Khi người dân vùng biên tự đọc, tự viết tên mình
Từ chỗ không biết đọc, không thể tự viết tên mình, nay nhiều người dân vùng biên Lạng Sơn đã biết đọc, biết viết, tự tin hơn trong giao tiếp và chủ động trong sinh hoạt hằng ngày.
Ở tuổi không còn trẻ, vẫn miệt mài học chữ
Chị Triệu Thị Thiểm, sinh năm 1978, ở xã Tân Tiến, tỉnh Lạng Sơn từng có quãng thời gian dài không biết viết, không thể tự ký tên mình. Hoàn cảnh gia đình khó khăn khiến chị phải nghỉ học khi mới hết lớp 3. Từ đó, những con chữ dần trở nên xa lạ.
Gần một năm trước, khi địa phương mở lớp xóa mù chữ, được cán bộ vận động, chị Thiểm đăng ký tham gia. Những buổi học giúp chị từng bước làm quen với mặt chữ, tập đọc, tập viết. Đầu năm 2025, chị hoàn thành chương trình.
“Trước đây, tôi không biết viết chữ, đọc cũng khó. Từ khi tham gia lớp xóa mù chữ, tôi đã biết đọc, biết viết, có thể soạn tin nhắn trên điện thoại. Khi đi làm giấy tờ, thủ tục hành chính, tôi yên tâm hơn vì đã tự viết và ký tên mình”, chị Thiểm chia sẻ.
Từ một người không thể tự viết tên, nay chị Thiểm đã có thể chủ động đọc thông tin, soạn tin nhắn và tự tin hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính. Những thay đổi ấy cũng là niềm vui của nhiều học viên tại các lớp xóa mù chữ ở vùng cao. Với họ, được cầm bút học lại từng con chữ là cơ hội đã mong đợi từ lâu nhưng trước đây chưa có điều kiện thực hiện.
Tại xã Ba Sơn, công tác xóa mù chữ cũng được duy trì với sự tham gia của nhiều người dân. Giai đoạn 2023-2026, địa phương tổ chức 4 lớp xóa mù chữ giai đoạn 2 với 133 học viên. Tất cả học viên đều hoàn thành chương trình.
Đáng chú ý, trong số những người đến lớp có cả học viên trên 60 tuổi. Ở độ tuổi này, việc tiếp thu kiến thức mới, nhất là sau nhiều năm xa rời sách vở, không dễ dàng. Tuy nhiên, mong muốn biết đọc, biết viết đã giúp họ kiên trì theo học.
Sau khi hoàn thành một khóa học xóa mù chữ, chị Hoàng Thị Pẻn, ở xóm Ba Sơn, thôn Thạch Khuyên, xã Ba Sơn, vui mừng vì đã biết đọc, biết viết dù đã ngoài 40 tuổi. Trước đây, mỗi lần lên xã làm giấy tờ, chị phải điểm chỉ hoặc nhờ con cái viết hộ. Nay chị đã có thể tự viết tên mình, tự đọc những dòng chữ đơn giản và tự tin hơn khi giao tiếp.
Chị Hoàng Thị Pẻn cho biết, ban ngày bận làm việc nhà, việc đồng áng nhưng vẫn cố gắng đến lớp vào buổi tối. Với chị, biết thêm con chữ là niềm vui lớn, giúp bản thân chủ động hơn trong cuộc sống.
Việc một học viên từng gặp khó khăn với những con chữ nay tự tin chia sẻ trước đông người cho thấy ý nghĩa của các lớp học không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành chương trình. Quan trọng hơn, người học có thêm sự tự tin, chủ động hơn trong sinh hoạt và giao tiếp hằng ngày.
Giữ lớp học giữa những cách trở
Đằng sau kết quả của mỗi lớp học là nỗ lực của cả người học, giáo viên và chính quyền cơ sở. Ở địa bàn miền núi, vận động được người dân đến lớp đã khó, duy trì việc học đều đặn còn khó hơn.
Theo bà Liễu Thị Phương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Sơn, nhà trường phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và trưởng thôn rà soát, vận động người chưa biết chữ, tái mù chữ tham gia học tập. Giáo viên được phân công phụ trách từng địa bàn, lịch học bố trí linh hoạt để phù hợp với công việc và thời gian lao động, sản xuất của người dân.
Địa bàn rộng, giao thông cách trở khiến việc đến lớp vào buổi tối, nhất là trong mùa mưa, trở thành trở ngại với nhiều học viên. Phần lớn người học là lao động chính trong gia đình, ban ngày bận làm nương rẫy, đồng áng hoặc đi làm thuê. Vào mùa vụ, việc học càng khó duy trì thường xuyên.
Khó khăn còn đến từ sự chênh lệch về độ tuổi và khả năng tiếp thu. Có người tiếp thu nhanh, nhưng cũng có người cần được hướng dẫn nhiều lần mới nhớ mặt chữ, ghép được vần. Vì vậy, giáo viên phải kiên trì, điều chỉnh cách dạy để phù hợp với từng học viên.
Theo bà Liễu Thị Phương, các giáo viên vừa đảm nhiệm công việc giảng dạy chính khóa ban ngày, vừa tham gia các lớp xóa mù chữ vào buổi tối. Dù còn nhiều vất vả, việc phối hợp giữa nhà trường, chính quyền và các đoàn thể đã góp phần duy trì lớp học, tạo điều kiện để người dân có cơ hội tiếp tục học tập.
Chú trọng duy trì kết quả, chống tái mù chữ
Từ những lớp học ở Ba Sơn, Tân Tiến đến các địa bàn vùng sâu, vùng xa, công tác xóa mù chữ đang góp phần nâng cao dân trí, giúp người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thêm kiến thức và kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
Phát biểu tại buổi tổng kết lớp học xoá mù chữ giai đoạn 2, năm 2025 tại Trường Tiểu học Ba Sơn ngày 23/10/2026, bà Hoàng Thị Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Sơn cho biết, phần lớn học viên là đồng bào DTTS, còn gặp khó khăn về thời gian và ngôn ngữ, nhưng với sự tận tụy của các thầy cô giáo và tinh thần ham học của bà con, lớp học đã đạt kết quả tích cực.
Các học viên cơ bản biết đọc, biết viết, thực hiện được những phép tính đơn giản, tự tin hơn trong giao tiếp và có thể vận dụng kiến thức vào cuộc sống, phát triển kinh tế gia đình.
Bà Hoàng Thị Huyền đánh giá, sau khóa học, các học viên biết đọc, biết viết, làm được những phép tính cơ bản, tự tin hơn trong giao tiếp và chủ động trong sinh hoạt, lao động sản xuất. Đây cũng là kết quả góp phần nâng cao tỷ lệ người biết chữ mức độ 2 tại địa phương.
Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn, năm học 2025-2026, toàn tỉnh Lạng Sơn mở hơn 40 lớp xóa mù chữ với trên 700 học viên. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo đổi mới giáo dục và đào tạo tỉnh, tỷ lệ người biết chữ mức độ 2 trong độ tuổi 15-60 đạt 98,58%.
Bà Trần Thanh Nhàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo đổi mới giáo dục và đào tạo tỉnh Lạng Sơn đánh giá, công tác phổ cập giáo dục và xóa mù chữ đạt nhiều kết quả tích cực. Toàn tỉnh có 65/65 xã, phường đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2. Kết quả này tạo nền tảng để nâng cao dân trí, chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực tại địa phương.
Ở những bản làng vùng biên Lạng Sơn, các lớp học xóa mù chữ đang mang lại những chuyển biến thiết thực trong đời sống người dân.
Từ chỗ không biết đọc, không thể tự viết tên mình, nhiều học viên nay đã biết đọc thông tin, tự viết giấy tờ, thực hiện các thủ tục hành chính. Qua đó, người dân thêm tự tin, chủ động trong cuộc sống và có điều kiện tiếp cận tốt hơn với kiến thức, chính sách.
