Vân Kiều ở A Lưới hôm nay, đang từng ngày viết tiếp câu chuyện mới cho quê hương. Nhiều người học đại học, trở thành cán bộ, giáo viên, chiến sĩ Biên phòng, bác sĩ… quay trở về phục vụ bản làng.
Đến A Lưới hôm nay, những con đường bê tông đã nối dài đến tận các thôn bản xa xôi. Điện sáng, trường học, trạm y tế ngày càng khang trang. Nhiều mô hình kinh tế mới giúp người dân từng bước thoát nghèo, ổn định cuộc sống.
Giữa nhịp sống đổi thay ấy, người dân vùng cao A Lưới vẫn giữ trọn truyền thống cách mạng mà thế hệ cha ông họ để lại.
Trong các ngôi nhà Pa Cô, bàn thờ Bác Hồ được đặt trang trọng. Những tấm Huân chương, Bằng khen của các thế hệ đi trước vẫn được gìn giữ cẩn thận như báu vật của gia đình, dòng họ.
Đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở cho lớp lớp cháu con hôm nay về một thời cha ông đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập dân tộc.
