Văn hóa gần gũi hơn với thanh niên

Bộ trang phục cưới của người Dao Thanh Phán không chỉ nằm trong tủ hay xuất hiện ở những gian trưng bày. Tại một ngày hội văn hóa, người trẻ ở các xã vùng cao, vùng biên như: Hoành Mô, Lục Hồn, Ba Chẽ... trực tiếp mặc, trình diễn và giới thiệu từng nét đặc trưng của bộ trang phục trước người xem.

Những ngày hội cũng là dịp đoàn viên, thanh niên tham gia biểu diễn văn nghệ, thi đấu thể thao dân tộc, chơi trò chơi dân gian. Không khí ấy giúp những phong tục, làn điệu và cách sinh hoạt của cộng đồng tiếp tục có mặt trong đời sống của lớp trẻ.

Ở một số địa bàn, người trẻ tìm đến các lớp truyền dạy dân ca, học đàn tính, hát Soọng Cô, thực hành nghề thêu và làm trang phục truyền thống. Khi tự tay làm, tự mình hát và trực tiếp tham gia, những giá trị vốn quen thuộc với thế hệ trước trở nên gần gũi hơn với thanh niên.

Tại các thôn, khu phố, những đội văn nghệ có sự tham gia của đoàn viên, thanh niên cũng duy trì các làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống. Những buổi tập luyện, biểu diễn trong dịp lễ, Tết tạo thêm không gian để người trẻ gặp gỡ văn hóa của chính cộng đồng mình.

Một trong những hoạt động thu hút thanh niên, là ngày hội “Thanh niên DTTS” do Thành Đoàn Quảng Ninh tổ chức thường niên.

Đoàn viên, thanh niên có dịp giới thiệu nét đẹp văn hóa của dân tộc mình qua trang phục, ẩm thực, sản phẩm truyền thống và các trò chơi dân gian.

Chị Đinh Ngọc Trang - Bí thư Đoàn xã Lục Hồn, chia sẻ việc giới thiệu trang phục cưới truyền thống của người Dao Thanh Phán nhằm lan tỏa vẻ đẹp, ý nghĩa và những nét đặc trưng của dân tộc.

"Qua các hoạt động giao lưu, thanh niên có thêm cơ hội hiểu, tự hào và nâng cao ý thức gìn giữ trang phục, tiếng nói, dân ca cùng những phong tục tốt đẹp của cha ông", chị Trang nhìn nhận.

Giữ nhịp trong đời sống hiện đại

Không gian để người trẻ tìm đến văn hóa cũng đang thay đổi. Bên cạnh gia đình, thôn bản và những lớp truyền dạy, mạng xã hội đang trở thành nơi để trang phục, tiếng hát, món ăn và phong tục địa phương xuất hiện theo một cách gần gũi hơn với giới trẻ.

Những bộ trang phục dân tộc, làn điệu dân ca, món ăn, lễ hội hay phong tục địa phương được người trẻ ghi lại bằng hình ảnh, Video và chia sẻ trên mạng xã hội.

Cách thể hiện này giúp những giá trị vốn quen thuộc trong cộng đồng tiếp cận thêm nhiều người, trong đó có những bạn trẻ chưa có nhiều cơ hội tìm hiểu về văn hóa của chính dân tộc mình.

Cùng với môi trường số, du lịch cộng đồng cũng mở thêm không gian để người trẻ đưa văn hóa vào đời sống. Khi trang phục, ẩm thực, kiến trúc nhà ở hay phong tục địa phương trở thành một phần của trải nghiệm, văn hóa bản địa không chỉ được giới thiệu với du khách mà còn trở thành một phần trong sinh kế của cộng đồng.

Nhưng để một làn điệu hay bộ trang phục thực sự được tiếp nối, việc trình diễn thôi chưa đủ. Người trẻ cần hiểu câu chuyện phía sau, học từ nghệ nhân, người cao tuổi và những người am hiểu văn hóa để những gì mình giới thiệu không chỉ đẹp về hình thức mà còn giữ được giá trị vốn có.

Bởi lẽ, việc đưa văn hóa lên không gian số; hay đưa vào du lịch luôn đối mặt với ranh giới mong manh giữa lan tỏa và thương mại hóa, dễ dẫn đến nguy cơ biến dạng hay làm sân khấu hóa bản sắc.

Do đó, sự đồng hành, định hướng chuẩn mực từ các nghệ nhân và cơ quan quản lý là “màng lọc” quan trọng, giúp người trẻ sáng tạo nhưng không mất gốc.

Tự tay thực hiện nhiều video giới thiệu văn hóa địa phương trên mạng xã hội, em Chíu Thị Hiền - xã Lục Hồn tâm sự: "Mỗi khi làm clip về trang phục hay ẩm thực người Dao Thanh Phán, em đều hỏi lại các nghệ nhân, người cao tuổi trong bản. Công nghệ giúp người trẻ lan tỏa văn hóa nhanh hơn nhưng nếu làm hấp tấp thì lại thành tác dụng ngược”.

Một bộ trang phục được mặc thay vì cất trong tủ, một làn điệu được hát lại thay vì chỉ nghe kể, một câu chuyện văn hóa được chia sẻ trên mạng xã hội đều khiến những giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện.

Khi người trẻ trở thành một phần của đời sống văn hóa, những gì được trao truyền qua nhiều thế hệ cũng có thêm cơ hội được sống với nhịp sống hiện đại.

Những người trẻ dân tộc thiểu số lan tỏa giá trị sống đẹp

Nhà xây khang trang, bản làng vắng bóng người trẻ

Hát đối miền biển: Giữ di sản bằng cách để người trẻ cất lời